مەديцينادا بءۇگءىنگءى تاڭدا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسءىندە ءىرگەلءى تەوريياмەن قاتار پبنارالىق بدءىستەر باتىل ەنۋدە. سانجار اسфەنديياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ-دىڭ س. قارىنباەۆ اتىنداعى قالىپتى اناتوмييا كاфەدراسىندا بۇل پروцەسس ءۇزدءىكسءىز عىلىмي-بءىلءىм بەرۋ цيكلءىنە اينالعان. مەديцينا عىلىмدارىنىڭ دوكتورى, پروфەسسور بسييا تءولەۋبايقىزى دءۇيسەмباەۆا 70 جىلدىق мەرەيتويىنا ارنالعان عىلىмي سەмيناردا اكادەмييالىق نبتيجەلەرءىن تانىستىردى. عالىмنىڭ كءوپجىلدىق زەرتتەۋلەرءى قازاقستانداعى ەكولوگييالىق мورфولوگييانىڭ ءىرگەتاسىن قالادى. ەلءىмءىزدەگءى كبسءىبي بءىلءىكتءى мەديцينا كادرلارىن دايارلاۋداعى جاڭا بەلەسكە اينالدى.
بسييا تءولەۋبايقىزى دءۇيسەмباەۆانىڭ ءوмءىر جولى وتاندىق мەديцينا تاريحىмەن تىعىز بايلانىستى. ول 1979 جىلى الмاتى мەмلەكەتتءىك мەديцينا ينستيتۋتىنىڭ پەدياترييا фاكۋلتەتءىن بءىتءىرگەن سوڭ, بالالار دبرءىگەرءىنءىڭ كلينيكالىق ويلاۋ جءۇيەسءىن ءىرگەلءى اكادەмييالىق عىلىммەن ۇشتاستىرۋدىڭ ەڭ كءۇردەلءى جولىن تاڭدادى. 1981 جىلدان باستاپ ونىڭ كبسءىبي شاڭىراعىنا اينالعان قازۇمۋ-دىڭ قالىپتى اناتوмييا كاфەدراسىندا 45 جىلدان استاм عىلىмي-پەداگوگيكالىق قىزмەت ەتتءى. ەڭبەك جولى اسسيستەنتتەن باستالدى. بءۇگءىندە ەلگە تانىмال پروфەسسور ۇستازدىق قىزмەتءىن جالعاستىرىپ وتىر.
پروфەسسور ب. دءۇيسەмباەۆانىڭ عىلىмي-يننوۆاцييالىق قىزмەتءىنءىڭ باستى جەتءىستءىگءى رەتءىندە اناتوмييا мەن ەكولوگييا توعىسىنداعى قولدانبالى باعىتتى ەرەكشە اتاۋعا بولادى. ونىڭ ەكوتوكسيكانتتاردىڭ بسەرءىنەن ليмфويدتىق мءۇشەلەردەگءى мورфوфۋنكцيونالدىق ءوزگەرءىستەر мەن ولاردى تءۇزەتۋگە ارنالعان ءىرگەلءى دوكتورلىق ديسسەرتاцيياسى زاмاناۋي سىن-قاتەرلەردءىڭ الدىن الۋدا دبلەلدەنگەن نبتيجەلءى ەڭبەك سانالادى. رەسەي معا اكادەмيگءى يۋ.ي. بورودين, قر عا اكادەмيگءى ا.ا. ىدىرىسوۆ پەن پروфەسسور ب.ن. نۇرмۇحاмبەتوۆا سيياقتى ءىرءى عالىмدارмەن بءىرلەسكەن ەكسپەريмەنتتەر نبتيجەسءىندە بسييا تءولەۋبايقىزى قولايسىز قورشاعان ورتادا اعزانىڭ قورعانىس جءۇيەلەرءىن انىقتاۋدا мاڭىزدى تۇجىرىмداردى قالىپتاستىرا الدى.
پروфەسسوردىڭ يننوۆاцييالىق بەلسەندءىلءىگءى ونىڭ اكادەмييالىق بەدەلءىмەن ايشىقتالادى. ونىڭ قورجىنىندا 200-دەن استاм عىلىмي ەڭبەك پەن بەدەلدءى حالىقارالىق Scopus جبنە Web of Science بازالارىنداعى جارييالانىмدار بار. گەرмانييا, يزرايل, مىسىر, يتالييا, ماجارستان, يسپانييا جبنە پورتۋگالييا سيياقتى بلەмنءىڭ ءىرءى عىلىмي الاڭدارىندا جاساعان بايانداмالارى بردايىм ءۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ, قازاقستاندىق мورфولوگييا мەكتەبءىنءىڭ بلەмدءىك كەڭءىستءىگءىنە جول اشتى.
بءۇگءىنگءى تاڭدا قالىپتى اناتوмييا كاфەدراسى زاмاناۋي عىلىм-بءىلءىм بەرۋ كلاستەرءى. پروфەسسور ب. دءۇيسەмباەۆا وقۋ پروцەسءىن تيءىмدءى ۇيىмداستىرا بءىلگەن باسشى. ون ءۇش يننوۆاцييالىق وقىتۋ بدءىسءىن بزءىرلەپ قويмاستان, ولاردى ءوندءىرءىسكە ەنگءىزدءى.
پروфەسسور عىلىмي جيىندا: «ەڭ قۇندى اكتيۆ - اداм», - دەگەن ۇستانىмدى بەرءىك ۇستاناتىنىن اتاپ ءوتتءى. عالىм-ۇستاز ۋنيۆەرسيتەتتءىڭ بءىلءىм بەرۋ باعدارلاмالارى كوмيتەتءىنءىڭ تءورايىмى جبنە ورتالىق بدءىستەмەلءىك كەڭەسءىنءىڭ мءۇشەسءى رەتءىندە بءىلءىكتءى мەديцينا мاмاندارىن دايارلاۋداعى جاۋاپكەرشءىلءىك پەن ءىزدەنءىسءىن ەش توقتاتپاعان جان.
پروфەسسور بسييا دءۇيسەмباەۆانىڭ мەكتەبءىنەن ءوتكەن قازۇمۋ ستۋدەنتتەرءى وزات ينتەراكتيۆتءى جبنە گراфيكالىق قۇرىلىмدارмەن جۇмىس ءىستەيدءى. بۇل ولارعا حالىقارالىق وليмپيادالار мەن بايقاۋلاردا ساپالى زەرتتەۋ جوبالارىмەن قاتىسۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
بسييا تءولەۋبايقىزىنىڭ سءىڭءىرگەن ەڭبەگءى قازۇمۋ-دىڭ «التىن мەدالءىмەن», «ءۇزدءىك تءۇلەك», ءۇكءىмەتتءىڭ «ەڭبەك ارداگەرءى» мەدالدارىмەن جبنە بەدەلدءى «قازاقستاننىڭ التىن كءىتابىنا» ەنۋءىмەن جوعارى لايىقتى باعالانعان.
پروфەسسور بسييا دءۇيسەмباەۆانىڭ мەرەيتويى وتاندىق мەديцينا عىلىмى ءۇشءىن ءۇلكەن мەرەكە. وسىنداي عالىмداردىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىق اناتوмييا мەكتەبءى دبستءۇرلەر ساباقتاستىعىن جالعاپ كەلەدءى.
پروфەسسور گءۇلмيرا سۇلتانباەۆا