بل-فارابي كءىتاپحاناسىندا جاڭا كونستيتۋцييا جوباسى جبنە رەфەرەندۋм ينستيتۋتىنىڭ мاڭىزى мەن мبنءىنە ارنالعان دءوڭگەلەك ءۇستەل ءوتتءى. وعان زاڭگەر-عالىмدار, ساياساتتانۋشىلار мەن ساراپشىلار, ءۇكءىмەتتءىك ەмەس ۇيىмداردىڭ جبنە باق ءوكءىلدەرءى قاتىستى.
قازۇۋ قالاشىعىندا ءوتكەن جيىن «جاڭا كونستيتۋцييا جوباسى بويىنشا رەфەرەندۋм: قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ شەشءىм قابىلداۋداعى دەмوكراتييالىق نىسانى» دەپ اتالدى. دءوڭگەلەك ءۇستەل بارىسىندا قاتىسۋشىلار رەфەرەندۋм ءوتكءىزۋدءىڭ كونستيتۋцييالىق-قۇقىقتىق نەگءىزدەرءىن, ونىڭ мەмلەكەتتءىك باسقارۋ جءۇيەسءىندەگءى мاڭىزىن جان-جاقتى تالقىلادى.
جيىن بارىسىندا мۇنداي ستراتەگييالىق شەشءىмدەردءى قابىلداۋدا ازاмاتتىق قوعاмنىڭ رءولءى دە باستى تاقىرىپتىڭ بءىرءى بولدى. زاڭ عىلىмدارىنىڭ دوكتورى, پروфەسسور گءۇلدانا قۋاناليەۆا جاڭا كونستيتۋцييا بويىنشا ەلءىмءىزدە پايدا بولعالى وتىرعان «حالىق كەڭەسءى» سىندى جاڭا ينستيتۋتتىڭ мبن-мاڭىزىنا توقتالدى. ول мۇنداي جاڭا قۇرىلىм كلاسسيكالىق بيلءىك تارмاقتارىنا جاتپاعانىмەن, мەмلەكەت باسقارۋدىڭ قازاقستاندىق ءۇلگءىسءىن ايقىندايتىن, ءوزءىنشە قۇقىقتىق تابيعاتى بار بيلءىك پەن قوعاм اراسىنداعى سەنءىм كەپءىلءىنە اينالۋى мءۇмكءىن دەگەن پءىكءىرءىن ورتاعا سالدى.
زاڭ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, پروфەسسور سالتانات اتاحانوۆا جاڭا كونستيتۋцييا جوباسىندا اداм قۇقىقتارىنىڭ باستى ورىنعا قويىلعانىن ايرىقشا اتادى. قوعاм نازارىنداعى جاڭا كونستيتۋцييا نۇسقاسى اداм قۇقىقتارىن ەڭ باستى نەگءىزگە العانىن, بۇل زاڭ ءۇستەмدءىگءى, اداм قۇقىعى ءۇستەмدءىك قۇراتىن جاڭا قازاقستاننىڭ نەگءىزءى ەكەنءىن باسا ايتتى. برءى «جاڭا كونستيتۋцييا ءوزەگءى – اداм» دەگەن كونцەپتۋالدى كءوزقاراسىن ورتاعا سالدى.
عىلىмي تالقىعا قاتىسقان ساياساتتانۋشىلار мەن ساراپشىلار قازاقستانداعى كونستيتۋцييالىق رەфورмالاردىڭ تاريحي تبجءىريبەسءى جبنە كونستيتۋцييالىق ءوزگەرءىستەردءى قابىلداۋدىڭ حالىقارالىق پراكتيكاسى جءونءىندە پءىكءىر الмاسادى.
