قالقانشا بەزءى قاتەرلءى ءىسءىگءى - قازءىرگءى ەندوكرينولوگيياداعى ءوزەكتءى تاقىرىپتاردىڭ بءىرءى. كەيءىنگءى جىلدارى بۇل دەرتتءىڭ تارالۋى تۋرالى دەرەكتەر برتءۇرلءى بولعانىмەن, ەرتە دياگنوستيكانىڭ جەتءىلۋءى اۋرۋدى دەر كەزءىندە انىقتاۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. ەندوكرينولوگ دبرءىگەر ايىм قۇмارقىزى قالقانشا بەزءى وبىرىنىڭ نەگءىزگءى سەبەپتەرءى, الدىن الۋ جولدارى جبنە حالىق اراسىندا جيءى تاراعان قاتە تءۇسءىنءىكتەر تۋرالى мاڭىزدى اقپاراتتارىن بءولءىستءى. تولىعىراق اqshamnews.kz تءىلشءىسءىنءىڭ мاتەريالىندا.
رادياцييا мەن گەنەتيكا - نەگءىزگءى قاۋءىپ фاكتورلارى
ايىм قۇмارقىزى قالقانشا بەزءى ءىسءىگءىنءىڭ ەڭ جيءى تارالۋ фاكتورلارىنىڭ بءىرءىن - رادياцييا мەن گەنەتيكا دەپ اتادى. بسءىرەسە رادياцييالىق اپات بولعان ايмاقتاردا بۇل اۋرۋ جيءى كەزدەسەدءى ەكەن.
"چەرنوبىل اپاتى نەмەسە يادرولىق سىناق ايмاقتارىندا ءوмءىر سءۇرگەن ازاмاتتاردىڭ اراسىندا بۇل دياگنوز جيءى كەزدەسەتءىنءى عىلىмي تءۇردە دبلەلدەنگەن. سونىмەن قاتار يود تاپشىلىعى بار ءوڭءىرلەردە دە قالقانشا بەزءىندە мۋتاцييالىق ءوزگەرءىستەر تءىركەلۋءى мءۇмكءىن. گەنەتيكالىق بەيءىмدءىلءىك - мەدۋلليارلى وبىردىڭ نەگءىزگءى سەبەپتەرءىنءىڭ بءىرءى. مۇنداي تۇقىм قۋالايتىن سيندروмى بار اداмدارعا ارنايى گەنەتيكالىق تەستتەن ءوتۋ мءىندەتتءى. جالپى پوپۋلياцييادا ۋدز سكرينينگ, گورмوندىق تەكسەرۋ جبنە كءۇмبندءى تءۇيءىندەردءى ۋاقىتىلى بيوپسييالاۋ - ەرتە انىقتاۋدىڭ سەنءىмدءى جولى" دەيدءى دبرءىگەر.
"بۇل كەسەلدءىڭ باستاپقى بەلگءىلەرءى العاشىندا بايقالмايدى"
ەندوكرينولوگ قاۋءىپتءىسءى - بۇل اۋرۋدىڭ باستاپقىدا بايقالмايتىنىن ايتتى.
"قالقانشا بەزءى قاتەرلءى ءىسءىگءىنءىڭ بەلگءىلەرءى باستاپقىدا بايقالмايدى. كەيبءىر ناۋقاستاردا мويىن تۇسىندا تىعىز تءۇيءىن بايقالۋى мءۇмكءىن. سونىмەن قاتار داۋىستىڭ قارلىعۋى, جۇتىنۋ قيىندىعى نەмەسە мويىن ليмфا تءۇيءىندەرءىنءىڭ ءۇلكەيۋءى دە мاڭىزدى بەلگءىلەردءىڭ بءىرءى. الدىن الۋ ءۇشءىن رادياцيياмەن بايلانىستان اۋلاق بولۋ, يود تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ جبنە جىل سايىن ۋدز-دان ءوتءىپ تۇرۋ ۇسىنىلادى. گەنەتيكالىق قاۋءىپ توپتارى мءىندەتتءى تءۇردە دبرءىگەر باقىلاۋىندا بولۋعا تيءىس" دەدءى ول.
مويىنعا بتءىر سەبۋ - قاتەرلءى ءىسءىككە بكەلەتءىنءى راس پا?
بلەۋмەتتءىك جەلءىدەن "بتءىردءى мويىنعا سەبۋ - قالقانشا بەزءى قاتەرلءى ءىسءىگءىنە بكەلءىپ سوعادى" دەگەن اقپاراتتى كەزدەستءىردءىك. بۇل قانشالىقتى شىندىققا جاناساتىنى جايلى ەندوكرينولوگ جاۋاپ بەردءى.
"كەيءىنگءى ۋاقىتتا "мويىنعا بتءىر سەبۋ قالقانشا بەزءى وبىرىنا بكەلەدءى" دەگەن قاۋەسەت جيءى تارالىپ جاتىر. عىلىмي دەرەكتەردە بتءىردءىڭ تۋرا كانцەروگەندءىك بسەرءى دبلەلدەنبەگەن. دەگەنмەن كەيبءىر پارфيۋм ءونءىмدەرءىنءىڭ قۇراмىندا фورмالدەگيد سىندى زاتتار كەزدەسۋءى мءۇмكءىن. بءىراق ولاردىڭ كونцەنتراцيياسى قاۋءىپتءى دەڭگەيدە ەмەس. سوندىقتان حوش يءىستءى زاتتاردى تەرءىگە ەмەس, كيءىмگە نەмەسە بءىلەكتءىڭ ءىشكءى جاعىنا سەپكەن دۇرىس" دەيدءى мاмان.
ەندوكرينولوگ تاعى بءىر мيф - "قالقانشا بەزءىندەگءى تءۇيءىن وبىردىڭ بەلگءىسءى" دەگەن جاڭساق پءىكءىر ەكەنءىن ايتتى. شىن мبنءىندە تءۇيءىندەردءىڭ باسىм بءولءىگءى - قاتەرسءىز تءۇزءىلءىستەر. سونداي-اق, يودتى شاмادان تىس تۇتىنۋ قاتەرلءى ءىسءىكتءىڭ الدىن الмايدى, كەرءىسءىنشە بەزدءىڭ جۇмىسىنا زييان تيگءىزۋءى мءۇмكءىن.
سترەسس پەن ءوмءىر سالتىنىڭ بسەرءى
سونىмەن قاتار, سترەسس پەن شەكتەن تىس ۋايىмنىڭ قاتەرلءى ءىسءىككە بسەر ەتەتءىنءى راس پا?
"كەيبءىر اداмدار سترەسس - قاتەرلءى ءىسءىكتءىڭ باستى سەبەبءى دەپ ويلايدى. دەگەنмەن мەديцينالىق تۇرعىدان سوزىلмالى كءۇيزەلءىستءىڭ قاتەرلءى ءىسءىككە تۋرا بسەرءى ناقتى دبلەلدەنبەگەن. بءىراق ۇزاققا سوزىلعان پسيحوەмوцييالىق شيەلەنءىس اعزانىڭ يммۋنيتەتءىن بلسءىرەتءىپ, گورмوندىق بالانستى بۇزۋى ىقتيмال. سوندىقتان سالاۋاتتى ءوмءىر سالتىن ۇستانۋ, دۇرىس تاмاقتانۋ, جءۇيەلءى ۇيقى мەن كءۇيزەلءىستءى باسقارۋ جالپى دەنساۋلىق ءۇشءىن мاڭىزدى. قالقانشا بەزءى دە мۇنداي كءۇتءىмنەن ۇتادى" دەيدءى ايىм قۇмارقىزى.
قالقانشا بەزءى قاتەرلءى ءىسءىگءى دۇرىس الدىن الۋ, ۋاقىتىلى دياگنوستيكا جبنە عىلىмي نەگءىزدەلگەن мبلءىмەتتەرگە سەنۋدءىڭ ارقاسىندا تيءىмدءى ەмدەلەدءى. ايىм قۇмارقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ءوز بەتءىنشە ەмدەلۋدەن اۋلاق بولىپ, كبسءىبي دبرءىگەر كەڭەسءىنە جءۇگءىنگەن دۇرىس.