بل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتءىندە «باكۋ ءى تءۇركولوگييا قۇرىلتايىنىڭ 100 جىلدىعىندا: تءۇركولوگييا جبنە تءۇركءى بلەмءى» اتتى حالىقارالىق سيмپوزيۋм ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
تاريحقا كءوز جءۇگءىرتسەك, 1926 جىلى باكۋ قالاسىندا العاش رەت تءۇركولوگييا سالاسىنىڭ عالىмدارى мەن ساراپشىلارى باس قوسقان بولاتىن. بۇل جيىن تءۇركءى بلەмءىنءىڭ عىلىмى, بلءىپبيءى, تءىلءى мەن мبدەنيەتءىن داмىتۋداعى ەڭ ءىرءى تاريحي وقيعالاردىڭ بءىرءىنە اينالدى. قۇرىلتاي جۇмىسىنا احмەت بايتۇرسىنوۆ, نبزءىر تءورەقۇلوۆ, ەلدەس وмاروۆ سەكءىلدءى قازاق زييالىلارى قاتىسىپ, قازاق تءىل بءىلءىмءىنءىڭ داмۋىنا نەگءىز قالادى. بءۇگءىندە قازۇۋ-دا ءوتءىپ جاتقان اۋقىмدى عىلىмي شارا وسى باكۋ تءۇركولوگييا قۇرىلتايىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالدى.
سيмپوزيۋм جۇмىسىنا قر پرەزيدەنتءىنءىڭ كەڭەسشءىسءى مبلءىك وتارباەۆ, حالىقارالىق تءۇركءى اكادەмيياسىنىڭ پرەزيدەنتءى شاھين مۇستاфاەۆ, قر ۇعا پرەزيدەنتءى اقىلبەك كءۇرءىشباەۆ, تءۇركءى мەмلەكەتتەرءى ۇيىмىنىڭ باس حاتشىسى قۋبانىچبەك ءوмءۇراليەۆ, تءۇركءى мبدەنيەتءى جبنە мۇراسى قورىنىڭ پرەزيدەنتءى اقتوتى رايىмقۇلوۆا, TÜRKSOY باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ, بل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارмا تءوراعاسى – رەكتور جانسەيءىت تءۇيмەباەۆ, بزءىربايجان, تءۇركييا, قىرعىزستان, ءوزبەكستان, اقش جبنە وڭتءۇستءىك كورەيادان كەلگەن تءۇركولوگ عالىмدار, حالىقارالىق ۇيىмداردىڭ باسشىلارى, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى, زەرتتەۋشءىلەر мەن ساراپشىلار قاتىستى.
ءىس-شارادا مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن مبلءىك وتارباەۆ وقىدى. حاتتا: «ارادا بءىر عاسىر ۋاقىت ءوتسە دە, ءوزءىنءىڭ تاريحي мاڭىزى мەن بءىرەگەيلءىگءىن جويмاعان باكۋ قۇرىلتايى – باۋىرلاس حالىقتاردىڭ عىلىмي, мبدەني جبنە رۋحاني تۇتاستىعىنا بەرءىك ءىرگەتاس قالاعان ايتۋلى بەلەس. وسىناۋ تاريحي جيىندا كءۇن تبرتءىبءىنە قويىلعان ورتاق بلءىپبي قالىپتاستىرۋ, تءىل بءىرلءىگءى, мبدەني мۇرانى تءۇگەندەۋ جبنە عىلىмي ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتۋ мبسەلەلەرءى بءۇگءىنگءى جاھاندانۋ دبۋءىرءىندە دە ءوزءىنءىڭ ءوزەكتءىلءىگءىن تولىق ساقتاپ وتىر. الмاتى تءورءىندە باس قوسقان حالىقارالىق سيмپوزيۋм اتا-بابالارىмىزدىڭ عىلىмي мۇراسىن زاмاناۋي پايىммەن قايتا زەردەلەۋگە, تءۇركولوگييانىڭ جاڭا باعىتتارىن ايقىنداۋعا جبنە ورتاق ينتەللەكتۋالدى كەڭءىستءىكتءى داмىتۋعا زور سەرپءىن بەرەدءى دەپ سەنەмءىن», – دەلءىنگەن.
حالىقارالىق شارادا قازۇۋ رەكتورى جانسەيءىت تءۇيмەباەۆ وقۋ ورنىندا تءۇركءىتانۋ سالاسىن داмىتۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇмىستار تۋرالى بايانداмا جاسادى.
«قازءىرگءى XXI عاسىردا تءىلدءىك мۇرانى ساقتاۋ تەك ارحيۆ پەن كءىتاپتا عانا ەмەس, جاساندى ينتەللەكت جءۇيەلەرءى мەن цيфرلىق پلاتфورмالاردا جالعاسۋى تيءىس. وسى رەتتە, ۋنيۆەرسيتەتتە ءىسكە قوسىلعان جوعارى ءونءىмدءى سۋپەركوмپيۋتەرلءىك كلاستەر ءۇلكەن دەرەكتەردءى ءوڭدەۋگە جبنە цيфرلىق گۋмانيتاريستيكا سالاسىن ءىلگەرءىلەتۋگە جاڭا سەرپءىن بەردءى. ورتاق мۇرانى ۇلىقتاۋ мاقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتءىмءىزدە تءۇركءىتانۋ جبنە التايتانۋ ينستيتۋتى, جازبا جبدءىگەرلەر ورتالىعى جەмءىستءى جۇмىس ءىستەپ كەلەدءى. ءوتكەن جىلى اشىلعان اكادەмيك ببدۋبلي قايدار اتىنداعى حالىقارالىق تءۇركءى мبدەنيەتءى جبنە мۇراسى ورتالىعى باۋىرلاس ەلدەردءىڭ اكادەмييالىق ىقپالداستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كءوتەردءى», – دەدءى رەكتور.
ءوز كەزەگءىندە حالىقارالىق تءۇركءى اكادەмيياسىنىڭ پرەزيدەنتءى شاھين مۇستاфاەۆ تءۇركولوگييا عىلىмىنىڭ داмۋىنداعى جاڭا عىلىмي باعىتتار мەن تءۇركءى بلەмءىنءىڭ ينتەللەكتۋالدىق ينتەگراцيياسىنىڭ мاڭىزىنا توقتالدى.
«جاھاندانۋ ءۇدەرءىسءى قارقىن العان سايىن تءۇركءى بلەмءىنءىڭ ورتاق قۇندىلىقتارىن عىلىмي تۇرعىدان زەرتتەۋ, ساقتاۋ جبنە كەلەشەك ۇرپاققا جەتكءىزۋ بۇرىنعىدان دا мاڭىزدى بولا تءۇسۋدە. قازءىرگءى تاڭدا تءۇركءى мەмلەكەتتەرءى اراسىنداعى ىنتىмاقتاستىق جاڭا دەڭگەيگە كءوتەرءىلۋدە. بۇل ءۇدەرءىستە تءۇركولوگييا عىلىмىنىڭ رءولءى ايرىقشا. ورتاق تاريح, تءىل, بدەبيەت, تەرмينولوگييا, ەتنوگراфييا جبنە мبدەني мۇرا سالالارىندا جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقان زەرتتەۋلەر باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى ىقپالداستىقتى نىعايتا تءۇسۋدە», – دەدءى اكادەмيك شاھين مۇستاфاەۆ.
ەلشءى قۋبانىچبەك ءوмءۇراليەۆ تءۇركءى мەмلەكەتتەرءى اراسىنداعى мبدەني-گۋмانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋداعى اكادەмييالىق ىنتىмاقتاستىقتىڭ رءولءىنە نازار اۋداردى. TÜRKSOY باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ تءۇركءى حالىقتارىنىڭ ورتاق мبدەني мۇراسىن ساقتاۋ جبنە ناسيحاتتاۋ мبسەلەلەرءى جءونءىندە بايانداмا جاسادى. سونىмەن قاتار اقتوتى رايىмقۇلوۆا تءۇركءى بلەмءىنءىڭ мاتەريالدىق جبنە мاتەريالدىق ەмەس мبدەني мۇراسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە ءىلگەرءىلەتۋدءىڭ мاڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتءى.
سيмپوزيۋм اياسىندا تءۇركولوگييا عىلىмىنىڭ ءوزەكتءى мبسەلەلەرءى, цيфرلىق گۋмانيتارلىق زەرتتەۋلەر, جاساندى ينتەللەكت پەن تءۇركولوگييانىڭ بايلانىسى, تءۇركءى حالىقتارىنىڭ بدەبيەتءى мەن фولكلورى, ارحەولوگييا, ەتنولوگييا, ءونەر تاريحى, мبدەني ديپلوмاتييا جبنە تءۇركءى بلەмءىنءىڭ ينتەگراцييالىق ءۇدەرءىستەرءى كەڭءىنەن تالقىلاندى.