Алматы қаласындағы №3 жалпы білім беретін мектепте өткен Тілдер апталығы ұрпақ тәрбиесі мен тіл мәдениетінің сабақтастығын айқындады, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Тіл – ұлттың жаны, халықтың рухани қазынасы, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын асыл мұрасы. Ал білім ордасы – сол қазынаны жас ұрпақтың бойына сіңіріп, ұлттық құндылықтар мен адамзаттық өркениеттің арасын жалғайтын қасиетті шаңырақ. Бүгінгі жаһандану дәуірінде тілдің қоғамдағы қызметі бұрынғыдан да кеңейіп, оның білім, ғылым, мәдениет пен технология салаларындағы маңызы арта түсуде. Осы тұрғыдан алғанда, мектеп қабырғасында ұйымдастырылатын тілдік-танымдық шаралардың тәрбиелік мәні ерекше.
Осындай игі бастамалардың бірі Алматы қаласының Жетісу ауданында орналасқан №3 жалпы білім беретін мектепте өткен дәстүрлі Тілдер апталығы аясында ұйымдастырылды. «Тіл – достық пен білімнің алтын көпірі» тақырыбын арқау еткен мазмұнды кездесу білім мен өнерді, ғылым мен шығармашылықты, ұлттық құндылықтар мен заманауи технологияларды бір арнаға тоғыстырды.
Тарихы терең білім ордасы – Алматы қаласындағы №3 жалпы білім беретін мектеп – өзіндік тарихы мен білім беру дәстүрі қалыптасқан оқу орындарының бірі. 50-жылдары ашылған білім ордасы жетпіс жылдан астам уақыт бойы жас ұрпаққа білім мен тәрбие беріп келеді. Осы жылдар ішінде қоғамдық өмір өзгеріп, білім беру жүйесі жаңарғанымен, мектептің негізгі мұраты білімді, тәрбиелі, елінің болашағына жауапкершілікпен қарайтын азамат қалыптастыру өз маңызын жоғалтқан емес.
Мектеп тарихы – тек жылдар тізбегі ғана емес, онда еңбек еткен ұстаздардың қажырлы еңбегі, білім алған шәкірттердің балалық шағы, ата-аналардың үміті мен ұрпақтар сабақтастығының шежіресі. Әр кезеңнің өз талабы, әр дәуірдің өз ерекшелігі болғанымен, ұстаз бен шәкірт арасындағы рухани байланыс үзілген жоқ. Бүгінгі №3 мектеп ұжымы да осы дәстүрді заманауи білім беру талаптарымен ұштастыруға ұмтылып келеді.
Әсіресе көпұлтты қоғам жағдайында мемлекеттік тілді құрметтеуге тәрбиелеу, өзге тілдерді меңгеруге қызығушылық қалыптастыру, оқушылардың өз ойын еркін жеткізу дағдыларын дамыту – мектеп қызметінің маңызды бағыттарының бірі. Тілдер апталығы аясындағы іс-шаралар осы мақсаттардың нақты көрінісіне айналды.
Салтанатты жиынды мектеп директоры Сәуле Нұрбекқызы Жұмабекова кіріспе сөзбен ашып, тілдің ұлттық бірегейлікті сақтаудағы, халықтар арасындағы достық пен өзара түсіністікті нығайтудағы маңызына тоқталды. Басшы жас ұрпақтың мемлекеттік тілді терең меңгеруімен қатар, өзге тілдерді үйренуінің де білім көкжиегін кеңейтетінін атап өтіп, қатысушыларға сәттілік тіледі.
Бүгінгі мектеп басшысының міндеті білім беру үдерісін ұйымдастырумен ғана шектелмейді. Ол – ұстаздар қауымын ортақ мақсатқа жұмылдырып, оқушылардың шығармашылық бастамаларын қолдайтын, жаңа идеялардың жүзеге асуына жағдай жасайтын көшбасшы. Осы тұрғыдан алғанда, №3 мектепте тілдік білім беруге, өнерге, пікірталас мәдениетіне және ғылыммен байланыс орнатуға бағытталған іс-шаралардың ұйымдастырылуы білім ордасының тәрбиелік ұстанымдарын айқындай түсті.
Іс-шараның мазмұнды бөлімдерінің бірі – Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы Сүлейменова Жарқынбике Науайқызымен өткен кездесу болды. Ғалыммен ұйымдастырылған еркін форматтағы дөңгелек үстел оқушылар үшін ғылым әлеміне жақындаудың, тілдің қоғамдық қызметін тереңірек түсінудің және болашақ мамандық туралы ойланудың жақсы мүмкіндігіне айналды. Кездесу барысында білім алушылар тіл үйренудің тиімді жолдары, сөйлеу мәдениеті, заманауи білім беру технологиялары, қазақ тілінің ғылым мен ақпарат кеңістігіндегі орны жөнінде өздерін қызықтырған сұрақтарын қойды.
Профессор тілді меңгерудің басты шарты оны күнделікті өмірде белсенді қолдану екенін түсіндіріп, тілдік дағдының қалыптасуында оқылым, тыңдалым, жазылым және айтылым әрекеттерінің өзара байланысының маңызын атап өтті. Сонымен бірге цифрлық құралдар мен жасанды интеллект мүмкіндіктерін саналы пайдаланудың тиімділігіне назар аударылды.
Ғалым мен оқушы арасындағы ашық пікір алмасу балалардың ой-өрісін кеңейтіп қана қоймай, олардың өз пікірін дәлелдеп айтуға, сұрақ қоюға, жауап іздеуге деген ынтасын арттырды. Бұл кездесу ғылымның мектептен басталатынын, ал әрбір баланың танымдық қызығушылығы болашақтағы үлкен ізденістерге жол ашуы мүмкін екенін көрсетті.
Аталған кездесудің тағы бір мәні – мектеп пен жоғары оқу орны арасындағы рухани және кәсіби байланыстың нығаюы. Болашақ педагогтерді даярлайтын университет пен жас ұрпаққа білім беретін мектептің ынтымақтастығы білім сапасын арттырудың маңызды тетіктерінің бірі екені белгілі. Мұндай кездесулер теория мен тәжірибенің, ғылым мен мектеп өмірінің арасындағы байланысты күшейтеді.
Үш тілде сахналанған ертегі – өнер мен білім үйлесімі ретіндегі әсерлі көріністерінің бірі бастауыш сынып оқушыларының «Бауырсақ» ертегісін қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде сахналауы болды. Кішкентай өнерпаздар танымал халық ертегісінің кейіпкерлерін сомдап, сахналық шеберліктерімен көрермендерді тәнті етті. Олар кейіпкерлердің мінезін, сөз саптауын, қимыл-әрекетін жеткізе отырып, тіл меңгерудің қызықты әрі шығармашылық сипат алатынын көрсетті.
Бұл қойылымның тәрбиелік мәні де айрықша. Халық ертегілері – баланың дүниетанымын дамытатын, жақсылық пен жамандықты ажыратуға, үлкенді сыйлауға, ақылдылық пен тапқырлыққа баулитын рухани мұра. Ал ертегіні бірнеше тілде сахналау арқылы оқушылар тілдер арасындағы ұқсастық пен ерекшелікті аңғарып, сөздік қорын байытып, қарым-қатынас жасау қабілетін жетілдіреді. Ең бастысы, балалар тілді жаттанды ереже ретінде емес, өз ойы мен сезімін жеткізудің, өнер көрсетудің табиғи құралы ретінде қабылдайды. Бұл – қазіргі тіл оқыту әдістемесіндегі қатысымдық және әрекетке негізделген оқытудың тиімді көрінісі.
Тілдер апталығының интеллектуалдық мазмұнын толықтырған тағы бір маңызды шара – жоғары сынып оқушылары арасында ұйымдастырылған дебат. Жас пікірсайысшылар тіл болашағын талқылады. Пікірсайыстың негізгі тақырыбы «Қазақ тілін дамытудың ең тиімді жолы қандай?» деген өзекті мәселеге арналды. «Үкімет» тобы қазақ тілінің өркендеуінде цифрлық технологиялардың мүмкіндіктерін кеңінен пайдалану қажеттігін дәлелдеуге ұмтылды. Олар мобильді қосымшалар, онлайн платформалар, жасанды интеллект жүйелері, электронды білім беру ресурстары мен IT-жобалардың тіл үйренуге қолайлы жағдай жасайтынын алға тартты.
Ал «Оппозиция» тобы тілдің дамуы ең алдымен оның күнделікті өмірдегі қолданысына байланысты екенін негіздеді. Олардың пайымдауынша, отбасы, мектеп, қоғамдық орта, қызмет көрсету орындары мен әлеуметтік қарым-қатынаста мемлекеттік тілдің белсенді қолданылуы – тілдің өміршеңдігін қамтамасыз ететін басты фактор. Екі тарап та өз ұстанымдарын дәлелдеуге тырысып, мәселені жан-жақты талқылады. Оқушылардың дәлел келтіруі, қарсы пікірге жауап беруі, өз ойын жүйелеп жеткізуі олардың сыни ойлау және шешендік қабілеттерін дамытуға мүмкіндік берді.
Шын мәнінде, бұл екі ұстаным бір-біріне қарама-қарсы емес, керісінше, өзара толықтыратын бағыттар. Өйткені цифрлық технологиялар тілді үйренуге жаңа мүмкіндік ашса, табиғи тілдік орта сол білімді өмірде қолдануға жағдай жасайды. Демек, қазақ тілінің болашағы заманауи технология мен шынайы қарым-қатынас кеңістігінің үйлесімді дамуымен тығыз байланысты.
Мұндай дебаттардың құндылығы – оқушының дайын ақпаратты қайталауымен шектелмей, қоғамдық маңызы бар мәселе туралы өзіндік пікір қалыптастыруында. Бұл – бүгінгі білім беру жүйесіндегі функционалдық сауаттылықты, коммуникативтік құзыреттілікті және дербес ойлау мәдениетін дамытудың маңызды жолдарының бірі.
Мемлекеттік тіл – бірлік пен достықтың негізі. Іс-шара барысында ерекше назар аудартқан сәттердің бірі – өзге этнос өкілдері арасынан шыққан оқушылардың қазақ тілінде еркін сөйлеуі болды. Салтанатты жиын жүргізушілерінің бірі А. Гасымова мемлекеттік тілде әсерлі сөйлеп, көрермендердің ықыласына бөленді. Оның қазақ тілін еркін меңгеруі мен сахна мәдениеті көптілді ортада мемлекеттік тілге құрметтің қалыптасып келе жатқанын көрсетті. Бұл көріністің қоғамдық мәні зор. Қазақстандағы этностардың өзара сыйластығы мен бірлігі ортақ құндылықтарға құрмет көрсету арқылы нығаяды. Ал мемлекеттік тіл – сол бірлікті бекемдейтін, азаматтарды ортақ мәдени кеңістікке біріктіретін маңызды құрал.
Мектеп қабырғасында әртүрлі этнос өкілдерінің бір-бірінің тілі мен мәдениетін сыйлап, қазақ тілінде еркін пікір алмасуы – қазақстандық қоғамдағы татулық пен өзара түсіністіктің жарқын көрінісі.