«Атамекен» Өңірлік кәсіпкерлер палатасының салалық кеңесі жекеменшік клиникаларға, мектептер мен балабақшаларға қаржыландыру мәселелерін шешуге, әкімшілік кедергілерді азайтуға және салалық заңнаманы жетілдіруге қатысуға көмектеседі, – деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы өзекті мәселелер мен бизнестің мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылының нәтижелері туралы Алматы қаласының Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Білім беру және денсаулық сақтау саласындағы салалық кеңестің төрағасы Эльмира Әуезова айтып берді.
Салалық кеңес білім беру және денсаулық сақтау салаларындағы проблемалық мәселелерді жинақтап, оларды жүйелі түрде шешу жолдарын әзірлеу мақсатында 2024 жылы құрылды. Оның құрамына 21 адам енді: білім беру саласының 13 және денсаулық сақтау саласының 8 өкілі. Мәселелерді талқылауға кәсіпкерлер, мемлекеттік органдар мен Қоғамдық кеңес өкілдері қатысады.
Эльмира Әуезованың айтуынша, бүгінде аталған салалардағы жекеменшік бизнестің дамуына өзара байланысты үш негізгі мәселе кедергі келтіріп отыр. Олар - қаржыландырудың жеткіліксіздігі және мемлекеттік тапсырыс тарифтік саясатының жетілдірілмеуі, білікті кадрлардың тапшылығы, сондай-ақ реттеушілік талаптардың жоғары болуы мен әкімшілік кедергілер.
«Біздің міндетіміз - кәсіпкерлердің мәселелерін жай ғана көтеру емес, нақты шешімдерге қол жеткізуге болатын алаңдарға шығару. Осы мақсатта мәселелер Салалық кеңестің, Өңірлік кеңестің және Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі кеңестің отырыстарында мемлекеттік органдардың, прокуратураның және басқа да уәкілетті құрылымдардың қатысуымен қаралады», - деп атап өтті Эльмира Әуезова.
Кеңес жұмысының маңызды нәтижелерінің бірі - медициналық қызметке берілетін лицензиялардың қолданылу мерзімін бес жылға дейін ұзарту мәселесі болды. Ведомствоаралық комиссия бұл мәселені пысықтау үшін кері қайтарды. Салалық кеңес мұны бизнес пен мемлекет арасындағы өзара іс-қимылдың маңызды нәтижесі ретінде бағалайды.
Тағы бір өзекті мәселе - 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдарын міндетті лицензиялау талабын енгізу. Бұл талап мемлекеттік және жекеменшік балабақшалардың барлығына қолданылады.
Реформаның мақсаты - балалардың қауіпсіздігін арттыру және мектепке дейінгі білім беру сапасын жақсарту. Лицензиялау барысында санитариялық нормалар мен өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуы, бейнебақылау жүйесі мен күзеттің болуы, сондай-ақ тамақтандыруды ұйымдастыру және білім беру бағдарламаларының мазмұны тексеріледі.
Бизнес қоғамдастық қауіпсіздік стандарттарын арттыруды қолдайды. Сонымен қатар қолданыстағы балабақшалардың жаңа талаптарға бейімделуіне мүмкіндік беретін түсінікті әрі орындауға болатын талаптардың маңыздылығына назар аударады. Бұл ретте балабақшалардың жаппай жабылуына және балаларға арналған орындардың қолжетімділігінің төмендеуіне жол бермеу қажет.
Осы мәселелерді талқылау үшін Салалық кеңес мемлекеттік органдардың, Қоғамдық кеңес пен кәсіпкерлердің қатысуымен кеңейтілген отырыс өткізді. Кездесу барысында уәкілетті органдар лицензиялау талаптарына қатысты түсініктемелер берді. Мұндай формат даулы мәселелерді алдын ала анықтауға, шиеленісті азайтуға және күрделі келіспеушіліктер туындамай тұрып шешім іздеуге мүмкіндік береді.
Жұмыстың тағы бір бағыты - «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасының Алматы колледждері үшін мемлекеттік білім беру тапсырысын қалыптастыру және бөлу жөніндегі комиссияға қатысуы.
Палатаның міндеті - мамандар даярлау үдерісін еңбек нарығының нақты қажеттіліктерімен байланыстыру. Жұмыс берушілер бюджет қаражаты есебінен бөлінетін орындардың сұранысқа ие мамандықтарға бағытталуына және түлектердің кейін жұмысқа орналасу үшін қажетті құзыреттерді меңгеруіне мүдделі.
Эльмира Әуезова мысал ретінде «Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту» мамандығы бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысы аясындағы орындар санының ұлғаюын келтірді. Мұндай шешім кәсіпкерлердің, соның ішінде тәрбиешілер тапшылығына тап болған жекеменшік балабақшалардың уәждері ескеріліп қабылданған.
Осылайша, мемлекеттік тапсырысты бөлуге бизнестің қатысуы мамандар даярлауды жоспарлау кезеңінің өзінде саланың кадрларға деген қажеттілігін ескеруге мүмкіндік береді.
Алматыдағы жекеменшік мектептерді 2025 жылға арналған А2 компоненті бойынша қаржыландыру мәселесі әлі де өткір күйінде қалып отыр.
Ұсынылған мәліметтерге сәйкес, осы компонент бойынша шығындарды өтеу құқығын 25 жекеменшік мектеп растаған. Жалпы берешек көлемі 1 млрд 318 млн 60 мың 587 теңгені құрайды.
Алайда жергілікті атқарушы органдар тарапынан 2025 жылғы қыркүйек пен желтоқсан аралығындағы кезең үшін төлемдер жүргізілмеген. Мектептердің белгіленген талаптарға сәйкестігі расталғанына қарамастан, шығындарды өтеу мәселесі әлі шешімін таппаған.
Бұл мәселе «Атамекен» ӨКП Алматы филиалының Өңірлік кеңесі мен Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі кеңесінің отырыстарында бірнеше рет қаралды. Талқылау қорытындысы бойынша прокуратура мен қалалық әкімдікке өтініштер жолданған. Алайда брифингте ұсынылған ақпаратқа сәйкес, қаржыландыру әлі күнге дейін қалпына келтірілмеген.
Жекеменшік білім беру ұйымдары үшін төлемдердің кешігуі қосымша қаржылық салмақ түсіріп, қызметкерлер мен жеткізушілер алдындағы міндеттемелерді орындауды қиындатады. Кеңірек алғанда, қаржыландырудың уақтылы жүргізілуі мемлекеттік тапсырыс аясында білім беру қызметтерін де көрсететін жекеменшік білім беру жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін маңызды.
Денсаулық сақтау саласында Салалық кеңес Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің кепілдік берілген тегін медициналық көмек көлемі (ТМККК) және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйелері аясында қызмет көрсететін медициналық ұйымдарды міндетті аккредиттеуді енгізу жөніндегі бастамасын көтеріп отыр.
Медициналық қоғамдастық бұл шараның ықтимал салдарына алаңдаушылық білдіруде. Негізгі уәждердің қатарында медициналық ұйымдарға түсетін қосымша қаржылық жүктеме, реттеушілік талаптардың шамадан тыс болуы және медициналық көмектің қолжетімділігінің төмендеу қаупі бар.
Сала өкілдері қазіргі уақытта медициналық қызметтердің сапасын бақылау мен бағалаудың бірқатар тетіктері қолданыста екенін де атап өтеді. Олардың қатарында лицензиялау, мемлекеттік бақылау, ішкі және сыртқы сараптама, клиникалық аудит, сондай-ақ, МӘМС жүйесіндегі қызметтердің сапасы мен көлемін мониторингтеу бар.
Талқылауға қатысушылардың пікірінше, қосымша міндетті рәсімдерді енгізбес бұрын қолданыстағы тетіктердің тиімділігі мен жаңа реттеушілік талаптардың қаншалықты негізді екенін бағалау қажет. Медициналық көмектің сапасын арттыруға бағытталған шаралар адал қызмет көрсетушілер үшін негізсіз қаржылық және әкімшілік кедергілер туғызбауы тиіс.
Кәсіпкерлердің нақты мәселелерін шешумен қатар, Салалық кеңес мүшелері нормативтік құқықтық актілердің жобаларын қарауға және сараптамалық қорытындылар әзірлеуге де қатысады.
Брифингте жарияланған мәліметтерге сәйкес, 2026 жылы білім беру саласы бойынша қарауға 242 нормативтік құқықтық акт келіп түскен. Олардың 23-і бойынша республикалық деңгейде өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстары бар сараптамалық қорытындылар дайындалған.
Мұндай жұмыс бизнес өкілдеріне реттеушілік шешімдер қабылданғанға дейін оларды талқылауға қатысуға, ұйымдар үшін ықтимал салдарға назар аударуға және практикалық тәжірибені ескере отырып, түзетулер ұсынуға мүмкіндік береді.
Салалық кеңестің тәжірибесі бизнес пен мемлекет арасындағы өзара іс-қимылдың салаларды дамытудың жалпы мәселелерін талқылаумен шектелмейтінін көрсетеді. Кеңес алаңдарында қаржыландыруға, лицензиялауға, кадрлармен қамтамасыз етуге және нормативтік талаптарды қолдануға қатысты нақты мәселелер қаралады.
Егер мемлекеттік органдардың әрекеттері клиникалардың, мектептердің немесе балабақшалардың жұмысына кедергі келтірсе, кәсіпкерлер бұл мәселені палатаның бейінді алаңдарында, соның ішінде Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі кеңесте құзыретті органдарды тарта отырып қарауды бастай алады.
Сонымен қатар мұндай тетіктің тиімділігі тек өткізілген отырыстар мен жолданған өтініштердің санымен ғана өлшенбейді. Ең бастысы - анықталған бұзушылықтарды жоюға, қаржыландыруды уақтылы жүргізуге және бизнес үшін түсінікті әрі тұрақты жұмыс жағдайларын қалыптастыруға қол жеткізу.
Бизнес пен мемлекет әріптестігінің басты мақсаты - қоғамдық мүдделер, көрсетілетін қызметтердің сапасы және сол қызметтерді ұсынатын ұйымдардың тұрақтылығы арасындағы тепе-теңдікті сақтау. Бұл білім беру мен денсаулық сақтау салаларында ерекше маңызды. Өйткені қабылданатын шешімдер кәсіпкерлердің жұмыс жағдайына ғана емес, медициналық көмектің қолжетімділігіне, білім беру сапасына және ата-аналардың балаларын мектепке дейінгі ұйымдарға орналастыру мүмкіндігіне де тікелей әсер етеді.