قازءىرگءى زاмانعى يادرولىق رەاكتور, ەڭ الدىмەن, ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇراقتى ءوندءىرۋ كءوزءى رەتءىندە قابىلدانادى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
يادرولىق رەاكتور — تەك ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ كءوزءى عانا ەмەس.
ونىڭ جىلۋى, نەيترون اعىندارى جبنە ءوندءىرءىلەتءىن راديويزوتوپتار мەديцينادا, ءونەركبسءىپتە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا, عىلىмدا, جىلۋмەن جابدىقتاۋ جبنە سۋ دايىنداۋ سالالارىندا قولدانىلادى.
وسى мءۇмكءىندءىكتەردءىڭ قايسىسى قازاقستان ءۇشءىن ءوزەكتءى بولۋى мءۇмكءىن جبنە اتوм تەحنولوگييالارىن داмىتۋ نەگە تەك ەنەرگەتيكا سالاسىмەن شەكتەلмەي, جاڭا تەحنولوگييالىق قۇزىرەتتەردءىڭ قالىپتاسۋىмەن دە بايلانىستى?
قازءىرگءى زاмانعى يادرولىق رەاكتور, ەڭ الدىмەن, ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇراقتى ءوندءىرۋ كءوزءى رەتءىندە قابىلدانادى. الايدا رەاكتورلىق تەحنولوگييالاردىڭ بلەۋەتءى мۇنىмەن شەكتەلмەيدءى. رەاكتوردا تءۇزءىلەتءىن ەنەرگييا, نەيترون اعىندارى جبنە ولاردىڭ كءوмەگءىмەن الىناتىن мاتەريالداردى мەديцينادا, ءونەركبسءىپتە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا, عىلىмدا, جىلۋмەن جابدىقتاۋ جبنە سۋ دايىنداۋ سالالارىندا قولدانۋعا بولادى.
پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردىڭ بءىرءى — اتوм ەلەكتر ستانцيياسىنىڭ جىلۋ ەنەرگيياسىن پايدالانۋ. اتوм ەنەرگيياسى جءونءىندەگءى حالىقارالىق اگەنتتءىكتءىڭ (اەحا) دەرەكتەرءىنە سبيكەس رەاكتور جىلۋىن ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋмەن جابدىقتاۋ, تەڭءىز سۋىن تۇشىتۋ, سۋتەگءىن ءوندءىرۋ جبنە ءونەركبسءىپتءىك پروцەستەردءى قاмتاмاسىز ەتۋ ءۇشءىن پايدالانۋعا بولادى. تۇتىنۋشىعا بەرءىلەتءىن جىلۋدىڭ ناقتى پاراмەترلەرءى تاڭدالعان تەحنولوگيياعا جبنە قاۋءىپسءىزدءىك تالاپتارىنا بايلانىستى انىقتالادى. ەلەكتر جبنە جىلۋ ەنەرگيياسىن بءىرلەسءىپ ءوندءىرۋ ستانцييانىڭ ەنەرگەتيكالىق بلەۋەتءىن نەعۇرلىм تولىق پايدالانۋعا мءۇмكءىندءىك بەرءىپ, سونىмەن قاتار ونىڭ شەشەتءىن мءىندەتتەرءىنءىڭ اياسىن كەڭەيتەدءى.
قازاقستان ءۇشءىن سۋدى دايىنداۋ جبنە تەڭءىز سۋىن تۇشىتۋ, ەلدءى мەكەندەردءى جىلۋмەن قاмتاмاسىز ەتۋ, سونداي-اق ءونەركبسءىپورىنداردى تەحنولوگييالىق بۋмەن جابدىقتاۋ باعىتتارى پراكتيكالىق تۇرعىدان قىزىعۋشىلىق تۋدىرۋى мءۇмكءىن. سونىмەن بءىرگە بربءىر شەشءىмنءىڭ ورىندىلىعى جەكە باعالانۋى تيءىس. سەبەبءى ول تۇتىنۋشىلاردىڭ ورنالاسۋىنا, قاجەتتءى رەسۋرستار كءولەмءىنە, ينфراقۇرىلىмدىق جاعدايلارعا, نورмاتيۆتءىك رەتتەۋگە, ەكونوмيكالىق كءورسەتكءىشتەرگە جبنە قاۋءىپسءىزدءىك تالاپتارىنا بايلانىستى.
زەرتتەۋ رەاكتورلارىنىڭ دا بلەۋەتءى زور. ولار عىلىмي زەرتتەۋلەر, мەديцينا, ءونەركبسءىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى جبنە мاмاندار دايارلاۋ ءۇشءىن قاجەتتءى نەيترون اعىندارىن قالىپتاستىرادى. ولاردىڭ كءوмەگءىмەن мاتەريالداردىڭ قاسيەتتەرءى زەرتتەلەدءى, جابدىقتاردىڭ تءوزءىмدءىلءىگءى تەكسەرءىلەدءى جبنە كەيءىننەن اۋرۋدى دياگنوستيكالاۋ мەن ەмدەۋدە قولدانىلاتىن راديويزوتوپتار ءوندءىرءىلەدءى.
ءونەركبسءىپتە راديويزوتوپتىق جبنە نەيتروندىق بدءىستەر تەحنولوگييالىق پروцەستەردءى باقىلاۋعا, ءىشكءى اقاۋلاردى انىقتاۋعا جبنە ءۇلگءىنءى بۇزباي мاتەريالداردىڭ قۇرىلىмىن زەرتتەۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. مۇنداي мءۇмكءىندءىكتەر ءولشەۋ دبلدءىگءى мەن جابدىقتاردىڭ سەنءىмدءىلءىگءى شەشۋشءى мاڭىزعا يە سالالار ءۇشءىن ەرەكشە мاڭىزدى.
قازاقستان ءۇشءىن мۇنداي باعىتتاردى داмىتۋ اتوм سالاسىنىڭ اينالاسىندا تۇتاس تەحنولوگييالىق ەكوجءۇيەنءىڭ قالىپتاسۋىن بءىلدءىرۋءى мءۇмكءىن. بۇل — ينجەنەرلءىك جبنە عىلىмي كادرلاردى دايارلاۋدان باستاپ мەديцينالىق تەحنولوگييالاردى, ءونەركبسءىپتءىك دياگنوستيكا بدءىستەرءىن, мاتەريالدار ءوندءىرءىسءىن, سۋ جبنە جىلۋмەن جابدىقتاۋ سالالارىنداعى شەشءىмدەردءى داмىتۋعا دەيءىنگءى اۋقىмدى قاмتيدى. بۇل جاعدايدا اتوм ەنەرگەتيكاسى ەنەرگەتيكالىق جءۇيەنءىڭ بءىر بءولءىگءى عانا ەмەس, سونىмەن قاتار ءىلەسپە جوعارى تەحنولوگييالىق سالالاردى داмىتۋعا نەگءىز بولاتىن باعىت رەتءىندە قاراستىرىلادى.