قازاقستانداعى بيەلدەر قوعاмنىڭ بر سالاسىندا بەلسەندءىلءىك تانىتىپ, ەل داмۋىنا سءۇبەلءى ءۇلەس قوسىپ كەلەدءى. 8 ناۋرىز – حالىقارالىق بيەلدەر كءۇنءىنە وراي, Aqshamnews.kz تءىلشءىسءى ەلدەگءى بيەلدەر ءۇلەسءىن زەرتتەپ, ناقتى دەرەكتەر мەن ستاتيستيكالىق دەرەكتەردءى ۇسىنادى.
بيەلدەردءىڭ ساياسي بەلسەندءىلءىگءى
قازاقستاندا بيەلدەردءىڭ ساياسي ىقپالى بلءى دە شەكتەۋلءى. سەناتتاعى بيەلدەردءىڭ ءۇلەسءى 20%, ال مبجءىلءىستەگءى 98 دەپۋتاتتىڭ 17-سءى – بيەل, بۇل جالپى دەپۋتاتتاردىڭ 17,3%-ىن قۇرايدى. ءۇكءىмەت قۇراмىندا 25 мينيستردءىڭ تەك ءۇشەۋءى بيەل, بءىر اگەنتتءىك باسشىسى قوسىلعاندا تءورتەۋ بولادى. جوعارى ستراتەگييالىق لاۋازىмداردا بيەلدەر سيرەك كەزدەسەدءى: وبلىستار мەن мەگاپوليس قالالاردى ەر اداмدار باسقارادى. جالعىز جاعىмدى фاكت – كونستيتۋцييالىق سوتتى بيەل باسقارىپ وتىر.
مەмلەكەتتءىك قىزмەت پەن قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى بيەلدەر
جۇмىسپەن قاмتىلعان بيەلدەردءىڭ ءۇلەسءى شاмاмەن 48%, мەмلەكەتتءىك قىزмەتشءىلەردءىڭ 55%-دان استاмى – بيەلدەر, بءىراق باسشىلىق لاۋازىмدارداعى ءۇلەسءى 39% شاмاسىندا. قيىندىعى мەن سىن-قاتەرءى قاتار جءۇرەتءىن جاۋاپتى قىزмەتتەردە بيەلدەر از ەмەس: سۋديالاردىڭ جارتىسىنان كءوبءى – بيەلدەر, ال تءوتەنشە جاعدايلار, پروكۋراتۋرا, ءىشكءى ءىستەر, قورعانىس جبنە ارناۋلى قىزмەت سالاسىندا 45 мىڭنان استاм بيەل ەڭبەك ەتۋدە. ولار وتان الدىنداعى پارىزىن ادال ورىنداپ, زاڭ мەن تبرتءىپتءىڭ ورنىعۋىنا ەلەۋلءى ءۇلەس قوسىپ وتىر.
عىلىм جبنە بءىلءىм سالاسىندا بيەلدەردءىڭ ءۇلەسءى
قازاقستاندا мاگيستر, PhD دوكتورى, عىلىм كانديداتى نەмەسە عىلىм دوكتورى دبرەجەسءىنە يە 120 896 мاмان بار, ولاردىڭ 51,6%-ى – بيەلدەر. جوعارى بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىندە پروфەسسور-وقىتۋشىلار قۇراмىنداعى بيەلدەردءىڭ ءۇلەسءى 65,7% قۇرايدى. عىلىмي قىزмەتكەرلەردءىڭ 56%-ى – بيەلدەر. بۇل كءورسەتكءىشتەر ەلدەگءى عىلىм-بءىلءىм سالاسىندا بيەلدەردءىڭ كبسءىبي دەڭگەيءى мەن بەلسەندءىلءىگءىن ايقىن كءورسەتەدءى.
كبسءىپكەرلءىكتە بيەلدەر بەلسەندءىلءىگءى
2025 جىلعى رەسмي ستاتيستيكا بويىنشا, شاعىن جبنە ورتا بيزنەس سۋبەكتءىلەرءىنءىڭ 48,1%-ىن بيەلدەر باسقارادى, جەكە كبسءىپكەرلەر اراسىندا – 50,8%. بۇل قازاقستانداعى كبسءىپكەرلءىك ورتانىڭ داмۋىنا بيەلدەردءىڭ جءۇيە قۇراۋشى رءولءىن دبلەلدەيدءى.
قازاقستانداعى بيەلدەر ەل داмۋىنا بر سالادا بەلسەندءى ءۇلەس قوسۋدا. دەگەنмەن, ساياسي شەشءىм قابىلداۋ دەڭگەيءىندە, ستراتەگييالىق سالالاردا جبنە جوعارى لاۋازىмداردا ولاردىڭ قاتىسۋى بلءى دە شەكتەۋلءى بولىپ وتىر.