«Алатау» дәстүрлі өнер театры – ұлттық дәстүр мен руханияттың алтын қазынасы. Биыл театр өзінің 10 жылдық мерейтойын атап өтуге дайындалып отыр. Осы он жыл ішінде сахнаға жанын арнаған, шығармашылық еңбегімен ұжымның дамуына үлес қосқан талантты мамандар – театрдың өмірлік тірегі, ұлттық өнердің тірі бейнесі.
Бұл мақалада біз театрда 10 жылға жуық еңбек етіп, әр рөлінде, әр қойылымында шынайы шығармашылық қуатын көрсеткен дарынды тұлғалардың – сахнаға адалдығы мен өнерге деген сүйіспеншілігі арқылы ұлттық мәдениетіміздің биігіне көтерілген жандардың өмірі мен жетістіктерін баяндаймыз. Олар – театрдың жүрегі, халық рухының сахналық көрінісі.
Сахнаға сіңген ғұмыр
Адам баласының ғұмыры – бір қарағанда қысқа, ал мазмұнына үңілсең, тұтас бір дәуірдің шежіресіндей терең. Өнер иесінің өмірі тіптен бөлек: ол өз ғұмырын ғана емес, өзгенің тағдырын да арқалап өтеді. Осындай өнер жолын серік еткен жандардың бірі – Арипов Даулет Бейсебаевич.
Арипов Даулет Бейсебаевич 1981 жылы қараша айының 16-сы күні Түркістан облысы, Жетісай қаласында дүниеге келген. Тумысынан қазақы болмысты бойына сіңіріп өскен ол, жастайынан өнерге жақын болды. 1998 жылы Жетісай қаласына қарасты Байқоныс ауылындағы М.О.Әуезов атындағы орта мектепті тәмамдап, өмірдің жаңа белесіне қадам басты. Білім мен өнерді қатар ұштастыруды мақсат еткен жас талапкер 2001–2005 жылдар аралығында Алматы қаласындағы Т.Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік өнер академиясында білім алып, актерлық өнердің қыр-сырын меңгерді. Ұстаздары Жанат Хаджиев пен Айдос Бектеміровтің тәлім-тәрбиесі оның шығармашылық жолының берік іргетасына айналды. Нәтижесінде «Актерлік өнер» мамандығын игеріп, «Музыкалық театр актері» біліктілігін алып шықты.
Өнер жолы оңай емес. Ол – табандылық пен төзімділікті талап ететін тағдыр. Даулет Бейсебаевич еңбек жолын 2005–2007 жылдары Жетісай қаласындағы Қ.Жандарбеков атындағы «Жетісай» драма театрында бастап, сахнамен алғашқы сырласуын осы ортада өткерді. Бұл кезең – оның актерлік болмысының қалыптасу шағы еді.
2007–2015 жылдар аралығында Алматы қаласындағы «Ақсарай» мюзикл театрында қызмет етіп, шығармашылық тұрғыда толыса түсті. Бұл жылдары ол «Қыз Жібек» мюзикліндегі Шеге, «Махаббат пен зұлымдықтағы» Гоф Маршл, «Муха-Цокотуха» қойылымындағы Комар сынды түрлі жанрдағы образдарды сомдап, сахналық шеберлігін шыңдады. Театр ұжымымен бірге Қазақстанның көптеген қалаларын, сондай-ақ Германия, Франция, Түркия, Грузия, Түрікменстан, Алжир секілді елдерді аралап, қазақ өнерін шетел сахналарында танытты. Сонымен қатар 2010–2011 жылдары «Сезам» театрында қызмет атқарып, балалар театры бағытында да тәжірибе жинақтады.
2015–2018 жылдары Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде режиссер, оқытушы және концертмейстер ретінде еңбек етіп, жас ұрпаққа өнердің мәнін ұғындырды. Бұл кезеңде ол «Келіндер көтерілісі», «Қарашекпен», «Ех, қыздар...», «Бес саусақ» секілді қойылымдарды сахналап, режиссерлік қырын да танытты. Сонымен қатар 2009 жылдан бастап кино саласында да белсенді еңбек етіп, көптеген фильмдерде эпизодтық және екінші пландағы рөлдерді сомдап, көрерменге кеңінен танылды.
Осындай мол тәжірибе мен шыңдалған шеберліктің заңды жалғасы ретінде 2019 жылдан бастап Арипов Даулет Бейсебаевич «Алатау» дәстүрлі өнер театрының құрамында еңбек етіп келеді. Бұл театр – тек сахна емес, ұлттық өнердің мәйегін сақтаған рухани орда. Даулет Бейсебаевич осы ұжымда өзінің шығармашылық әлеуетін жаңа қырынан ашты.
Ол сомдаған Сүйінбай бейнесі – тек ақын тұлғасы емес, халық рухының көрінісі. Актер бұл рөлде сөздің салмағын, ойдың тереңдігін сезіндіре отырып, көрерменді ұлттық болмыстың қайнар көзіне жетелейді. Үсен бейнесінде ол қарапайым қазақ жастарының аңқылдаған мінезін, өмірге деген таза көзқарасын шынайы жеткізеді. Ал Алдар көсе рөлінде актердің шеберлігі ерекше қырынан ашылады: мұнда ол тапқырлық пен мысқылды, халықтық юморды табиғи үйлестіріп, сахнаны жандандырады.
«Абай–Тоғжан» қойылымындағы Сүйіндік образы арқылы ол сабыр мен парасаттың иесін көрсетсе, «Кез болған кер замандағы» Тұрмағанбет Ізтілеуов бейнесінде тарихи тұлғаның тағдырлы жолын, замана зары мен ел мұңын терең толғаныспен жеткізеді. Ал «Сұлтан Бейбарыс» спектакліндегі Мамлүк рөлінде батырлық пен ішкі қайсарлықты, ал «Айман–Шолпандағы» Шал образында өмірдің әзіл мен шындыққа толы қырларын шебер бейнелейді.
Актердің басты ерекшелігі – оның әр рөлге жанымен енуі. Ол образды сырттай ғана емес, іштей сезінеді, кейіпкер тағдырын өз жүрегінен өткізеді. Сондықтан да оның сахнадағы әр қимылы, әр сөзі – жасандылықтан ада, табиғилыққа жақын. Оның ойыны көрерменді сендіреді, толғандырады, кейде күлдіреді, кейде ойға батырады.
Актерлік өнер – тек мәтінді жаттап, сахнада орындау емес, ол – жанның ең нәзік қылын шерту. Осы тұрғыдан алғанда, Арипов Даулет Бейсебаевич – өз ісінің шебері, сахнаның шынайы қызметшісі. Оның өнері – дабырадан алыс, бірақ терең; сырт көзге қарапайым, бірақ мәні бай.
2023 жылы мәдениет саласының үздігі атануы – оның еңбегіне берілген әділ баға. Ал 2024 жылы режиссер көмекшісі қызметіне тағайындалуы – оның шығармашылық өсуінің заңды жалғасы.
«Алатау» дәстүрлі өнер театрының он жылдық мерейтойы – осындай өнер майталмандарының еңбегін айшықтайтын кезең. Театрдың алғашқы күнінен бастап оның дамуына үлес қосып келе жатқан жандардың қатарында Арипов Даулет Бейсебаевичтің орны айрықша.
Өнер – мәңгілік. Ал сол мәңгілікке қызмет еткен адамның есімі де, еңбегі де ел жадында сақталмақ.