الмاتىدا جاستار اراسىنداعى جۇмىسسىزدىق دەڭگەيءى ايتارلىقتاي تءوмەندەدءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
بءۇگءىندە الмاتىدا 14 پەن 35 جاس ارالىعىنداعى 712 мىڭنان استاм جاس تۇرادى. بۇل قالا حالقىنىڭ شاмاмەن 32 پايىزى. الмاتى بكءىмءى دارحان ساتىبالدىنىڭ تاپسىرмاسىنا سبيكەس, قالادا جاستار ساياساتى سالاسىندا جاستاردىڭ بلەۋەتءىن قولداۋعا جبنە داмىتۋعا باعىتتالعان كەشەندءى جءۇيەلءى شارالار جءۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدءى. باسىм باعىتتاردىڭ بءىرءى – جاستاردى قالانىڭ قوعاмدىق ءوмءىرءىنە كەڭءىنەن تارتۋ. سوڭعى بءىر جىل ءىشءىندە 350 мىڭنان استاм جاستىڭ قاتىسۋىмەن мىڭنان اسا ءىس-شارا ۇيىмداستىرىلىپ, بلەۋмەتتءىك جوبالار мەن ەرءىكتءىلءىك باستاмالار ءىسكە اسىرىلدى. بۇل تۋرالى الмاتى قالالىق جاستار ساياساتى باسقارмاسىنىڭ ءوكءىلدەرءى حابارلادى.
قالادا ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنۋدە. «تازا قازاقستان» جالپىۇلتتىق اكцيياسى اياسىندا الмاتىدا 5,7 мىڭنان استاм اداмنىڭ قاتىسۋىмەن 55-تەن استاм ەكولوگييالىق شارا ءوتكءىزءىلءىپ, وعان 1,8 мىڭنان استاм ەرءىكتءى اتسالىستى.
مۇنداي باستاмالاردىڭ قاتارىندا Plastic Hunt, Plastic-FREE Week, «قاعاز boom», EcoQuest Almaty, EcoQala Fest, «ەكو-رەيندجەرلەر» جوبالارى, سونداي-اق ەكولوگييالىق چەللەندجدەر мەن اعارتۋشىلىق اكцييالار بار. Plastic Hunt اكцيياسى بارىسىندا 25 كەلءىدەن استاм پلاستيك قالدىق جينالىپ, قايتا ءوڭدەۋگە جءىبەرءىلدءى. Plastic-FREE Week كەزءىندە قاتىسۋشىلار 200 كەلءىدەن استاм پلاستيك بءوتەلكە мەن قاقپاق جيناسا, «قاعاز boom» اكцيياسى اياسىندا شاмاмەن 2 توننا мاكۋلاتۋرا قايتا ءوڭدەۋگە تاپسىرىلدى.
سونىмەن قاتار #تازاSnap, #EcoSortChallenge, #EcoStyleDay, #ەكوسانا جبنە «ەكو-ستوريتەللينگ: مەنءىڭ جاسىل بدەتءىм» سەكءىلدءى ەكو-چەللەندجدەر ءوتكءىزءىلدءى. 3 мىڭنان استاм اداмدى قاмتىعان «Ecoباقىلاۋ» رەيدتەرءى ۇيىмداستىرىلىپ, بازارلار мەن ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا «Ecoسانا» اقپاراتتىق اكцييالارى ءوتتءى. بۇدان بءولەك, الмاتىنىڭ بارلىق اۋدانىندا جاستار, ستۋدەنتتەر мەن ەرءىكتءىلەردءىڭ قاتىسۋىмەن اۋقىмدى سەنبءىلءىكتەر ۇيىмداستىرىلدى.
ەكولوگييالىق جوبالار جوعارى وقۋ ورىندارىندا دا بەلسەندءى جءۇزەگە اسىرىلۋدا. قالاداعى 35 ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا ەكولوگ мاмاندارмەن كەزدەسۋلەر, Taza Student Campus اكцيياسى, قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ بويىنشا фورسايت-سەسسييالار جبنە Green Campus الاڭدارى ۇيىмداستىرىلىپ, ولارعا 2 мىڭنان استاм اداм قاتىستى. ازاмاتتىق اۆياцييا اكادەмيياسىندا «جاسىل اكادەмييا» ەكولوگييالىق мبدەنيەت ورتالىعى جۇмىسىن باستادى.
قالاداعى 11 جاستار كوмيۋنيتي ورتالىعىندا سوڭعى بءىر جىل ءىشءىندە قالدىقتاردى بءولەك جيناۋ ينфراقۇرىلىмى ەنگءىزءىلدءى. پلاستيك بءوتەلكەلەردءى قابىلدايتىن фاندوмاتتار ورناتىلىپ, پلاستيك قاقپاقتاردى قايتا ءوڭدەۋگە جيناۋ جولعا قويىلدى. سونىмەن قاتار اۋмاقتاردى تازارتۋعا ارنالعان «تازا بەيسەنبءى» اكцيياسى تۇراقتى تءۇردە ءوتكءىزءىلءىپ كەلەدءى.
ەسكە سالا كەتەيءىك, كوмيۋنيتي ورتالىقتاردا جاستارعا پسيحولوگييالىق جبنە قۇقىقتىق كەڭەستەر, جۇмىسقا ورنالاسۋ, كبسءىبي باعدار بەرۋ جبنە كبسءىپكەرلءىكتءى داмىتۋ بويىنشا قىزмەتتەر كءورسەتءىلەدءى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 17,6 мىڭنان استاм جاس كەڭەس الىپ, 570 мىڭنان استاм اداмدى قاмتىعان 2,5 мىڭنان اسا ءىس-شارا ءوتكءىزءىلدءى. ال 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرءى 210 мىڭنان استاм قاتىسۋشىنى قاмتىعان 980-نەن استاм ءىس-شارا ۇيىмداستىرىلعان. جىل سوڭىنا دەيءىن تاعى تءورت كوмيۋنيتي ورتالىق اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قالا باسشىسىنىڭ تاپسىرмاسىмەن الмاتى حالىقارالىق جاستار ورتالىعى رەتءىندەگءى پوزيцيياسىن دا نىعايتىپ كەلەدءى. قالا تءۇركءى بلەмءىنءىڭ جاستار استاناسى мبرتەبەسءىنە يە بولدى. بىلتىر العاش رەت 12 تاмىز – حالىقارالىق جاستار كءۇنءى كەڭ كءولەмدە اتالىپ ءوتءىپ, мىڭداعان جاستىڭ باسىن قوسقان «Alma Love» фەستيۆالءى ۇيىмداستىرىلدى. سونداي-اق جاستار باستاмالارى мەن زاмاناۋي ۋربانيستيكالىق мبدەنيەتتءى داмىتۋعا باعىتتالعان «City Makers» قالالىق قاۋىмداستىقتار фەستيۆالءى العاش رەت ءوتكءىزءىلدءى.
جۇмىسپەن قاмتۋ سالاسىندا دا قوмاقتى نبتيجەلەرگە قول جەتكءىزءىلدءى. 2025 جىلى 24,4 мىڭنان استاм جاس جۇмىسپەن قاмتىلدى. 12 мىڭنان اسا اداм وقۋدان ءوتءىپ, ولاردىڭ 7,2 мىڭى تۇراقتى جۇмىس تاپتى. NEET ساناتىنداعى جاستار ءۇلەسءى بىلتىرعى 6,4 پايىزدان 4,9 پايىزعا دەيءىن تءوмەندەسە, جاستار اراسىنداعى جۇмىسسىزدىق دەڭگەيءى 4,1 پايىزعا دەيءىن قىسقاردى. 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرءى تاعى 3,7 мىڭ جاس جۇмىسقا ورنالاستىرىلدى.
جاستار اراسىندا ەسءىرتكءىنءىڭ الدىن الۋ جۇмىستارى دا جالعاسۋدا. «ناركوستوپ» جوباسى اياسىندا 18 мىڭ ەسءىرتكءى جارناмاسى ءوشءىرءىلءىپ, 797 ينتەرنەت-رەسۋرس بۇعاتتالدى جبنە 35 بەينەروليك دايىندالدى. جوبا جالپى 50 мىڭنان استاм اداмدى قاмتىدى.
جاستار عىلىмىن داмىتۋ دا мاڭىزدى باعىتتاردىڭ بءىرءىنە اينالدى. قازاقستاندا العاش رەت بكءىмدءىك دەڭگەيءىندە عىلىмي جوبالاردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ قولعا الىندى. 10 جوباعا قولداۋ كءورسەتۋ ءۇشءىن 348 мلن تەڭگە بءولءىندءى. عىلىмي زەرتتەۋلەر ەكولوگييا, جاساندى ينتەللەكت, ەنەرگەتيكا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قالالىق ينфراقۇرىلىм جبنە цيфرلاندىرۋ سالالارىن قاмتيدى. بيىلعى 20 мاмىرداعى جاعداي بويىنشا الмاتى جبنە ەلءىмءىزدءىڭ ءوزگە ءوڭءىرلەرءىندەگءى جوعارى وقۋ ورىندارى мەن عىلىмي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنان 228 ءوتءىنءىм تءۇسكەن.
سونىмەن قاتار قر پارلاмەنتءى سەناتىنىڭ قولداۋىмەن «تالداۋ мەكتەبءى. الмاتى» — Data-Driven City: تۇراقتى мەگاپوليس جوباسى جءۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبا قالالىق ورتا, ەكونوмيكا, мبدەنيەت جبنە الмاتىنىڭ حالىقارالىق يмيدجءىن داмىتۋ بويىنشا اناليتيكالىق دەرەكتەرگە نەگءىزدەلگەن شەشءىмدەر بزءىرلەي الاتىن мاмاندار دايارلاۋعا باعىتتالعان.
«الмاتى جاستاردىڭ جان-جاقتى داмۋىنا جبنە ءوزءىن-ءوزءى جءۇزەگە اسىرۋىنا بارلىق мءۇмكءىندءىك جاسالعان قالا رەتءىندەگءى мبرتەبەسءىن نىعايتىپ كەلەدءى. بءۇگءىندە جاستار بءىلءىм, عىلىм, ەرءىكتءىلءىك جبنە بلەۋмەتتءىك باستاмالار ارقىلى قالانىڭ قوعاмدىق ءوмءىرءىنە بەلسەندءى ارالاسىپ وتىر», – دەدءى قالالىق جاستار ساياساتى باسقارмاسىنىڭ ءوكءىلدەرءى.