Қазақстан тәуелсіздік жылдарында тек экономикалық және саяси тұрғыда ғана емес, рухани-мәдени бағытта да қарқынды дамыды. Соның айқын көрінісі – ел аумағында бой көтерген зәулім мешіттер. Бүгінде олар құлшылық орны ғана емес, ағартушылық, қайырымдылық және қоғамдық іс-шаралардың орталығына айналған маңызды рухани кеңістік саналады. Aqshamnews.kz тілшісі Қазақстандағы ең үлкен әрі сәулеттік келбетімен ерекшеленетін бес мешітке шолу ұсынады.
1. Бас мешіт (Астана)
Сурет: euronews
Cурет: en.wikipedia
2022 жылы ашылған Астанадағы Бас мешіт – Орталық Азиядағы ең үлкен мешіт. Жалпы аумағы бірнеше гектарды алып жатқан кешен бір мезетте 200 мың адамға дейін қабылдай алады (ішкі және сыртқы алаңдарын қоса есептегенде).
Мешіттің бас күмбезінің биіктігі мен көлемі әлемдегі ең ірі күмбездердің қатарына жатады. Ғимараттың ішкі безендірілуінде қазақтың ұлттық ою-өрнектері мен заманауи сәулет шешімдері үйлесім тапқан. Көгілдір түсті алып күмбезі мен төрт биік мұнарасы елорданың жаңа сәулеттік символына айналды.
Бұл мешіт тек намаз оқитын орын емес, онда діни-ағартушылық орталықтар, дәрісханалар, неке қию залы және басқа да әлеуметтік кеңістіктер қарастырылған.
2. Әзірет Сұлтан мешіті
Cурет: tripadvisor
Cурет: en.wikipedia
2012 жылы пайдалануға берілген Әзірет Сұлтан мешіті ұзақ уақыт бойы еліміздегі ең үлкен мешіт болып саналды. Мұнда бір мезетте шамамен 10 мың адам құлшылық жасай алады.
Ғимараттың атауы түркі әлемінің ұлы рухани тұлғасы Қожа Ахмет Ясауиге байланысты қойылған. Сәулетінде классикалық ислам үлгісі мен қазақы нақыш айқын көрінеді. Ішкі қабырғаларындағы өрнектер мен айшықты жазбалар ерекше үйлесіммен безендірілген.
Мешіт елорда тұрғындары мен қонақтарының жиі баратын рухани орталығы әрі туристік нысанға айналған.
3. Орталық мешіт (Алматы)
Сурет: ikhlas
Cурет: en.wikipedia
1999 жылы салынған Алматы орталық мешіті – еліміздің оңтүстік астанасындағы басты рухани нысандардың бірі. Шамамен 7 мың адамға арналған мешіт өзінің көгілдір күмбезімен және кең намаз залымен ерекшеленеді.
Алматы қаласының тарихи орталығына жақын орналасқан бұл мешіт жыл сайын мыңдаған адамды қабылдайды. Рамазан айында және Құрбан айт мерекесінде мұнда жамағат ерекше көп жиналады.
Мешіт жанында діни сауат ашу курстары, қайырымдылық шаралары және қоғамдық кездесулер ұйымдастырылады.
4. Ақмешіт (Шымкент)
Сурет: tripadvisor
Шымкент қаласындағы Ақмешіт – оңтүстік өңірдегі ең ірі мешіттердің бірі. Заманауи үлгіде салынған ғимарат бірнеше мың адамды бір уақытта қабылдай алады.
Кең ауласы, жарық әрі биік намаз залы және сәнді күмбезі мешітке ерекше көрік береді. Шымкент – халқы тығыз орналасқан өңір болғандықтан, мұндай ірі құлшылық орындарының маңызы зор.
5. Мәшһүр Жүсіп мешіті
Сурет: tripadvisor
Сурет: tripadvisor
Павлодар қаласындағы Мәшһүр Жүсіп мешіті 2001 жылы ашылған. Бір мезетте шамамен 1,5–2 мың адамға дейін қабылдай алады.
Мешіттің сәулеті ерекше: күмбез пішіні қазақтың дәстүрлі бас киіміне ұқсас етіп жобаланған. Бұл ұлттық болмысты айқындайтын символикалық шешім саналады.
Ғимарат тек діни рәсімдер өткізетін орын ғана емес, өңірдің мәдени-рухани орталығы ретінде де қызмет атқарады.
Қазақстандағы біз тізіп шыққан бұл мешіттер – елдің рухани дамуының айқын белгісі. Зәулім күмбездер мен асқақ мұнаралар тек сәулеттік көркемдік емес, халықтың діни-рухани құндылықтарға деген құрметін білдіреді.
Бүгінде бұл мешіттерде тек құлшылық қана жасалмайды, жастар тәрбиесі, қайырымдылық шаралары, діни-ағартушылық кездесулер өтеді. Яғни, олар қоғамды біріктіретін, ізгілік пен имандылықты насихаттайтын маңызды орталықтарға айналып отыр.