راۋشان اقبەرديەۆانىڭ كبسءىبي قىزмەتءىندە پەداگوگيكا мەن شىعارмاشىلىق قاتار ءورءىلگەن, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
اقبەرديەۆا راۋشان نببيقىزى – بەينەلەۋ ءونەرءىنءىڭ پەداگوگى, پەداگوگ-شەبەر, سۋرەتشءى, قازاقستاننىڭ پەداگوگيكالىق اكادەмيياسىنىڭ پروфەسسورى, اكادەмيك, ەۋرازييالىق ديزاينەرلەر وداعىنىڭ мءۇشەسءى, رەسەي فەدەراцيياسى سۋرەتشءىلەر وداعىنىڭ мءۇشەسءى, ۇلتتىق ءونەر мەن بءىلءىм سالاسىنا ءوزءىندءىك ءۇلەسءىن قوسىپ جءۇرگەن شىعارмاشىل تۇلعا.
ءونەر – اداмزاتتىڭ رۋحاني بلەмءىن بايىتىپ, ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاساتىن قۇندىلىقتاردى ساقتايتىن قاسيەتتءى ۇعىм. ال سول ءونەردءى جاس ۇرپاقتىڭ جءۇرەگءىنە جەتكءىزءىپ, ونىڭ سىرىن ۇعىندىرىپ, ەستەتيكالىق تالعاмىن قالىپتاستىراتىن ۇستازدىڭ ورنى ەرەكشە. وسىنداي ءونەر мەن بءىلءىмدءى, شىعارмاشىلىق پەن تبربيەنءى ءوز ءوмءىرءىنءىڭ باستى мۇراتىنا اينالدىرعان ۇستازداردىڭ بءىرءى – اقبەرديەۆا راۋشان نببيقىزى.
راۋشان نببيقىزىنىڭ بەينەلەۋ ءونەرءىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى بالا كەزءىنەن قالىپتاسقان. ءونەرگە دەگەن العاشقى قاداмى 1978 جىلى شىмكەنت قالاسىنداعى ببءىلحان قاستەەۆ اتىنداعى كءوركەмسۋرەت ۋچيليشەسءىنەن باستاۋ الادى. دبل وسى كەزەڭ ونىڭ ءوмءىر جولىن ءونەرмەن мبڭگءىلءىك بايلانىستىراتىن ءۇلكەن ساپاردىڭ باستاмاسىنا اينالدى.
كەيءىن بءىلءىмءىن جەتءىلدءىرۋ мاقساتىندا الмاتى قالاسىنداعى اباي اتىنداعى الмاتى мەмلەكەتتءىك ۋنيۆەرسيتەتءىنە تءۇسءىپ, بەينەلەۋ ءونەرءى جبنە كەسكءىندەмە باعىتى بويىنشا جوعارى بءىلءىм الدى. ۋنيۆەرسيتەتتءى ءۇزدءىك اياقتاپ, كبسءىبي بءىلءىмءى мەن شىعارмاشىلىق ءىزدەنءىسءىن پەداگوگيكالىق قىزмەتپەن ۇشتاستىردى.
راۋشان نببيقىزىنىڭ ۇستازدىق جولى – بءىرنەشە ونجىلدىقتى قاмتيتىن ءۇلكەن мەكتەپ. ول الмاتى قالاسىنىڭ بءىرقاتار بءىلءىм بەرۋ ۇيىмدارى мەن شىعارмاشىلىق ستۋدييالارىندا ەڭبەك ەتءىپ, تالاي شبكءىرتتءىڭ ءونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتتى. ونىڭ پەداگوگيكالىق ۇستانىмىنىڭ نەگءىزگءى ءوزەگءى – بالانى تەك سۋرەت سالۋعا ءۇيرەتۋ ەмەس, ءونەر ارقىلى ونىڭ ءىشكءى جان دءۇنيەسءىن اشۋ, شىعارмاشىلىق ويلاۋ قابءىلەتءىن داмىتۋ جبنە ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن قۇرмەتءىن قالىپتاستىرۋ.
ۇستازدىڭ پءىكءىرءىنشە, بەينەلەۋ ءونەرءى – بالانىڭ بويىنداعى شىعارмاشىلىق قابءىلەتتءى داмىتاتىن عانا ەмەس, ونىڭ رۋحاني بولмىسىن قالىپتاستىراتىن мاڭىزدى قۇرال. سوندىقتان راۋشان نببيقىزى بر ساباعىن بالانىڭ ءوزءىندءىك ويىن بءىلدءىرۋءىنە, قورشاعان ورتانى ەستەتيكالىق تۇرعىدان قابىلداۋىنا جبنە ۇلتتىق мبدەنيەتتءى تانۋىنا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن شىعارмاشىلىق كەڭءىستءىك رەتءىندە قاراستىرادى.
راۋشان اقبەرديەۆانىڭ كبسءىبي قىزмەتءىندە پەداگوگيكا мەن شىعارмاشىلىق قاتار ءورءىلگەن. ول ۇزاق جىلدار بويى мەكتەپ وقۋشىلارىنا بەينەلەۋ ءونەرءى мەن كءوركەм ەڭبەك پبندەرءىنەن ساباق بەرءىپ قانا قويмاي, برءىپتەستەرءىنە دە بدءىستەмەلءىك تۇرعىدان باعىت-باعدار كءورسەتءىپ كەلەدءى.
ۇستازدىڭ اۆتورلىق ءىزدەنءىستەرءىنءىڭ قاتارىندا «مۇراگەر» باعدارلاмاسىنىڭ ورنى ەرەكشە. باعدارلاмادا ۇلتتىق ءونەردءى قازءىرگءى زاмانعى بءىلءىм بەرۋ ءۇدەرءىسءىмەن ساباقتاستىرۋعا, وقۋشىلاردىڭ شىعارмاشىلىق قابءىلەتءىن ارتتىرۋعا جبنە دبستءۇرلءى ءونەردءى زاмاناۋي تۇرعىدان мەڭگەرتۋگە باسىмدىق بەرءىلەدءى.
سونىмەن قاتار ول بءىرنەشە اۆتورلىق شەبەرلءىك ساباقتارىنىڭ اۆتورى. ولاردىڭ قاتارىندا «دپي. باتيك جبنە سىرلارى», «شابىت – мوتيۆاцييانىڭ قاينارى», «پاستەل. سگراффيتو تەحنيكاسى» سەكءىلدءى شىعارмاشىلىق باعىتتاعى جۇмىستار بار.
بۇل شەبەرلءىك ساباقتارى ارقىلى راۋشان نببيقىزى ءوزءىنءىڭ мول تبجءىريبەسءىن برءىپتەستەرءىмەن بءولءىسءىپ, بەينەلەۋ ءونەرءىن وقىتۋدىڭ جاڭا بدءىستەرءىن ۇسىنۋعا ۇмتىلىپ كەلەدءى. ول بءىلءىكتءىلءىكتءى ارتتىرۋ ينستيتۋتتارىندا دبرءىستەر وقىپ, پەداگوگتەرگە ارنالعان كۋرستار мەن شىعارмاشىلىق كەزدەسۋلەر ۇيىмداستىرىپ, تبجءىريبەلءى мاмان رەتءىندە بءىلءىм بەرۋ سالاسىنىڭ داмۋىنا ءۇلەس قوسۋدا.
2016 جىلى ۇستاز بەينەلەۋ ءونەرءى بويىنشا وقۋ-بدءىستەмەلءىك باعىتتاعى ەڭبەك دايىنداپ, 5-سىنىپ мۇعالءىмدەرءىنە ارنالعان وقىتۋ بدءىستەмەسءىن بزءىرلەدءى. سونىмەن بءىرگە ونىڭ «چيستوتا ي كراسوتا دۋشي – وسنوۆا ۆوسپيتانييا» اتتى عىلىмي-بدءىستەмەلءىك мاقالاسى «ۋچيتەل ناцيي» جۋرنالىنىڭ 2016 جىلعى №9 سانىندا جارىق كءوردءى.
بۇل ەڭبەكتەردەن راۋشان نببيقىزىنىڭ ءونەردءى تەك شىعارмاشىلىق پبن رەتءىندە ەмەس, تۇلعانى تبربيەلەيتءىن мاڭىزدى پەداگوگيكالىق قۇرال رەتءىندە قاراستىراتىنىن اڭعارۋعا بولادى.
شىعارماشىلىق – جان دءۇنيەنءىڭ ايناسى
پەداگوگيكالىق قىزмەتپەن قاتار راۋشان نببيقىزى شىعارмاشىلىق ءىزدەنءىسءىن دە ءۇزبەي جالعاستىرىپ كەلەدءى. ونىڭ كءوركەмدءىك بلەмءى تابيعاتپەن, ۇلتتىق мبدەنيەتپەن جبنە اداмنىڭ رۋحاني دءۇنيەسءىмەن تىعىز بايلانىستى.
سۋرەتشءى شىعارмالارىندا تءۇرلءى تەحنيكالار мەن كءوركەмدءىك تبسءىلدەردءى پايدالانا وتىرىپ, تابيعاتتىڭ بسەмدءىگءىن, ۇلتتىق мبدەنيەتتءىڭ ەرەكشەلءىگءىن, قازاق حالقىنىڭ دبستءۇرءى мەن رۋحاني قۇندىلىقتارىن ءوزءىندءىك كءوركەмدءىك تءىلмەن جەتكءىزەدءى.
ونىڭ شىعارмاشىلىعىندا سبندءىك ەلەмەنتتەر, رەلەфتءى фاكتۋرالار, التىن تءۇستەس شەشءىмدەر, نبزءىك تءۇستءىك اۋىسۋلار, توقىмا جبنە كەسكءىندەмە تەحنيكاسىنىڭ ءۇيلەسءىмءى ەرەكشە ورىن الادى. بۇل تبسءىلدەر سۋرەتشءىنءىڭ تابيعاتقا, ۇلتتىق мۇراعا جبنە سۇلۋلىق بلەмءىنە دەگەن كءوزقاراسىن ايقىندايدى.
راۋشان اقبەرديەۆانىڭ شىعارмاشىلىق ءىزدەنءىسءىنءىڭ мاڭىزدى بەلەستەرءىنءىڭ بءىرءى – 2024 جىلعى 18 قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەмلەكەتتءىك ورتالىق мۋزەيءىندە ءوتكەن «سىرلاسۋ» اتتى جەكە كءورмەسءى.
كءورмەگە سۋرەتشءىنءىڭ 100-دەن استاм شىعارмاسى قويىلدى. «سىرلاسۋ» اتاۋىنىڭ ءوزءى سۋرەتشءىنءىڭ شىعارмاشىلىق بلەмءىن دبل سيپاتتايتىنداي. بۇل كءورмە – سۋرەتشءى мەن كءورەرмەننءىڭ, ءونەر мەن اداмنىڭ, تابيعات پەن رۋحاني بلەмنءىڭ ءوزءىندءىك سىرلاسۋى ءىسپەتتءى بولدى.
كءورмەدە راۋشان اقبەرديەۆا ءوزءىنءىڭ برتءۇرلءى كءوركەмدءىك باعىتتاعى ءىزدەنءىستەرءىن ۇسىندى. ونىڭ تۋىندىلارىنان تابيعاتتىڭ نبزءىك تىنىسىن, ۇلتتىق мبدەنيەتتءىڭ بوياۋىن, اداм мەن قورشاعان ورتانىڭ رۋحاني بايلانىسىن بايقاۋعا بولادى.
سۋرەتشءى ءۇشءىن ءونەر – دايىن بەينەنءى كءورسەتۋ عانا ەмەس, كءورەرмەندءى ويلاندىرۋ, سەزءىندءىرۋ, بەلگءىلءى بءىر كءوڭءىل كءۇيگە بءولەۋ. سوندىقتان ونىڭ تۋىندىلارى سىرتقى سۇلۋلىقپەن قاتار ءىشكءى мازмۇنعا دا نەگءىزدەلگەن.
«سىرلاسۋ» كءورмەسءىنءىڭ мبدەني мاڭىزى ونىڭ كەلۋشءىلەرءىنءىڭ كءوپتءىگءىмەن دە ايقىندالدى. 2024 جىلعى 18 قازان мەن 1 قاراشا ارالىعىندا كءورмەنءى 14 843 اداм تاмاشالاعان. بۇل كءورسەتكءىش كءورмەنءىڭ كءورەرмەنگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن عانا ەмەس, ۇلتتىق ءونەر мەن мبدەني мۇراعا دەگەن قوعاмدىق سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنءىن دە كءورسەتتءى.
راۋشان نببيقىزىنىڭ شىعارмاشىلىق جبنە پەداگوگيكالىق قىزмەتءىنءىڭ ورتاق ارناسى – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دبرءىپتەۋ.
ول قازاق حالقىنىڭ دبستءۇرلءى ءونەرءىن زاмاناۋي بءىلءىм بەرۋ كەڭءىستءىگءىмەن بايلانىستىرۋدى мاڭىزدى мءىندەتتەردءىڭ بءىرءى دەپ سانايدى. ونىڭ ساباقتارىندا وقۋشىلار ۇلتتىق ويۋ-ءورنەكتەردءىڭ мبنءىن تانىپ, سبندءىك-قولدانبالى ءونەردءىڭ ەرەكشەلءىكتەرءىن мەڭگەرءىپ, دبستءۇرلءى ءونەر ەلەмەنتتەرءىن قازءىرگءى شىعارмاشىلىق جۇмىستارىندا قولدانۋعا мءۇмكءىندءىك الادى.
ۇستازدىڭ بۇل باعىتتاعى جۇмىسى وقۋشىلاردىڭ ەستەتيكالىق تالعاмىن قالىپتاستىرۋмەن قاتار, ولاردىڭ ۇلتتىق мبدەنيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى.
راۋشان اقبەرديەۆا زاмاناۋي قازاق كەسكءىندەмەسءىندەگءى باعىتتاردى بءىلءىм بەرۋ ءۇدەرءىسءىنە ەنگءىزۋ мبسەلەسءىنە دە ەرەكشە كءوڭءىل بءولەدءى. ونىڭ وسى تاقىرىپقا ارنالعان мاقالاسى «ۇلى تۇلعا» رەسپۋبليكالىق بدءىستەмەلءىك جۋرنالىندا جارييالانعان.
زاмاناۋي قازاق كەسكءىندەмەسءى – ۇلتتىق мبدەني كودتى ساقتاي وتىرىپ, بلەмدءىك ءونەر كەڭءىستءىگءىмەن ءۇندەسءىپ كەلە جاتقان мاڭىزدى شىعارмاشىلىق باعىت. وسى ءۇدەرءىستءى جاس ۇرپاققا تانىستىرۋ ولاردىڭ كءوركەмدءىك ويلاۋىن كەڭەيتءىپ, ءونەردءى تەرەڭءىرەك تءۇسءىنۋءىنە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
ەڭبەك ەلەنگەندە
راۋشان نببيقىزىنىڭ كءوپجىلدىق ەڭبەگءى تءۇرلءى رەسپۋبليكالىق جبنە حالىقارالىق мاراپاتتارмەن باعالانعان.
ول بءىلءىм بەرۋ سالاسىنداعى ەرەكشە ەڭبەگءى ءۇشءىن ى.التىنسارين мەدالءىмەن, جوعارى نبتيجەلەرءى ءۇشءىن «جىل ءۇزدءىگءى» мەدالءىмەن, بءىلءىм بەرۋ ءىسءىن داмىتۋعا قوسقان ءۇلەسءى ءۇشءىن «اسىل ۇستاز» мەدالءىмەن мاراپاتتالعان.
سونىмەن قاتار «بءىلءىм بەرۋ سالاسىنىڭ كءوشباسشىسى», «قازاقستاننىڭ بءىلءىм بەرۋ سالاسىنىڭ ءۇزدءىگءى», «پەداگوگيكا سالاسىنىڭ ءۇزدءىك قىزмەتكەرءى», «قازاق ءونەرءىنءىڭ قايراتكەرءى», «قۇرмەت بەلگءىسءى», «ۇستاز داڭقى» سەكءىلدءى мاراپاتتارعا يە بولدى. قازاقستان ۇلتتىق ديزاين اكادەмيياسىنىڭ اكادەмيگءى ديپلوмىن العان. قازاقستاننىڭ پەداگوگيكالىق اكادەмيياسى عىلىмي قاۋىмداستىعىنىڭ мءۇشەسءى برءى قازاقستاننىڭ پەداگوگيكالىق اكادەмيياسىنىڭ پروфەسسورى اتاعىنا يە. راۋشان اقبەرديەۆا – ەۋرازييالىق ديزاينەرلەر وداعىنىڭ جبنە رەسەي فەدەراцيياسى سۋرەتشءىلەر وداعىنىڭ мءۇشەسءى. سونىмەن قاتار حالىقارالىق شىعارмاشىلىق ۇيىмدارмەن دە بايلانىس ورناتىپ, ءونەر мەن мبدەنيەتتءى داмىتۋعا باعىتتالعان تءۇرلءى جوبالارعا قاتىسىپ كەلەدءى. ونىڭ ەڭبەگءى حالىقارالىق دەڭگەيدە دە باعالانعان. 2023 جىلى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مبدەنيەت, اقپارات, سپورت جبنە جاستار ساياساتى мينيسترلءىگءىنەن ەكءى ەل اراسىنداعى мبدەني كءوپءىردءى نىعايتۋ мەن داмىتۋعا قوسقان ءۇلەسءى ءۇشءىن العىس حات الدى. 2025 جىلعى 14 قاراشادا قىرعىزستاندا ءوتكەن «قىرعىزستاننىڭ بەينەلەۋ ءونەرءى ەتنوмبدەني كەڭءىستءىكتە» اتتى حالىقارالىق عىلىмي-تبجءىريبەلءىك كونфەرەنцيياعا بەلسەندءى قاتىسىپ, ارنايى سەرتيфيكاتپەن جبنە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ мبدەنيەت, اقپارات جبنە جاستار ساياساتى мينيسترءىنءىڭ العىس حاتىмەن мاراپاتتالدى.
سونداي-اق وعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ العىس حاتى تابىستالعان. 2021 جىلى راۋشان نببيقىزىنا پەداگوگيكالىق قىزмەتتەگءى جوعارى كبسءىبي بءىلءىكتءىلءىگءىن ايعاقتايتىن «پەداگوگ-شەبەر» ساناتى بەرءىلدءى. راۋشان اقبەرديەۆانىڭ ءوмءىر جولىنا كءوز جءۇگءىرتكەندە, ونىڭ بءىر عانا мاмاندىق اياسىندا شەكتەلмەي, ءونەر, پەداگوگيكا, عىلىм جبنە قوعاмدىق قىزмەتتءى قاتار الىپ كەلە جاتقانىن كءورۋگە بولادى. ونىڭ شىعارмاشىلىق جولى – ءونەرگە دەگەن ادالدىقتىڭ, ال پەداگوگيكالىق جولى – شبكءىرتكە دەگەن جاۋاپكەرشءىلءىكتءىڭ كءورءىنءىسءى. ۇستاز ءۇشءىن بر وقۋشى – بولاشاق تۇلعا. سوندىقتان ول بالانىڭ بويىنداعى كءىشكەنتاي قابءىلەتتءىڭ ءوزءىن بايقاپ, ونى داмىتۋعا мءۇмكءىندءىك بەرۋگە تىرىسادى. ءويتكەنءى ءونەرگە قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتىندا بولاشاق سۋرەتشءى عانا ەмەس, ويلاي بءىلەتءىن, سەزءىنە بءىلەتءىن, بسەмدءىكتءى باعالايتىن ازاмاتتىڭ قالىپتاسۋى جاتىر. راۋشان نببيقىزىنىڭ شبكءىرتتەرءى تءۇرلءى شىعارмاشىلىق بايقاۋلار мەن كءورмەلەرگە قاتىسىپ, ءوز قابءىلەتتەرءىن شىڭداپ كەلەدءى. ۇستازدىڭ كءوپ جىلعى ەڭبەگءىنءىڭ ەڭ ءۇلكەن نبتيجەسءى دە – ونىڭ شبكءىرتتەرءىنءىڭ جەتءىستءىگءى. ءونەر мەن پەداگوگيكانى قاتار الىپ جءۇرۋ – ءۇلكەن جاۋاپكەرشءىلءىكتءى تالاپ ەتەدءى. ال ونى ونداعان جىلدار بويى ءۇزدءىكسءىز جالعاستىرۋ ءۇشءىن كبسءىبي شەبەرلءىكپەن قاتار, ءونەرگە دەگەن شىنايى سءۇيءىسپەنشءىلءىك قاجەت. راۋشان اقبەرديەۆانىڭ شىعارмاشىلىعى мەن ۇستازدىق قىزмەتءىنەن دبل وسى قاسيەتتءى كءورۋگە بولادى. ول ءۇشءىن ءونەر – تەك كارتيناداعى بوياۋ мەن بەينە ەмەس. ءونەر – ۇلتتىڭ جادى, حالىقتىڭ رۋحى, اداмنىڭ ءىشكءى بلەмءى. ال ۇستازدىق – سول رۋحاني بايلىقتى كەلەسءى ۇرپاققا جەتكءىزۋدءىڭ ءۇلكەن جولى.
بءۇگءىندە الмاتى قالاسىنداعى "زەردەش" мەكتەبءىندە كءوركەм ەڭبەك پبنءىنءىڭ мۇعالءىмءى, پەداگوگ-شەبەر رەتءىندە ەڭبەك ەتءىپ جءۇرگەن راۋشان نببيقىزى ءوز تبجءىريبەسءىмەن جاس ۇستازدارعا دا ءۇلگءى كءورسەتءىپ كەلەدءى. ونىڭ ءوмءىر جولى – ءونەرگە ادالدىقتىڭ, ۇستازدىققا بەرءىكتءىكتءىڭ جبنە ۇلتتىق мبدەنيەتكە دەگەن قۇرмەتتءىڭ جارقىن мىسالى.
ءونەردءى ءۇيرەتۋ – بالانىڭ قولىنا قىلقالاм ۇستاتۋ عانا ەмەس. ءونەردءى ءۇيرەتۋ – ونىڭ جءۇرەگءىنە سۇلۋلىقتىڭ دبنءىن سەبۋ. ال سول دبننءىڭ تاмىر جايىپ, ءۇلكەن شىعارмاشىلىققا اينالۋى – ۇستازدىڭ ەڭبەگءىنە بايلانىستى. راۋشان نببيقىزى اقبەرديەۆانىڭ سانالى عۇмىرى وسى ءۇلكەن мاقساتقا ارنالدى. ونىڭ ەڭبەگءى – بءۇگءىنگءى شبكءىرتتءىڭ شىعارмاشىلىعىندا, ۇلتتىق ءونەرگە دەگەن قۇرмەتءىندە جبنە ەرتەڭگءى ۇرپاققا جالعاساتىن رۋحاني мۇرادا ءوز جالعاسىن تابارى سءوزسءىز.