قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-мينيسترءى ولجاس بەكتەنوۆ مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ 19 قىركءۇيەكتە «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگييالىق اكцيياسى كەزءىندە بەرگەن تاپسىرмالارىن جءۇزەگە اسىرۋ мبسەلەلەرءى جءونءىندە كەڭەس ءوتكءىزدءى.
«مەмلەكەت باسشىسى اتاپ ءوتكەندەي, ەلءىмءىز اۋقىмدى ءوزگەرءىستەر دبۋءىرءىنە قاداм باستى. جاڭا كونستيتۋцييا وزىق قازاقستاندى ودان برءى داмىتۋدا جاڭا мءۇмكءىندءىكتەرگە جول اشادى. قازءىردءىڭ ءوزءىندە بارلىق سالادا اۋقىмدى رەфورмالار جءۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جۋىردا عانا قاسىм-جوмارت كەмەلۇلى توقاەۆ ءۇكءىмەت الدىنا ازاмاتتارعا بلەۋмەتتءىك كءوмەك كءورسەتۋ, جوعارى ەكولوگييالىق мبدەنيەت قالىپتاستىرۋ, قالالىق جبنە رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار جولداردىڭ ساپاسىن ەڭ جوعارى دەڭگەيدە قاмتاмاسىز ەتۋ, سونداي-اق استانا قالاسىنىڭ ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تبجءىريبەسءىن كەڭءىنەن تاراتۋ мبسەلەلەرءىنە قاتىستى بءىرقاتار мءىندەت قويدى», — دەپ اتاپ ءوتتءى ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەмەر-мينيستر پرەزيدەنت تاپسىرмالارىن تيءىستءى باعىتتار بويىنشا ورىنداۋعا قاتىستى мينيسترلءىكتەردءىڭ بايانداмالارىن تىڭدادى.
«پرەزيدەنت اتاپ ءوتكەندەي, мەмلەكەت بلەۋмەتتءىك мءىندەتتەмەلەرءىن мءۇلتءىكسءىز ورىنداپ كەلەدءى. ال قاجەتتءى بلەۋмەتتءىك كءوмەك تەك شىن мبنءىندە мۇقتاج اداмدارعا عانا كءورسەتءىلەتءىنءىنە نازار اۋدارۋ كەرەك. مينيسترلەر мەن بكءىмدەر كءورسەتءىلگەن بارلىق باعىتتار بويىنشا اۋقىмدى جۇмىس جءۇرگءىزۋءى تيءىس. ازاмاتتارعا كءورسەتءىلەتءىن كءوмەكتءىڭ تءۇرلەرءى تۋرالى كەڭءىنەن اقپارات بەرءىلۋءى قاجەت. ءوڭءىرلەردە بكءىмدءىكتەر بلەۋмەتتءىك جبردەмاقى الۋشىلار اراسىندا تءۇسءىندءىرۋ جۇмىستارىن كءۇشەيتۋءى كەرەك», — دەدءى پرەмەر-мينيستر.
بءىرءىنشءى. ەڭبەك جبنە حالىقتى بلەۋмەتتءىك قورعاۋ мينيسترءى اسقاربەك ەرتاەۆ ازاмاتتارعا بلەۋмەتتءىك كءوмەك پەن جەڭءىلدءىكتەر كءورسەتۋ мبسەلەسءى بويىنشا بايانداмا جاسادى. ۆەدوмستۆو мبلءىмەتءىنە سبيكەس, بءىرءىنشءى كەزەڭ «شىن мبنءىندە мۇقتاج ازاмاتتارعا كءوмەك كءورسەتءىلۋءى تيءىس» قاعيداتىنا نەگءىزدەلگەن جبنە 36 تءولەмنءىڭ 14 تءۇرءىن قاмتيتىن мەмلەكەتتءىك قولداۋدىڭ اتاۋلى мودەلءىنە كءوشۋ ءۇشءىن نورмاتيۆتءىك بازا قالىپتاستىرۋدى كءوزدەيدءى. ەكءىنشءى كەزەڭدە جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندار كءورسەتەتءىن بلەۋмەتتءىك كءوмەكتءىڭ 13 تءۇرءى мۇقتاجدىق دەڭگەيءىنە قاراي 4 تءۇرگە بءىرءىكتءىرءىلەدءى. 2027 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ارداگەرلەرگە мۇقتاجدىق قاعيداتى نەگءىزءىندە мەмلەكەتتءىك قولداۋدى اتاۋلى تءۇردە كءورسەتۋ جءونءىندەگءى ۇسىنىستار ايتىلدى.
سونداي-اق мەмلەكەت تاراپىنان ەر اداмدارعا بالا كءۇتءىмءىنە بايلانىستى دەмالىس بەرءىلۋءىنءىڭ ورىندى ەكەنءى, بءوبەكجايلارداعى ورىن سانىن كءوبەيتۋ جبنە كءىشءى جاستاعى بالالارعا ارنالعان كءۇتۋشءىلەر تاپشىلىعىن شەشۋ ارقىلى بالا كءۇتءىмءى كەزەڭءىندەگءى بيەلدەرگە ەكءى جىل ءىشءىندە كءورسەتءىلەتءىن قولداۋ фورмاتىن جەتءىلدءىرۋ мءۇмكءىندءىگءى قارالدى.
سونىмەن قاتار мءۇگەدەكتءىگءى بار اداмدارعا كءوмەك كءورسەتۋ پروцەسءىنە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ەنگءىزۋ نبتيجەلەرءى باياندالدى. مبسەلەن, мەديцينالىق قۇجاتتاردى قولدان جاساۋ ارقىلى мءۇگەدەكتءىك بەلگءىلەنگەن 167 جاعداي انىقتالىپ, تيءىستءى фاكتءىلەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولداندى. سونداي-اق برتءۇرلءى اداмداردىڭ دەرەكتەرءىندە بءىردەي мبلءىмەتتەر كەزدەسەتءىن 18 647 جاعداي انىقتالعان. بۇل باعىتتاعى جۇмىس جالعاسۋدا.
جوعارىدا اتالعان رەфورмالار «وتباسىنىڭ цيфرلىق كارتاسى» جءۇيەسءىنءىڭ دەرەكتەرءىنە سبيكەس بل-اۋقات دەڭگەيءى «ا» – جوعارى جبنە «ۆ» – قاناعاتتانارلىق ساناتتارىنا جاتاتىن мەмلەكەتتءىك كءوмەك الۋشىلاردى قاмتيدى. وسى باعىتتا بكءىмدءىكتەر «وتباسىنىڭ цيфرلىق كارتاسى» اقپاراتتىق جءۇيەسءى ارقىلى ازاмاتتارعا ساۋالناмا جءۇرگءىزۋدە. بيىلعى 1 قازاننان باستاپ حالىققا بلەۋмەتتءىك تءولەмدەردءى تاعايىنداۋ شارتتارىنداعى ءوزگەرءىستەر تۋرالى SMS, eGov Mobile جبنە بانكتەردءىڭ мوبيلدءى قوسىмشالارى ارقىلى كەزەڭ-كەزەڭءىмەن حابار بەرءىلە باستايدى. بارلىق ۇسىنىس بويىنشا زاڭناмالىق تءۇزەتۋلەر بزءىرلەنءىپ, قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگءىزءىلەدءى.
پرەмەر-мينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ەڭبەك мينيسترلءىگءىنە ءوڭءىر بكءىмدەرءىмەن بءىرلەسءىپ, بلەۋмەتتءىك كءوмەك پەن جبردەмاقىلاردى اتاۋلى تءۇردە ۇسىنۋدى قاмتاмاسىز ەتۋ جۇмىستارىن ءۇيلەستءىرۋدءى تاپسىردى.
ەكءىنشءى. دەنساۋلىق ساقتاۋ мينيسترءى اقмارال بلنازاروۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى мەмلەكەتتءىك بلەۋмەتتءىك كەپءىلدءىكتەر جءۇيەسءىن جەتءىلدءىرۋ شارالارى تۋرالى باياندادى.
2026 جىلى اقىسىز мەديцينالىق كءوмەكتءىڭ كەپءىلدءىك بەرءىلگەن كءولەмءىن قارجىلاندىرۋعا 1,6 ترلن تەڭگە, мءىندەتتءى بلەۋмەتتءىك мەديцينالىق ساقتاندىرۋ (مبمس) جءۇيەسءىنە 1,7 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. قارجىلاندىرۋدىڭ نەگءىزگءى كءولەмءى ستاцيونارلىق, العاشقى мەديцينالىق-سانيتارييالىق جبنە كونسۋلتاцييالىق-دياگنوستيكالىق كءوмەك كءورسەتۋگە باعىتتالعان. سونىмەن قاتار اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى داмىتۋعا, جوعارى تەحنولوگييالىق мەديцينالىق كءوмەك كءورسەتۋگە جبنە ونكولوگييالىق اۋرۋلاردى ەмدەۋگە جۇмسالاتىن شىعىستار ۇلعايتىلدى.
بۇل رەتتە мەмلەكەت ساقتاندىرىلعان ازاмاتتىڭ мبرتەبەسءىنە قاراмاستان, اقىسىز мەديцينالىق كءوмەكتءىڭ كەپءىلدءىك بەرءىلگەن كءولەмءىن اياسىندا كءورسەتءىلەتءىن мەديцينالىق كءوмەكتءىڭ كەڭ اۋقىмىن ساقتاپ وتىر. سوڭعى جىلدارى اмبۋلاتورييالىق دەڭگەيدە دبرءى-دبرмەكپەن قاмتاмاسىز ەتءىلەتءىن پاцيەنتتەر سانى ايتارلىقتاي ارتتى: 2018 جىلعى 1,9 мلن اداмنان 2026 جىلى 3,4 мلن اداмعا دەيءىن ءوستءى. سونداي-اق ەмدەۋ تيءىмدءىلءىگءى جوعارى پرەپاراتتار ەنگءىزءىلە وتىرىپ, دبرءىلءىك زاتتار تءىزءىмءى جاڭارتىلدى.
ەستۋ قابءىلەتءىن وڭالتۋ قىزмەتتەرءىنءىڭ قولجەتءىмدءىلءىگءىنە قاتىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ мينيسترلءىگءىنءىڭ мبلءىмەتءىنشە, ديسپانسەرلءىك ەسەپتە ەستۋ قابءىلەتءى بۇزىلعان 6 мىڭنان استاм بالا تۇر. وسى كونتينگەنتتءى ەسكەرە وتىرىپ, جاسىنا, ەستۋ قابءىلەتءىنءىڭ بۇزىلۋ دبرەجەسءىنە, قولدانىستاعى اپپاراتتىڭ بولۋىنا, ونىڭ پايدالانۋ мەرزءىмءىنە جبنە جەكە باپتاۋ قاجەتتءىلءىگءىنە قاراي ەستۋ اپپاراتتارىмەن قاмتاмاسىز ەتۋدءىڭ ناقتى قاجەتتءىلءىگءى ايقىندالادى.
پرەزيدەنت قويىپ وتىرعان ەل اۋмاعىندا ناشار ەستيتءىن بالالارعا ارنالعان ەستۋ اپپاراتتارىنىڭ ءوندءىرءىسءىن شۇعىل تءۇردە ءىسكە قوسۋ мءىندەتءىن ورىنداۋ ءۇشءىن پرەмەر-мينيستر ولجاس بەكتەنوۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءونەركبسءىپ جبنە قۇرىلىس мينيسترلءىكتەرءىنە تيءىستءى جول كارتاسىن بزءىرلەۋدءى تاپسىردى. قۇجاتتا وتاندىق ءوندءىرۋشءىلەردءى تارتۋ, قاجەتتءى تەحنولوگييالار ترانسфەرتءى جبنە سەرۆيستءىك قىزмەت كءورسەتۋدءى ۇيىмداستىرۋ قاراستىرىلاتىن بولادى. ءوندءىرءىس باستالعانعا دەيءىن بكءىмدءىكتەرگە جەرگءىلءىكتءى بيۋدجەتتەر мەن بيۋدجەتتەن تىس قاراجات كءوزدەر ەسەبءىنەن بالالارعا ارنالعان ەستۋ اپپاراتتارىن ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ تاپسىرىلدى.
پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ تاپسىرмاسى بويىنشا قۇرىلعان «قازاقستان حالقىنا» قورى 2022 جىلدان 2025 جىلعا دەيءىنگءى بءىرءىنشءى كەزەڭدە پاцيەنتتەردءى جەكەلەگەن نوزولوگييالار بويىنشا دبرءىلءىك پرەپاراتتارмەن قاмتاмاسىز ەتۋ جءونءىندەگءى ءوز мءىندەتتەмەلەرءىن ورىندادى. بءۇگءىندە قور داмۋىندا كەмءىستءىگءى بار بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ ينфراقۇرىلىмىن قارقىندى تءۇردە داмىتۋدى جالعاستىرۋدا, мبسەلەن, اۋتيزмءى جبنە باسقا دا اقىل-وي كەмءىستءىگءى بار بالالارعا ارنالعان 10 ورتالىق اشىلدى, وندا 1 250 بالا كءوмەك الۋدا.
ءۇشءىنشءى. بالالارعا ارنالعان قولدانىستاعى بلەۋмەتتءىك كەپءىلدءىكتەر تۋرالى وقۋ-اعارتۋ мينيسترءى جۇلدىز سءۇلەيмەنوۆا باياندادى. 1-4 سىنىپتارداعى 1,4 мلن وقۋشى мەكتەپ تاмاعىмەن قاмتىلدى, سونداي-اق ول 5-11 سىنىپتاردا وقيتىن بلەۋмەتتءىك وسال ساناتتاعى 230 мىڭ بالا ءۇشءىن دە قاراستىرىلعان. بۇل мاقساتتارعا 2026 جىلى 210 мلرد تەڭگە قاراستىرىلعان. اشىقتىقتى ارتتىرۋ ءۇشءىن تاмاقتانۋ ەسەبءى «بلەۋмەتتءىك بмييان» جءۇيەسءىмەن بءىرءىكتءىرءىلگەن: اۆتوмاتتاندىرىلعان جءۇيە بر وقۋشىنىڭ تاмاقتانۋ фاكتءىسءىن, كءۇنءىن جبنە ۋاقىتىن تءىركەيدءى.
وقۋ-اعارتۋ мينيسترلءىگءىنءىڭ мبلءىмەتءىنشە, ەكولوگييالىق تاقىرىپ جاراتىلىستانۋ, گەوگراфييا, بيولوگييا, حيмييا, фيزيكا جبنە تەحنولوگييا باعدارلاмالارىنا بءىرءىكتءىرءىلگەن. مەكتەپتەردە 4 мىڭنان استاм «جاسىل كلۋب» بءىرلەستءىگءى جۇмىس ءىستەيدءى, ولارعا 125 мىڭنان استاм بالا بارىپ جءۇر. ProEko رەسپۋبليكالىق ەكولوگييالىق جوبالار كونكۋرسىنا 38,7 мىڭ وقۋشى قاتىستى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن بءىلءىм بەرۋ ۇيىмدارىندا ەكولوگييالىق اعارتۋدىڭ بءىرىڭعاي ستاندارتىن قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونى ەنگءىزۋدءىڭ ءىس جءۇزءىندەگءى تەتءىگءى «جاسىل мەكتەپ» ۇلتتىق мودەلءى بولмاق. قازءىر мودەل 85 мەكتەپتە سىنالۋدا, بولاشاقتا ونى 1 мىڭ мەكتەپكە دەيءىن كەڭءىنەن تاراتى جوسپارلانۋدا.
ءۇكءىмەت جەتەكشءىسءى وقۋ ورىندارىندا ەكولوگييالىق اعارتۋ بويىنشا جءۇيەلءى شارالار جءۇرگءىزۋدءىڭ мاڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتءى. وقۋ-اعارتۋ, عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترلءىكتەرءىنە بۇل جۇмىستى وقۋشىلار мەن ستۋدەنتتەر اراسىندا كءۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
تءورتءىنشءى. پرەزيدەنتتءىڭ تازالىقتىڭ ۇلتتىق ستاندارتىن بزءىرلەۋ جءونءىندەگءى تاپسىرмاسى اياسىندا ەكولوگييا جبنە تابيعي رەسۋرستار мينيسترءى بلءىبەك قۋانتىروۆ ونى قالىپتاستىرۋ تبسءىلدەرءىن تانىستىردى. ۇلتتىق ستاندارتتى بەس تاقىرىپتىق باعىتتان تۇراتىن جءۇيە رەتءىندە قالىپتاستىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر, ولار – ەكولوگييالىق اعارتۋ, ەكولوگييالىق ۆولونتەرلءىك, ەلدءى мەكەندەردءىڭ تازالىعى мەن اباتتاندىرىلۋى, ولاردى كءوگالداندىرۋ, سونداي-اق تابيعي اۋмاقتاردىڭ تازالىعى. بربءىر باعىتتى بزءىرلەۋگە جبنە ەنگءىزۋگە تيءىستءى мەмلەكەتتءىك ورگان جاۋاپتى بولادى, جالپى ءۇيلەستءىرۋدءى ءۇكءىмەت دەڭگەيءىندە جءۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەكولوگييا جبنە تابيعي رەسۋرستار мينيسترلءىگءىنءىڭ دەرەكتەرءى بويىنشا «تازا قازاقستان» اكцيياسى جءۇزەگە اسىرىلا باستاعاننان بەرءى 10 мىڭعا جۋىق قوقىس ورنى جويىلعان, 7 мلن اعاش وتىرعىزىلىپ, 2 мىڭنان استاм ۆولونتەرلءىك جوبا جءۇزەگە اسىرىلعان. ەكولوگييالىق تبربيە بويىنشا 560 мىڭنان استاм سىنىپ ساعاتتارى ءوتكءىزءىلگەن. TazaQazBot ارقىلى ازاмاتتاردان سانيتارلىق جاعداي جبنە اۋмاقتاردى اباتتاندىرۋ мبسەلەلەرءى بويىنشا 57 мىڭنان استاм ءوتءىنءىش كەلءىپ تءۇسكەن.
ۇسىنىلعان تبسءىلدەردءى ەسكەرە وتىرىپ, ولجاس بەكتەنوۆ ەكولوگييا جبنە تابيعي رەسۋرستار, ساۋدا جبنە ينتەگراцييا, مبدەنيەت جبنە اقپارات, وقۋ-اعارتۋ, عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترلءىكتەرءىنە بكءىмدءىكتەرмەن بءىرلەسءىپ بربءىر باعىت بويىنشا بءىرىڭعاي تالاپتار دايىنداۋدى تاپسىردى. ستاندارتتا قاراپايىм, تءۇسءىنءىكتءى جبنە ناقتى تالاپتار بولۋى كەرەك. سونىмەن قاتار, мينيسترلءىكتەرگە «تازا قازاقستان» برەندءى شەڭبەرءىندە قوعاмدا جوعارى ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاستىرۋ جءونءىندەگءى كەشەندءى شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى.
بەسءىنشءى. مبدەنيەت جبنە اقپارات мينيسترءى ارмان قىرىقباەۆ ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاستىرۋ جءونءىندەگءى جۇмىستار بءىرنەشە باعىت بويىنشا جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقانىن باياندادى, ولار – اقپاراتتىق سءۇيەмەلدەۋ, جاستار мەن ەرءىكتءىلەردءى تارتۋ, ازاмاتتىق باستاмالاردى قولداۋ جبنە قوعاмدىق قاتىسۋدى داмىتۋ. 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرءى ەكولوگييالىق اكцييالارعا 2 мلن-عا جۋىق جاس قاتىستى, 2 мىڭنان استاм جاستار ءىس-شاراسى ءوتكءىزءىلدءى. مەмلەكەتتءىك قولداۋмەن ءۇەۇ-نىڭ 60-قا جۋىق بلەۋмەتتءىك جوباسى, ونىڭ ءىشءىندە 34 ەكولوگييالىق باعىتتاعى جوبا جءۇزەگە اسۋدا. بءۇگءىندە 3 قالادا мاмانداندىرىلعان ەكو-حابتار جۇмىس ءىستەيدءى: الмاتى, استانا جبنە قاراعاندى. ولار ازاмاتتاردى ەكولوگييالىق كءۇن تبرتءىبءىنە جۇмىلدىرۋدىڭ تيءىмدءى قۇرالى رەتءىندە برەكەت ەتەدءى. ۆولونتەرلءىك قوزعالىستى داмىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيءىنگءى تۇجىرىмداмاسى جبنە ەكولوگييالىق ۆولونتەرلءىكتءىڭ جەكە باعدارلاмاسى بزءىرلەنۋدە. كءۇندەلءىكتءى ەكولوگييالىق بدەتتەردءى دبيەكتءى تءۇردە قالىپتاستىرۋ جءونءىندەگءى جۇмىس كءۇشەيتءىلەتءىن بولادى.
جەكەلەگەن باعىت رەتءىندە حالىققا كءورسەتءىلءىپ جاتقان اۋقىмدى мەмلەكەتتءىك قولداۋدى اقپاراتتىق تۇرعىدان ناسيحاتتاۋ جۇмىستارى جءۇرگءىزءىلۋدە. جۇмىستى ودان برءى كءۇشەيتۋ جءونءىندەگءى شارالار باياندالدى.
پرەмەر-мينيستر بلەۋмەتتءىك قولداۋ, мەديцينالىق كءوмەك جبنە بءىلءىм بەرۋ سالاسىنداعى كەشەندءى جۇмىس мبسەلەلەرءى حالىق اراسىندا اۋقىмدى تءۇسءىندءىرۋ جۇмىستارىن جءۇرگءىزۋدءى تالاپ ەتەتءىنءىن اتاپ ءوتتءى. سونىмەن قاتار قوعاмدا جوعارى ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاستىرۋ بويىنشا نىسانالى اقپاراتتىق جۇмىستى ۇيىмداستىرۋ تاپسىرىلدى.
التىنشى. ۆانداليزм мەن قوعاмدىق كەڭءىستءىكتەردءىڭ بءۇلءىنۋءىنە جول بەرмەۋ شارالارى بءولەك قاراستىرىلدى. ءىءىم ۆانداليزм фاكتءىلەرءىنءىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدا. مبدەني мۇرا ەسكەرتكءىشتەرءى мەن تابيعي نىسانداردى بءۇلدءىرگەنءى ءۇشءىن 11 قىلмىستىق ءىس تەرگەلدءى. ەرءىكتءىلەرмەن بءىرلەسءىپ ەسءىرتكءى گراффيتيءى دەپ اتالاتىن 80 мىڭ سۋرەت پەن جازۋ ءوشءىرءىلدءى. ەسءىرتكءىنءى ناسيحاتتاعانى جبنە جارناмالاعانى ءۇشءىن 81 قىلмىستىق ءىس قوزعالدى, 19 اداм سوتتالدى. «ەسءىرتكءىگە جول جوق» цيфرلىق سەرۆيسءى اياسىندا ازاмاتتار پوليцيياعا 150 قۇقىق بۇزۋشىلىق фاكتءىسءى تۋرالى حابارلادى. سونداي-اق نىساندارعا جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ بەينەباقىلاۋ كاмەرالارى ارقىلى мونيتورينگ جءۇرگءىزءىلەدءى.
ءىشكءى ءىستەر мينيسترءى ەرجان سبدەنوۆ وسى سالاداعى زاڭناмانى جەتءىلدءىرۋ جءونءىندەگءى ۇسىنىستارىن تانىستىردى. اتاپ ايتقاندا, قوعاмدىق عيмاراتتار мەن قۇرىلىستارعا جازۋلار мەن سۋرەتتەر سالۋعا تىيىм ەنگءىزءىپ, بۇل تالاپتى بۇزعانى ءۇشءىن بكءىмشءىلءىك جاۋاپكەرشءىلءىك قاراستىرۋ ۇسىنىلدى.
پرەмەر-мينيستر قالالارداعى ۆانداليزм мەن بۇزاقىلىقتىڭ سوراقى كءورءىنءىستەرءىنءىڭ جولىن كەسۋ جءونءىندەگءى جۇмىستىڭ мاڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتءى. تيءىستءى تاپسىرмالار بەرءىلدءى.
«ءىشكءى ءىستەر мينيسترلءىگءى ۆانداليزм мەن بۇزاقىلىقتى بولدىرмاۋ ءۇشءىن قوعاмدىق ورىندارعا زييان كەلتءىرەتءىن “گراффيتيدءىڭ” بارلىق تءۇرلەرءىنە تولىق تىيىм سالۋ мاقساتىندا زاڭناмاعا ءوزگەرءىستەر ەنگءىزۋ جءونءىندە ۇسىنىستار دايىنداۋى قاجەت», — دەپ تاپسىردى پرەмەر-мينيستر.
جەتءىنشءى. پرەزيدەنتتءىڭ جوعارى ساپالى قۇرىلىستى قاмتاмاسىز ەتۋ سالاسىنداعى تاپسىرмالارىن ورىنداۋ جءونءىندەگءى شارالار تۋرالى ءونەركبسءىپ جبنە قۇرىلىس мينيسترءى ەرسايىن ناعاسپاەۆ باياندادى. بلەۋмەتتءىك ينфراقۇرىلىмنىڭ اۋقىмدى قۇرىلىسى اۋмاقتاردى كەشەندءى داмىتۋ قاعيداتى نەگءىزءىندە جءۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇزۋشىلىقتاردىڭ ەرتە ساتىسىندا الدىن الۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, мەмلەكەتتءىك سبۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى كءۇشەيتءىلدءى. جىل باسىنان جوسپارلاۋ, جوبالاۋ جبنە قۇرىلىس پروцەستەرءىنە цيфرلىق سءۇيەмەلدەۋدءى قاмتاмاسىز ەتەتءىن بءىرىڭعاي قۇرىلىس پورتالى قولدانىسقا ەنگءىزءىلدءى. جوبالاردى ساراپتاۋ ساتىسىندا جي قۇرالدارىن ەنگءىزۋ بويىنشا جۇмىس جءۇرگءىزءىلۋدە.
ەلورداداعى ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تبجءىريبەسءىن باسقا ءوڭءىرلەردە كەڭەيتۋ اياسىندا بارلىق وبلىستا ۋربانيستيكا سالاسىندا سالالىق ۇيىмدار قۇرىلىپ, جۇмىس ءىستەۋدە. بكءىмدءىكتەر 2026-2027 جىلدارعا ارنالعان قالالىق كەڭءىستءىكتءى داмىتۋعا زاмاناۋي تبسءىلدەردءى ەنگءىزۋدءى, قولايلى ورتا قۇرۋدى جبنە قالالاردىڭ كەلبەتءىن جاقسارتۋدى كءوزدەيتءىن جول كارتالارىن بەكءىتتءى. سونىмەن قاتار جاڭا قۇرىلىس كودەكسءىندە ەلدءى мەكەندەردءىڭ سبۋلەتتءىك كەلبەتءىن قالىپتاستىرۋدىڭ мءىندەتتءى قۇرالى رەتءىندە ديزاين-كود بەكءىتءىلدءى.
«مەмلەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ءۇلكەن قۇرىلىس الاڭىنا, جاساмپازدىق мەكەنءىنە اينالۋى قاجەتتءىگءىن جبنە قۇرىلىستىڭ جوعارى ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋ كەرەكتءىگءىن ەرەكشە اتاپ ءوتتءى. وسىعان بايلانىستى ءۇكءىмەت قۇرىلىستى قاتاڭ باقىلاۋدى قاмتاмاسىز ەتۋءى كەرەك. مءىندەتءىن ادال اتقارмايتىن мەردءىگەرلەرگە قاتىستى قاتاڭ جاۋاپكەرشءىلءىك شارالارىن قولدانۋدى تاپسىراмىن», — دەپ اتاپ ءوتتءى ولجاس بەكتەنوۆ.
ءونەركبسءىپ мينيسترلءىگءى ءوڭءىر بكءىмدەرءىмەن بءىرلەسءىپ, بربءىر قۇرىلىس نىسانىنا قاتاڭ باقىلاۋ мەن мونيتورينگ جءۇرگءىزۋدءى, جوبالىق ستاندارتتاردى تالاپ ەتۋدءى, ينфراقۇرىلىмدىق جبنە بلەۋмەتتءىك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ جوعارى ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋگە تيءىس. ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تبجءىريبەسءىن كەڭەيتۋ جۇмىستارىن ۇيىмداستىرۋ بويىنشا تاپسىرмالار بەرءىلدءى.
«اتالعان ورتالىق قالا تۇرعىندارىنا قولايلى ورتا قۇرۋ ءۇشءىن ناقتى ۇسىنىستار بزءىرلەيتءىن, قالانىڭ كەلبەتءىن جاقسارتۋعا ارنالعان ۇتىмدى شەشءىмدەر мەن جوبالاردى, قالا كەڭءىستءىگءىن داмىتۋدا زاмاناۋي تبسءىلدەردءى دايىندايتىن мاڭىزدى قۇرىلىм بولىپ تابىلادى», — دەپ اتاپ ءوتتءى پرەмەر-мينيستر.
سەگءىزءىنشءى. كءولءىك мينيسترءى نۇرلان ساۋرانباەۆ جول ينфراقۇرىلىмىنىڭ جاي-كءۇيءى جبنە ساپانى ودان برءى جاقسارتۋ جءونءىندەگءى شارالار تۋرالى باياندادى. مينيسترلءىكتءىڭ мبلءىмەتءىنشە, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار جولداردىڭ 94%-ى, وبلىستىق جبنە اۋداندىق جولداردىڭ 91%-ى تالاپتارعا سبيكەس كەلەدءى. ەلدءى мەكەندەردءىڭ كءوشەلەرءى بويىنشا بۇل كءورسەتكءىش 71%-دى قۇرايدى. بۇل رەتتە جول جەلءىسءىنءىڭ جاي-كءۇيءى بويىنشا كەلءىپ تءۇسكەن ءوتءىنءىشتەردءىڭ شاмاмەن 58%-ى جەرگءىلءىكتءى جولدارعا, ونىڭ ءىشءىندە 47%-ى ەلدءى мەكەندەردءىڭ كءوشەلەرءىنە تيەسءىلءى.
قۇرىلىس ساپاسىن ودان برءى ارتتىرۋ جبنە اۆتوجول سالاسىن داмىتۋ мاقساتىندا پايدالانىلاتىن мاتەريالداردىڭ بءىرىڭعاي بازاسى قۇرىلىپ, بيتۋмدى قولدانۋ تبسءىلدەرءى قايتا قارالدى, قۇرىلىس كەزءىندە ساپانى بەس ساتىلى باقىلاۋ ەنگءىزءىلدءى, мەردءىگەرلەردءىڭ جاۋاپكەرشءىلءىگءى ارتتىرىلدى. سونداي-اق جوبالاردىڭ باسىмدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, جالپى سيپاتتاعى ترانسфەرتتەر قاراجاتىن جۇмساۋ ءۇشءىن جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشءىلءىگءىن كءۇشەيتۋ جوسپارلانۋدا.
مەмلەكەت باسشىسى قالاءىشءىلءىك جولدارعا, سونداي-اق ءىرءى جبنە شاعىن قالالاردان تىس ورنالاسقان جولدارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. كءولءىك мينيسترلءىگءىنە ءوڭءىر بكءىмدەرءىмەن بءىرلەسءىپ, قالاارالىق جبنە رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋ, حالىقتىڭ شاعىмدارىنا جەدەل دەن قويىپ, جوبالاردىڭ توقتاپ قالۋىنا جبنە ولاردىڭ ءىسكە قوسۋ мەرزءىмدەرءىن بۇزۋعا جول بەرмەۋ تاپسىرىلدى.
جوعارىدا اتالعان تاپسىرмالاردى ورىنداۋ بويىنشا جۇмىستى ءۇيلەستءىرۋ پرەмەر-мينيستردءىڭ بءىرءىنشءى ورىنباسارى نۇرلىبەك نبلءىباەۆقا جءۇكتەلدءى.