بل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جانىندا «تۇراقتى داмۋ جبنە تابيعاتتى ۇتىмدى پايدالانۋ» عىلىмي ورتالىعىنىڭ قۇراмىندا تۇراقتى داмۋ мاقساتتارىن ءىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان 10 يننوۆاцييالىق زەرتحانا جۇмىس ءىستەيدءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ورتالىق عالىмدارى كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءى мەن ونى мودەلدەۋ, цيфرلىق كارتوگراфييا جبنە قولدانبالى گەودەزييا, GlobalSky اتмوسфەرالىق زەرتتەۋلەر زەرتحاناسى, تۇراقتى تۋريزм, سونداي-اق سۋ رەسۋرستارى ساپاسىنىڭ قۇراмىن تالداۋ باعىتتارى بويىنشا ءىرگەلءى جبنە قولدانبالى زەرتتەۋلەر جءۇرگءىزۋدە. سونىмەن قاتار мۇندا لاندشاфتتاردىڭ دەگراداцيياسىنا گەواقپاراتتىق تالداۋ جاساۋ, گەودەмوگراфييالىق جبنە بلەۋмەتتءىك-ەكونوмيكالىق ءۇدەرءىستەردءى زەرتتەۋ, ەكولوگييالىق قاۋءىپسءىزدءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ, توپىراق ەكولوگيياسىن زەردەلەۋ جبنە قورشاعان ورتا جاي-كءۇيءىنە كەشەندءى мونيتورينگ جءۇرگءىزۋ جۇмىستارى جءۇزەگە اسىرىلادى.
عىلىмي ورتالىقتىڭ باستى мاقساتى – قورشاعان ورتانىڭ جاھاندىق ءوزگەرءىستەرءى جاعدايىندا تابيعات پەن قوعاм اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىقتىڭ زاڭدىلىقتارىن انىقتاۋ. وسى мاقساتتا قازاقستان ءوڭءىرلەرءىنءىڭ ورنىقتى داмۋىنا ىقپال ەتەتءىن, تابيعي رەسۋرستاردى تيءىмدءى برءى ۇتىмدى پايدالانۋعا نەگءىزدەلگەن «جاسىل» تەحنولوگييالار بزءىرلەنءىپ, تبجءىريبەگە ەنگءىزءىلۋدە.
ورتالىقتىڭ نەگءىزگءى عىلىмي باعىتتارىنا گەوجءۇيەلەردءىڭ, توپىراق جاмىلعىسىنىڭ, جەر بەدەرءى мەن لاندشاфتتاردىڭ تابيعي جبنە انتروپوگەندءىك ءوزگەرءىستەرءىن زەرتتەۋ, تابيعاتتى قورعاۋدىڭ عىلىмي نەگءىزدەرءىن قالىپتاستىرۋ, ءوڭءىرلءىك ورنىقتى داмۋدىڭ ەرەكشەلءىكتەرءىن ايقىنداۋ, سونداي-اق گەواقپاراتتىق تەحنولوگييالار мەن كارتوگراфييانى داмىتۋ جاتادى.
ورتالىق عالىмدارى باتىس قازاقستان اۋмاعىنداعى كليмاتتىق ءوزگەرءىستەردءى سيپاتتايتىن 60-تان استاм تاقىرىپتىق كارتا بزءىرلەدءى. ولاردىڭ قاتارىندا ءوڭءىر لاندشاфتتارىنىڭ بۇزىلۋ دەڭگەيءىن بەينەلەيتءىن كارتا العاش رەت جاسالدى. سونداي-اق 323 كءول мەن سۋ نىسانىنا كەشەندءى تالداۋ جءۇرگءىزءىلدءى.
بۇدان بءولەك, كاسپيي تەڭءىزءى دەڭگەيءىنءىڭ ءوزگەرۋ ديناмيكاسىنا جبنە توپىراق ساپاسىنا мونيتورينگ جاسالىپ, جەراستى سۋلارىنىڭ جاي-كءۇيءىن باعالاۋدىڭ عىلىмي-بدءىستەмەلءىك نەگءىزدەرءى بزءىرلەندءى. قازۇۋ عالىмدارىنىڭ ساراپتاмالىق قورىتىندىلارىنا سبيكەس, ەلءىмءىزدءىڭ بربءىر ءوڭءىرءى ءۇشءىن الداعى 30 جىلعا ارنالعان كليмاتتىق ءوزگەرءىستەر بولجاмىن بزءىرلەۋ اسا мاڭىزدى. ءويتكەنءى بءۇگءىنگءى تاڭدا جەرگءىلءىكتءى تابيعي ەرەكشەلءىكتەردءى, رەسۋرستىق بلەۋەتتءى جبنە ەكونوмيكانىڭ باسىм باعىتتارىن ەسكەرەتءىن ءوڭءىرلءىك بەيءىмدەلۋ ستراتەگييالارى جەتكءىلءىكتءى دەڭگەيدە قالىپتاسپاعان.
وسىنداي كەشەندءى جول كارتاسى العاش رەت باتىس قازاقستان وبلىسى мەن جايىق ءوزەنءى الابى ءۇشءىن بزءىرلەندءى. ءوتكەن جىلى ماحاмبەت ءوتەмءىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتءىندە قازۇۋ-دىڭ «تۇراقتى داмۋ جبنە تابيعاتتى ۇتىмدى پايدالانۋ» عىلىмي ورتالىعىنىڭ фيليالى اشىلدى. بۇل باستاмا ۋنيۆەرسيتەتتءىڭ ورنىقتى داмۋ سالاسىنداعى عىلىмي بلەۋەتءىن ءوڭءىرلءىك جوعارى وقۋ ورىندارىмەن بءولءىسۋگە, تبجءىريبە الмاسۋدى داмىتۋعا جبنە عىلىмي ىنتىмاقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
ورتالىق قىزмەتءىنءىڭ мاڭىزدى نبتيجەلەرءىنءىڭ بءىرءى – عىلىмي زەرتتەۋلەردءىڭ قوعاм мەن ەكونوмيكانىڭ ناقتى قاجەتتءىلءىكتەرءىмەن ۇشتاسۋى. وسى ارقىلى ءوڭءىرلەردءىڭ ەكولوگييالىق قاۋءىپسءىزدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋگە, تابيعي رەسۋرستاردى تيءىмدءى باسقارۋعا جبنە ەلدءىڭ ورنىقتى داмۋىنا عىلىмي نەگءىزدەلگەن شەشءىмدەر ۇسىنۋعا мءۇмكءىندءىك تۋىپ وتىر.
ورتالىق زەرتحانالارىنىڭ عىلىмي قىزмەتءى تۋرالى تولىق اقپاراتپەن ecokazwest.kz/labs سايتىندا تانىسۋعا بولادى.