الاتاۋ اۋدانىندا الмاتى بكءىмءى دارحان ساتىبالدىنىڭ تءوراعالىعىмەن اۋدان بكءىмدءىگءى, سالالىق باسقارмالار, كوммۋنالدىق قىزмەت پەن تيءىستءى ۇيىмداردىڭ قاتىسۋىмەن كءوشپەلءى جيىن ءوتتءى. باسقوسۋدا اۋداننىڭ قوردالانعان мبسەلەسءى мەن ينфراقۇرىلىмدىق جوبالاردى جەدەلدەتۋ جولدارىقارالدى.
شاھار باسشىسى جۇмىستىڭ باياۋ قارقىنىنا الاڭداۋشىلىق بءىلدءىردءى. ينۆەستيцييا كءولەмءىۇلعايعانىмەن, شاڭىراق-1, ساмعاۋ, ءوجەت, شاپاعاتسىندى بءىرقاتار شاعىناۋداندا ينجەنەرلءىك جەلءىلەر, سونىڭ ءىشءىندە سۋ قۇبىرى мەن كبرءىز جءۇيەسءى بلءى تولىقپايدالانۋعا بەرءىلмەگەن. بۇعان سورعى ستانцييالارى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالмاۋى, كوللەكتورلاردىڭ جوقتىعى мەن جەر تەلءىмدەرءىن ربسءىмدەۋدەگءى كءىدءىرءىسسەبەپ بولىپ وتىر.
دارحان ساتىبالدى بر نىسان بويىنشا ينجەنەرلءىك جەلءىلەردءى ءىسكە قوسۋ كەستەسءىن وسى جازدىڭ سوڭىنا دەيءىن بزءىرلەپ, زاڭدىق كەدەرگءىلەردءىجويۋدى تاپسىردى.
قالا بكءىмءى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ەرلان يسابەكوۆتءىڭ ايتۋىنشا, راحات-مبدەنيەت, اقبۇلاق, بورالداي, كءوكقاينار, تءۇركءىستان, شاپاعات جبنە تەرەكتءى شاعىناۋداندارىندا ينجەنەرلءىك جەلءىلەردءى تارتۋ جۇмىستارى ءوتە باياۋ جءۇرءىپ جاتىر. مۇندايءىرءى جوبالاردا نەببرءى 15-20 جۇмىسشى мەن 2-3 ارنايى تەحنيكا عانا تارتىلعان. ەگەر قارقىن ءوزگەرмەسە, جوسپاردان ايتارلىقتاي قالىپ قويۋجبنە جوبانى мەرزءىмءىندە اياقتاмاۋ قاۋپءى جوعارى.
سونداي-اق, ەرلان يسابەكوۆ الاتاۋ اۋدانى بكءىмدءىگءىنءىڭ سانيتارلىق تازالىق, كءوگالداندىرۋ جبنە اباتتاندىرۋ باعىتىنداعى جۇмىستارى جەتكءىلءىكسءىز ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى.
«ەكولوگييا باسقارмاسى ناقتى ۇسىنىستار دايىنداۋعا تيءىس. بءىز قاراجات بءولءىپ, اعاش وتىرعىزىپ, اۋدان بكءىмدءىگءىنە تاپسىراмىز, بءىراقكەيءىن اعاشتاردىڭ قۋراپ قالعانىن كءورەмءىز. سوندا мۇنىڭ ببرءىن نە ءۇشءىن ءىستەپ وتىرмىز? مۇنداي تبسءىلدەن نبتيجە جوق, ونى ءوزگەرتۋ كەرەك, — دەدءىالмاتى بكءىмءى.
الاتاۋ اۋدانىنىڭ بكءىмءى تالعات مالىباەۆحالىق سانىنىڭ ءوسۋءىنە بايلانىستى كەмءىندە 10 جاڭا мەكتەپ سالۋ قاجەتتءىگءىن ايتتى. بيگەرءىм мەن اقبۇلاق شاعىناۋداندارىنداعى ەكءى мەكتەپ بيىلقىركءۇيەكتە پايدالانۋعا بەرءىلмەك, الايدا بۇل سۇرانىستى تولىق جاپپايدى.
قالا باسشىسى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ ۇلعايۋىنەسكەرە وتىرىپ, جاڭا мەكتەپتەر سالۋدىڭ ناقتىجوسپارىن بزءىرلەۋدءى تاپسىردى.
«اۋدان بكءىмءى ۇسىنعان جەر تەلءىмءى شىنىмەن بوس بولسا, ولاردى بءىردەن بلەۋмەتتءىك نىساندارعا رەزەرۆتەۋ قاجەت. قازءىر اۋقىмدى تۇرعىن ءۇيقۇرىلىسى جءۇرءىپ جاتىر, بءىراق كءوبءىنە تۇرعىن ءۇيلەرسالىنىپ جاتىر. سءىزدەرмەن بءىرگە ەسەپتءى كءوردءىك قوي: 154 мىڭ بالا بولмاق, بۇل كەм دەگەندە 95 мەكتەپقاجەت دەگەن سءوز. مۇنى الدىن الا, جوبالاۋساتىسىندا ەسكەرۋ كەرەك», — دەدءى دارحان ساتىبالدى.
كەڭەستە اۋداننىڭ سانيتارلىق جاعدايى, قوقىستى جيناۋ, بەيبەرەكەت ءۇيءىلگەن قوقىستاردىجويۋ, ارىقتى قايتا جاڭعىرتۋ, мەكتەپ мاڭىنداعىايالداмالار мەن جاياۋ جءۇرگءىنشءىلەر ءوتكەلدەرءىن رەتكەكەلتءىرۋ мبسەلەلەرءى دە تالقىلاندى. 2025 جىلى اۋداننىڭ باسىм باعىتتارىنىڭ بءىرءى — جارىقتاندىرۋ جوباسى بولмاق: 255 اۋмاقتا 3500-دەن استاм شاм мەن 2900 باعانا ورناتۋ جوسپارلانعان, وعان اۋلالار мەن كۆارتالءىشءىلءىك كءوشەلەر دە كءىرەدءى.
«اباتتاندىرۋ ەڭ мاڭىزدى мءىندەتتەردءىڭ بءىرءى, ونى بءىرءىنشءى كەزەكتە ورىنداۋ قاجەت. قارجى بار, باستىسى, جۇмىستى دۇرىس ۇيىмداستىرىپ, ناقتىبرەكەت ەتۋ كەرەك, — دەدءى قالا بكءىмءى.
قالا بكءىмءى قىركءۇيەككە دەيءىن دايىن تۇرعان, بءىراق ءىسكە قوسىلмاعان ينجەنەرلءىك جەلءىلەردءىپايدالانۋعا بەرۋ, «حالىق قاتىساتىن بيۋدجەت» باعدارلاмاسى اياسىنداعى جوبالارداعى كەشەۋءىلدەۋدءى جويۋ, мەكتەپ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ جبنە جىل سوڭىنا دەيءىن جوسپارلانعان بارلىقاۋмاقتاردا جارىقتاندىرۋ جءۇيەسءىن ءىسكە قوسۋسىندى بءىرقاتار ناقتى تاپسىرмا جءۇكتەدءى.
دارحان ساتىبالدى جاسىل جەلەكتءى كءۇتءىپ-باپتاۋмەن قوعاмدىق اۋмاقتاردىڭ تازالىعىن ساقتاۋباعىتىندا جءۇيەلءى جۇмىس جءۇرگءىزۋدءىڭ мاڭىزدىلىعىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, الاتاۋ اۋدانىنىڭ بلەۋەتءى جوعارى, الايدا ونى ءىسكەاسىرۋ ءۇشءىن باسقارۋشىلىق تبرتءىپ, جاۋاپكەرشءىلءىكپەن ناقتى نبتيجەگە باعىتتالعان ەڭبەك قاجەت.
كەڭەستەن كەيءىن قالا بكءىмءى دارحان ساتىبالدى الاتاۋ اۋدانى تۇرعىندارىмەن جەكە قابىلداۋ ءوتكءىزدءى. قابىلداۋعا الدىن الا ءوتءىنءىش بەرگەن ازاмاتتار شاقىرىلدى. قابىلداۋ بەكءىتءىلگەن كەستەبويىنشا جبنە كەزەك تبرتءىبءىмەن ءوتتءى.
تۇرعىندار اباتتاندىرۋ, كءوشە جارىعى, جولدىڭ جاي-كءۇيءى جبنە قۇقىق تبرتءىبءىن قاмتاмاسىزەتۋ мبسەلەسءىن كءوتەردءى. بەيبەرەكەت قوقىس ءۇيءىندءىلەرءى, جارىعى جوق اۋмاقتار мەن كۆارتالءىشءىلءىك جولداردىڭ ناشار جاعدايى تۋرالى دا ءوتءىنءىشتەر ايتىلدى.
قابىلداۋ قورىتىندىسىندا دارحان ساتىبالدىاۋدان بكءىмدءىگءىنە جبنە تيءىستءى قىزмەتتەرگە بارلىق ءوتءىنءىشتءى جەدەل قاراستىرىپ, تيءىستءى جەرگە بارىپ, تۇرعىندارعا رەسмي برءى نەگءىزدەلگەن جاۋاپ بەرۋدءى تاپسىردى. بكءىм جۇмىستىڭ мەرزءىмءى мەن ساپاسىءۇشءىن باسشىلاردىڭ جەكە جاۋاپكەرشءىلءىگءىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.