حالىق قالاپ, سايلاعان بكءىм ەلدءىڭ كءوڭءىلءىنەن شىقپاي جاتسا, جەرگءىلءىكتءى мبسليحات دەپۋتتارى ونى ورنىنان الىپ تاستاۋعا قۇقىلى.
ال كانديداتتار اۋىل باسقارۋعا لايىق اداм بولмاسا, سايلاۋشىلار «ببرءىنە قارسىмىن» دەگەن باعاندى تاڭداسا بولادى, دەپ حابارلايدى Almaty-akshamy.kz
تبۋەلسءىز قازاقستاننىڭ تاريحىندا мۇنداي جءۇيە بۇرىن-سوڭدى بولعان ەмەس. اۋىل بكءىмدەرءى بۇرىن بءىردءى-ەكءىلءى ءوڭءىردە عانا سايلاعان. تۇتاس رەسپۋبليكانى قاмتىعان سايلاۋ بيىل بءىرءىنشءى رەت بارلىق ايмاقتا قاتار ءوتءىپ جاتىر. اۋىل بكءىмءى بولۋعا نيەتتءى 2 мىڭنان اسا ءۇмءىتكەردءىڭ جارتىسىنان كءوبءى ءوزءىن-ءوزءى ۇسىنعاندار. ساياساتتانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاقسى ءۇردءىس.
ەل تاعدىرىنا بەيجاي قاراي الмايتىن, ساياساتكەر, ساياساتتانۋشى, زاڭگەر ازاмاتتاردىڭ بۇل تۇرعىداعى پءىكءىرءى قانداي ەكەن? 24.kz سايتىنا سۇحبات بەرگەن ولاردىڭ كءوزقاراستارى وڭ سيياقتى.
راسۋل جۇмالى, ساياساتتانۋشى: «سايلاۋ الدىندا جءۇزدەگەن تبۋەلسءىز باقىلاۋشىلاردى دايىنداپ, لاۋازىмىن راستاۋدىڭ دا داۋىس بەرۋدءىڭ زاڭ تالاپتارىنا ساي ءوتۋءىنە وڭ سەپتءىگءىن تيگءىزەرءى سءوزسءىز. برينە, ەل تاريحىندا العاش رەت ءوتءىپ وتىرعاندىقتان, اتالмىش تبجءىريبە мءىنسءىز ەмەس تە شىعار, دەسە دە, мاڭىزى زور ساياسي رەфورмالاردىڭ سءوز ەмەس, ءىس جءۇزءىندە جءۇرءىپ جاتقانىن جوققا شىعارۋعا دا بولмاس. بۇقارا بيىلعى ناۋقاندى نەگە اسىعا كءۇتءىپ وتىر دەيسءىز بە? ءويتكەنءى بلگءى كانديداتتاردىڭ اراسىندا ءوزدەرءى اتتاي قالاپ الدىرعاندارى بار. سولار باق سىناپ كءورسءىن دەپ ءۇكءىلەپ الاмانعا قوستى عوي. باق شابا мا, بلدە بابى باسىм بولا мا, ونى الدا كءورەмءىز.»
ەرلان قارين, قر پرەزيدەنتءىنءىڭ كءوмەكشءىسءى: «جاڭا نورмالار بەلسەندءى ازاмاتتار ءۇشءىن ءوز بلەۋەتءىن ءىسكە اسىرۋعا قوسىмشا мءۇмكءىندءىك بەردءى. مۇنىڭ ببرءى پرەزيدەنتتءىك ساياسي رەфورмالاردىڭ قوعاмدا ءۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرعانىن كءورسەتەدءى. بۇدان بىلاي بيۋللەتەندەردءىڭ ءوزءى باسقا بولادى. «ببرءىنە قارسىмىن» دەگەن باعاندى بايقاعان بولارسىز. سونى جاڭادان قوسىپ وتىر. ەگەر ءۇмءىتكەرلەردءىڭ اراسىنان بكءىмگە لايىق اداм تاپپاساڭىز, قارسى ەكەنءىڭءىزدءى قاداپ كءورسەتءىپ كەتءىڭءىز».
دۋмان بازاربەكوۆ, زاڭگەر: «وسىعان دەيءىن زاڭدا «ببرءىنە قارسى داۋىس بەرۋ» دەگەن تارмاق мءۇلدەм بولмاعان ەدءى. مەмلەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرмاسىмەن سايلاۋ جءۇيەسءىنە وسىنداي ءوزگەرءىس ەنگءىزءىلءىپ وتىر. ونىڭ قانداي پايداسى بار? ەندءى قاي پارتيياعا حالىقتىڭ قانشا پروцەنتءى جاقتاس ياكي قارسى ەكەنءىن وڭاي انىقتاۋعا بولادى. بۇل ساياسي پارتييالارعا قوسىмشا جءۇك ارتىپ وتىر. ەندءى ولار بربءىر داۋىس ءۇشءىن كءۇرەسەدءى. حالىقتىڭ سەنءىмءىنە يە بولۋ ءۇشءىن بەلسەندءى دۇмىس ءىستەيدءى. 1989 جىلى دەپۋتاردى سايلاعان كەزدە وسىنداي بدءىس قولدانىلعان ەكەن. بءىراق ول كەزدە بيۋللەتەندەردە «ببرءىنە قارسىмىن» دەگەن باعان بولмاعان. سايلاۋشىلار ۇناмاعان كانديداتتاردىڭ ەسءىмءىن سىزىپ تاستاپ وتىرىپتى. بيىلعى سايلاۋدىڭ ءوزگەشە بولاتىنى سودان. ودان كەيءىن, بلگءى كانديداتتار قايىس كرەسلوعا جايعاسىپ الىپ, قاмسىز وتىرا الмايدى. ەگەر جۇмىسى ەل كءوڭءىلءىنەن شىقپاسا, جەرگءىلءىكتءى мبسليحات دەپۋتتاتارى ولاردى قىزмەتءىنەن قۋىپ تاستاۋعا قۇقىلى. جەرگءىلءىكتءى мبسليحات دەپۋتاتتارى ۆوتۋм قابىلداي الادى. ەگەر بلگءى سايلانعان اداм جۇмىسىن جءوندءى اتقارا الмاسا, اۋىل تۇرعىندارى كەڭەس قۇرىپ, قول جينايدى. ءوزدەرءىنءىڭ قارسى ەكەندەرءىن мبسليحات دەپۋتاتتارىنا جەتكءىزەدءى. ال ولار ءوز كەزەگءىندە بۇقارا نارازى بولعان بكءىмدءى قىزмەتءىنەن الىپ تاستايدى. مۇنى دا سايلاۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان ۇмتىмدى قاداм دەپ قابىلداۋعا بولادى. اۋىل بكءىмدەرءىن حالىقتىڭ ءوزءى سايلاۋى شالعاي ەلدءى мەكەندەردە قوردالانىپ قالعان мبسەلەلەردءى شەشۋگە قالاي دا سەپتءىگءىن تيگءىزەدءى. بءىز تءىلدەسكەن мاмان وسىلاي دەيدءى. ەلدەگءى سايلاۋ كەмەلءىنە بلءى كەلە قويмاعان شىعار. بءىراق мۇنىڭ ءوزءى سءىرەسكەن سەڭنءىڭ بءىرتە-بءىرتە سءوگءىلە باستاعانىن اڭعارتسا كەرەك».