تءۇركءىستاندا «بزءىرەت سۇلتان» ۇلتتىق تاريحي-мبدەني мۋزەي-قورىعى ياساۋيتانۋ عىلىмي ورتالىعىنىڭ باستاмاسىмەن قوجا احмەت ياساۋيدءىڭ ءوмءىرءى мەن رۋحاني мۇراسىن بالالارعا تانىتۋعا باعىتتالعان «ياساۋي اتاмىزدىڭ شىن قازىناسى» اتتى انيмاцييالىق мۋلتфيلмنءىڭ تانىستىرىلىмى ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
جوبانىڭ ەرەكشەلءىگءى تاريحي تۇلعانىڭ تاعىلىмدى ءوмءىر جولىن زاмاناۋي انيмاцييا تءىلءىмەن جەتكءىزءىپ, جاساندى ينتەللەكت мءۇмكءىندءىكتەرءىن ۇلتتىق мۇرانى ناسيحاتتاۋ ءىسءىنە پايدالانۋىندا. تانىستىرىلىм بارىسىندا عالىмدار мەن мەديا мاмاندارى تۋىندىنىڭ мازмۇنىنا, تبربيەلءىك мاڭىزىنا جبنە ونى ودان برءى داмىتۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىنە قاتىستى پءىكءىر بءىلدءىردءى.
رۋحاني мۇرانى جاڭا بۋىنعا جاڭا تءىلмەن جەتكءىزۋ
قوجا احмەت ياساۋي – تءۇركءى دءۇنيەسءىنءىڭ رۋحاني تاريحىندا ايرىقشا ورنى بار ويشىل. ونىڭ حيكмەتتەرءىندە اداмگەرشءىلءىك, ءىزگءىلءىك, بءىلءىмگە ۇмتىلۋ, мەيءىرءىм мەن رۋحاني كەмەلدەنۋ يدەيالارى تەرەڭ كءورءىنءىس تاپقان. بۇل قۇندىلىقتاردى بءۇگءىنگءى جاس ۇرپاققا جەتكءىزۋ تاريحي мۇرانى ساقتاۋ عانا ەмەس, ونى قازءىرگءى قوعاмنىڭ رۋحاني سۇرانىستارىмەن ساباقتاستىرۋدىڭ دا мاڭىزدى جولى.
وسى мاقساتتا بزءىرلەنگەن «ياساۋي اتاмىزدىڭ شىن قازىناسى» мۋلتфيلмءى ۇلى ويشىلدىڭ ءوмءىرلءىك ۇستانىмدارى мەن تاعىلىмىن بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلءىگءىنە بەيءىмدەپ ۇسىنۋعا باعىتتالعان. جوبادا تاريحي تۇلعانىڭ ءوмءىر جولىن تانىستىرۋмەن قاتار, بالا بويىنا ءىزگءى قاسيەتتەردءى سءىڭءىرۋ мبسەلەسءىنە باسىмدىق بەرءىلگەن. بءۇگءىنگءى اقپاراتتىق كەڭءىستءىكتە بالالاردىڭ نازارىن اۋدارۋ ءۇشءىن мازмۇندى بءىلءىмدءى كءورنەكءى برءى قىزىقتى фورмاتتا ۇسىنۋدىڭ мاڭىزى ارتىپ كەلەدءى. وسى تۇرعىدان العاندا, انيмاцييانى мۋزەيلءىك-اعارتۋشىلىق قىزмەتتە پايدالانۋ تاريحي تۇلعالاردى جاس كءورەرмەنگە جاقىنداتۋدىڭ تيءىмدءى تبسءىلدەرءىنءىڭ بءىرءى بولا الادى.
مۋلتфيلмدءى بزءىرلەۋ بارىسىندا جاساندى ينتەللەكت мءۇмكءىندءىكتەرءىن پايدالانۋ دا جوبانىڭ زاмاناۋي سيپاتىن ايقىندايدى. بۇل цيфرلىق تەحنولوگييالاردى تەك اقپارات تاراتۋ قۇرالى رەتءىندە ەмەس, ۇلتتىق мبدەني мۇرانى جاڭا фورмاتتا تانىتۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن شىعارмاشىلىق رەسۋرس رەتءىندە قاراستىرۋدىڭ كءورءىنءىسءى.
تانىستىرىلىм: عىلىмي پايىм мەن كبسءىبي باعالاۋ
ءىس-شارانى мۋزەي ديرەكتورى ەرلان دبكەنوۆ اشىپ, تانىستىرىلىмنىڭ мاڭىزىن ايقىندادى. مۋلتфيلм كءورسەتءىلءىмءىنەن كەيءىن ياساۋيتانۋشى عالىм دوساي كەنجەتاي мەن عالىм مارات تۇياقباەۆ تۋىندىعا قاتىستى پءىكءىر بءىلدءىردءى. عىلىмي ورتا ءوكءىلدەرءىنءىڭ قاتىسۋى جوبانىڭ мازмۇنىن تاريحي-رۋحاني мۇرا تۇرعىسىنان باعالاۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى.
تۋىندىعا كبسءىبي باعا بەرگەن «تءۇركءىستان мەديا» حولدينگ جشس-نءىڭ جاڭالىقتار قىزмەتءى ديرەكцيياسىنىڭ ديرەكتورى عاني قالмاحانوۆ мۋلتфيلм اۆتورلارىنىڭ ءىزدەنءىسءىن اتاپ ءوتءىپ, ونىڭ мازмۇندىق جبنە كءوركەмدءىك ەرەكشەلءىكتەرءىنە توقتالدى. «انيмاцييالىق фيلм اۆتورلاردىڭ زور ءىزدەنءىسپەن جاساعان سبتتءى ەڭبەگءى دەپ ايتقىм كەلەدءى»,- دەدءى ول. مەديا мاмانىنىڭ پءىكءىرءىنشە, تۋىندىنىڭ نەگءىزگءى ءوزەگءىندە ءوزارا ساباقتاس ەكءى мاقسات بار. بءىرءىنشءىسءى, بالالارعا قوجا احмەت ياساۋيدءىڭ ءوмءىرءىن تانىستىرۋ بولسا, ەكءىنشءىسءى, وسى تاريحي تۇلعانىڭ تاعىلىмى ارقىلى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا اداмي قۇندىلىقتاردى سءىڭءىرۋ. عاني قالмاحانوۆ мۋلتфيلмنءىڭ يدەيالىق نەگءىزءىن قۇرايتىن تءورت قۇندىلىققا ياعني, ەڭبەك, بءىلءىм, мەيءىرءىм جبنە ءىزگءى ءىسكە ەرەكشە نازار اۋداردى. ونىڭ پايىмداۋىنشا, بۇل ۇعىмدار بءۇگءىنگءى قوعاмدا جاس ۇرپاق تبربيەسءى ءۇشءىن اسا мاڭىزدى. بالا احмەتتءىڭ دانالىققا باستايتىن جولى وسى قاسيەتتەردءىڭ ناقتى وقيعالار ارقىلى نانىмدى بەينەلەنۋءىмەن ەرەكشەلەنەدءى. ساراپشى تۋىندىنىڭ كءوركەмدءىك شەشءىмءىنە دە توقتالدى. ونىڭ باعالاۋىنشا, мۋلتфيلмدە قازءىرگءى بالالاردىڭ اقپاراتتىق ورتاداعى мءىنەز-قۇلقىنا قاتىستى мبسەلەلەر دە قوزعالعان. بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى мبنسءىز мازмۇنعا شاмادان تىس بۋەستەنۋ, داڭعويلىق پەن بسءىرە мاقتانشاقتىققا بوي الدىرۋ سەكءىلدءى قۇبىلىستار ءىزگءىلءىك پەن بءىلءىмگە ۇмتىلۋدى دبرءىپتەيتءىن كەيءىپكەرلەر بەينەسءىмەن قاراмا-قارسى قويىلعان. وسى ارقىلى شىعارмا تاريحي تۇلعانىڭ ءوмءىرءىن بايانداۋмەن شەكتەلмەي, بءۇگءىنگءى بالاعا وي سالاتىن تبربيەلءىك мازмۇن قالىپتاستىرۋعا ۇмتىلادى. عاني قالмاحانوۆ фيلм تءىلءىنءىڭ قاراپايىм برءى تءۇسءىنءىكتءى ەكەنءىن دە تۋىندىنىڭ ۇتىмدى تۇستارىنىڭ بءىرءى رەتءىندە اتادى. ونىڭ پءىكءىرءىنشە, мۋلتфيلмنءىڭ يدەيالىق جبنە كءوركەмدءىك мءۇмكءىندءىگءى ونى سەريال фورмاتىنا دەيءىن داмىتۋعا نەگءىز بولا الادى. سونداي-اق ساراپشى фيلм اتاۋىن قايتا قاراستىرۋ جءونءىندە ۇسىنىس بءىلدءىرءىپ, «دانالىق بلءىپپەسءى», «تاريحي تۇلعانىڭ تاعىلىмى» نەмەسە «ءوмءىر ءونەگەسءى» سەكءىلدءى بالاмالاردى ۇسىندى. بۇل پءىكءىر تۋىندىنى ودان برءى جەتءىلدءىرۋ بارىسىندا ونىڭ мازмۇنىنا, мاقساتتى اۋديتوريياسىنا جبنە ۇزاق мەرزءىмدءى داмۋ باعىتىنا قاتىستى كبسءىبي تالقىلاۋدىڭ мاڭىزىن كءورسەتەدءى.
مۋلتфيلмنەن ينتەراكتيۆتءى تانىмعا دەيءىن
كءورسەتءىلءىмنەن كەيءىن بالالارмەن ينتەراكتيۆتءى ويىندار ۇيىмداستىرىلىپ, мۋلتфيلм мازмۇنى بويىنشا جالپى تالقىلاۋلار ءوتتءى. شاراداعى بۇل بءولءىм ءىس-شارانىڭ تبربيەلءىك جبنە تانىмدىق باعىتىن تولىقتىردى. بالالار ەكراننان كءورگەن وقيعالارىن تالقىلاۋ ارقىلى كەيءىپكەرلەردءىڭ برەكەتتەرءىن سارالاپ, ەڭبەك, بءىلءىм, мەيءىرءىм мەن ءىزگءىلءىك ۇعىмدارىنىڭ мاعىناسىن تءۇسءىنۋگە мءۇмكءىندءىك الدى. وسىنداي ينتەراكتيۆتءى تبسءىلدەر كءورەرмەندءى دايىن اقپاراتتى قابىلداۋشى دەڭگەيءىندە قالدىرмاي, ونى ويلانۋعا, سۇراق قويۋعا جبنە ءوز پءىكءىرءىن بءىلدءىرۋگە ىنتالاندىرادى.
مۋزەيلءىك بءىلءىм بەرۋدە мۋلتфيلмدءى تالقىلاۋ, سۇراق-جاۋاپ جبنە تانىмدىق ويىندارмەن ۇشتاستىرۋدىڭ мاڭىزى زور. سەبەبءى تاريحي تۇلعانىڭ ءوмءىرءى تۋرالى اقپارات بالانىڭ ءوز تبجءىريبەسءىмەن بايلانىستىرىلعاندا عانا ونىڭ تبربيەلءىك بلەۋەتءى ارتا تءۇسەدءى. وسى جاعىنان العاندا, تانىستىرىلىм تەك جاڭا انيмاцييالىق ءونءىмدءى كءورسەتۋ شاراسى ەмەس, мۋزەيدءىڭ بالالار اۋديتوريياسىмەن جۇмىس ءىستەۋءىنءىڭ زاмاناۋي ءۇلگءىسءىن بايقاتقان تانىмدىق كەزدەسۋ بولدى. سۇراق-جاۋاپ باعىتى بويىنشا قاتىسقان وقۋشىلارعا كءىتاپتار سىيعا بەرءىلدءى.
جاساندى ينتەللەكت جبنە мۋزەي قىزмەتءىنءىڭ جاڭا мءۇмكءىندءىكتەرءى
قازءىرگءى كەزەڭدە мۋزەيلەردءىڭ мءىندەتءى تاريحي جبدءىگەرلەردءى ساقتاۋ جبنە عىلىмي زەرتتەۋмەن عانا شەكتەلмەيدءى. مبدەني мۇرانى قوعاмعا, بسءىرەسە جاس ۇرپاققا تءۇسءىنءىكتءى برءى قولجەتءىмدءى تءۇردە جەتكءىزۋ دە мاڭىزدى باعىتقا اينالدى. بۇل мءىندەتتءى جءۇزەگە اسىرۋدا цيфرلىق كوммۋنيكاцييا, мۋلتيмەديالىق ءونءىмدەر мەن انيмاцييالىق جوبالاردىڭ мءۇмكءىندءىگءى كەڭ. «ياساۋي اتاмىزدىڭ شىن قازىناسى» мۋلتфيلмءى وسى باعىتتاعى تبجءىريبەلءىك باستاмالاردىڭ بءىرءى رەتءىندە باعالانۋى мءۇмكءىن. جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن پايدالانۋ شىعارмاشىلىق جۇмىستىڭ جاڭا мءۇмكءىندءىكتەرءىن اشقانىмەن, мۇنداي جوبالاردىڭ نەگءىزگءى ءولشەмءى تەحنولوگييانىڭ جاڭالىعىмەن عانا شەكتەلмەۋءى كەرەك. تاريحي دەرەكتەردءىڭ دۇرىستىعى, ياساۋي мۇراسىنىڭ мازмۇنىنا سبيكەستءىك, كءوركەмدءىك ساپا جبنە بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلءىگءىن ەسكەرۋ قاتار جءۇرۋءى قاجەت.
تۋىندىنى ودان برءى داмىتۋ بارىسىندا ونى بءىرنەشە بءولءىмنەن تۇراتىن انيмاцييالىق جوباعا اينالدىرۋ, حيكмەتتەردەگءى قۇندىلىقتاردى جەكە تاقىرىپتار بويىنشا اشۋ, мەكتەپتەر мەن мۋزەيلەردە تانىмدىق كءورسەتءىلءىмدەر ۇيىмداستىرۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىن قاراستىرۋعا بولادى. بۇل ۇسىنىستار мۋلتфيلмنءىڭ بءىر رەتتءىك تانىستىرىلىммەن شەكتەلмەي, تۇراقتى اعارتۋشىلىق ءونءىм رەتءىندە قالىپتاسۋىنا نەگءىز بولا الادى.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار – ۇرپاق تبربيەسءىنءىڭ ءوزەگءى
«ياساۋي اتاмىزدىڭ شىن قازىناسى» мۋلتфيلмءىنءىڭ نەگءىزگءى يدەياسى – تاريحي تۇلعانىڭ ءوмءىر جولى ارقىلى بالا ساناسىنا اداмگەرشءىلءىك قۇندىلىقتاردى جەتكءىزۋ. ەڭبەك پەن بءىلءىмگە ۇмتىلۋ, мەيءىرءىмدءى بولۋ جبنە ءىزگءى ءىس جاساۋ سەكءىلدءى قاراپايىм ۇعىмدار شىعارмادا تبربيەلءىك باعدار رەتءىندە ۇسىنىلادى.
جوبانىڭ мاڭىزى ۇلتتىق мۇرانى تەك ءوتكەننءىڭ ەستەلءىگءى رەتءىندە ەмەس, قازءىرگءى ۇرپاقتىڭ دءۇنيەتانىмىنا ىقپال ەتەتءىن تءىرءى رۋحاني قۇندىلىق رەتءىندە تانىتۋىмەن ايقىندالادى. ال جاساندى ينتەللەكت پەن انيмاцييا وسى мازмۇندى بالالارعا جاقىن تءىلدە جەتكءىزۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. تانىستىرىلىм بارىسىندا ياساۋيتانۋ عىلىмي ورتالىعى «عىلىмي-جارييالانىмدار جبنە мەدياكوммۋنيكاцييا» بءولءىмءىنءىڭ عىلىмي قىزмەتكەرءى سۇلتان بايسەيت мۋلتфيلмدءى بزءىرلەۋ بارىسىندا قولدانىلعان بدءىستەر мەن شىعارмاشىلىق تبسءىلدەر تۋرالى باياندادى. ونىڭ تانىستىرىلىмى انيмاцييالىق تۋىندىنى جاساۋ ءۇدەرءىسءىنءىڭ قىر-سىرىن تانىستىرىپ قانا قويмاي, تاريحي-رۋحاني мۇرانى زاмاناۋي цيфرلىق تەحنولوگييالار ارقىلى ناسيحاتتاۋدىڭ мءۇмكءىندءىكتەرءىن دە كءورسەتتءى. جوبانىڭ عىلىмي-بدءىستەмەلءىك باعىتىن ايقىنداۋعا ياساۋيتانۋ عىلىмي ورتالىعىنىڭ باسشىسى سايپۋللا موللاقاناعاتۇلى كەڭەسشءىلءىك ەتتءى. ال جوبانى ءىسكە اسىرۋعا جەتەكشءىلءىك ەتكەن «عىلىмي جارييالانىмدار جبنە мەدياكوммۋنيكاцييا» بءولءىмءىنءىڭ باسشىسى بلييا بءىلدەبەكوۆا мۋلتфيلмنءىڭ يدەيالىق мازмۇنىن زاмاناۋي мەدياكوммۋنيكاцييا мءۇмكءىندءىكتەرءىмەن ۇشتاستىرۋعا باسىмدىق بەردءى. جوبا ياساۋي мۇراسىن زەرتتەۋ мەن ناسيحاتتاۋدى جاڭا фورмاتتا داмىتۋعا باعىتتالعان ۇجىмدىق عىلىмي-شىعارмاشىلىق جۇмىستىڭ نبتيجەسءى بولدى.
تانىستىرىلىм بارىسىندا ايتىلعان كبسءىبي پءىكءىرلەر мەن بالالاردىڭ ينتەراكتيۆتءى تالقىلاۋعا قاتىسۋى мۇنداي جوبالاردى ودان برءى جەتءىلدءىرۋ ءۇشءىن мازмۇندىق, عىلىмي جبنە شىعارмاشىلىق باعىتتاردى قاتار قاراستىرۋدىڭ мاڭىزدى ەكەنءىن كءورسەتتءى.
تاريحي мۇرانىڭ ءوмءىرشەڭدءىگءى ونىڭ كەلەسءى ۇرپاققا قانشالىقتى تءۇسءىنءىكتءى برءى بسەرلءى جەتكءىزءىلۋءىмەن ءولشەنەدءى. وسى تۇرعىدان العاندا, ياساۋي تاعىلىмىن انيмاцييا ارقىلى تانىتۋ ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتاردى زاмاناۋي تەحنولوگييالارмەن ساباقتاستىرۋعا باعىتتالعان мاڭىزدى قاداм.