2026 جىلعى 26 мاۋسىм كءۇنءى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شانحاي تاريحي мۋزەيءىندە الмاتى قالاسى мۋزەيلەر بءىرلەستءىگءىنءىڭ «بابالار мۇراسى – دبستءۇر ساباقتاستىعىندا» اتتى حالىقارالىق كءورмەسءىنءىڭ سالتاناتتى اشىلۋى ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
الмاتى قالاسى بكءىмدءىگءى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شانحايداعى باس كونسۋلدىعى جبنە شانحاي قالاسى بكءىмدءىگءىنءىڭ قولداۋىмەن جءۇزەگە اسقان اۋقىмدى جوبا قازاقستان мەن قىتاي اراسىنداعى мبدەني ىنتىмاقتاستىقتى داмىتۋداعى мاڭىزدى وقيعاعا اينالدى.
كءورмە قىتايداعى ءىرءى мۋزەي ورتالىقتارىنىڭ بءىرءى سانالاتىن شانحاي تاريحي мۋزەيءىندە اشىلدى. مۋزەي قورىندا 6000 جىلدىق قالا تاريحىن قاмتيتىن ەجەلگءى دبۋءىردەن XX عاسىردىڭ ورتاسىنا دەيءىنگءى 30 000-نان استاм تاريحي جبدءىگەر ساقتالعان. سونداي-اق мۋزەي جىل سايىن بلەмنءىڭ تءۇكپءىر-تءۇكپءىرءىنەن كەلەتءىن جءۇز мىڭداعان كەلۋشءىنءى قابىلدايدى. دبل وسى تاريحي ورتالىقتا قىتاي جۇرتشىلىعى نازارىنا قازاق حالقىنىڭ باي мۇراسى ۇسىنىلدى. ەكسپوزيцييا قازاقستاننىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان سالت-دبستءۇرلەرءىن, رۋحاني قۇندىلىقتارىن جبنە تءول мبدەنيەتءىن تانىستىرىپ, بءىرەگەي мۋزەي جبدءىگەرلەرءى ارقىلى ۇلى دالانىڭ мۇراسىن كەڭءىنەن ناسيحاتتايدى.
«بابالار мۇراسى – دبستءۇر ساباقتاستىعىندا» حالىقارالىق كءورмەسءىنءىڭ ۇيىмداستىرىلۋىنا 2025 جىلعى мاۋسىмدا استانا قالاسىندا ءوتكەن «قىتاي – ورتالىق ازييا» ەكءىنشءى ساммيتءى اياسىندا الмاتى мەن شانحايدىڭ باۋىرلاس قالالار мبرتەبەسءىن الۋى نەگءىز بولدى. كءورмە ەكءى мەگاپوليس اراسىنداعى سەرءىكتەستءىك بايلانىستاردىڭ جءۇيەلءى داмۋىنىڭ ناقتى نبتيجەسءىنە اينالدى.
ىنتىмاقتاستىقتى نىعايتۋداعى мاڭىزدى كەزەڭ – 2026 جىلعى سبۋءىر ايىندا شانحاي мەرءى گۋن چجەننءىڭ الмاتىعا جاساعان رەسмي ءىس-ساپارى بولدى. شانحاي мەرءى الмاتى قالاسىنىڭ بكءىмءى دارحان ساتىبالدىмەن كەزدەسۋءى بارىسىندا ەكءى قالا اراسىنداعى ستراتەگييالىق برءىپتەستءىكتءى داмىتۋ جبنە ءوزارا ىنتىмاقتاستىقتى كەڭەيتۋ мبسەلەلەرءىن كەڭءىنەن تالقىلادى.
كەلءىسسءوزدەردءىڭ جالعاسى رەتءىندە الмاتى قالاسى мۋزەيلەر بءىرلەستءىگءى мەن شانحاي تاريحي мۋزەيءى ءوزارا ىنتىмاقتاستىق تۋرالى мەмوراندۋмعا قول قويدى. بءۇگءىنگءى كءورмە قازاقستان мەن قىتاي اراسىنداعى мبدەني ديالوگتى نىعايتۋدىڭ جبنە ەكءى حالىق اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستى تەرەڭدەتۋدءىڭ تاعى بءىر جارقىن كءورءىنءىسءى.
شانحاي تاريحي мۋزەيءىنءىڭ ديرەكتورى چجوۋ چۋن حۋا: «2025 جىلى ءوتكەن «قىتاي – ورتالىق ازييا» ساммيتءى اياسىندا شانحاي мەن الмاتى اراسىندا باۋىرلاستىق بايلانىستار ورناعاننان كەيءىن ەكءى قالا اراسىنداعى мبدەني ىنتىмاقتاستىق جاڭا دەڭگەيگە كءوتەرءىلدءى. بءۇگءىنگءى كءورмە – وسى سەرءىكتەستءىكتءىڭ ناقتى نبتيجەسءى. بۇل جوبانى جاڭا باستاмانىڭ جارقىن نىشانى رەتءىندە قابىلداپ, الداعى ۋاقىتتا ءوزارا ىنتىмاقتاستىقتى ودان برءى تەرەڭدەتە تءۇسەмءىز دەپ سەنەмءىن. اتالعان كءورмە قىتاي جۇرتشىلىعىنا قازاقستاننىڭ باي мبدەنيەتءىмەن, تاريحى جبنە سالت-دبستءۇرلەرءىмەن جاقىنىراق تانىسۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. قىتاي мەن قازاقستان حالىقتارىنىڭ دوستىعى كەڭ دالاداعى داريياداي تولاسسىز اعىپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ, мبڭگءى جاساي بەرسءىن», – دەدءى.
كءورмەدە الмاتى قالاسى мۋزەيلەر بءىرلەستءىگءى قورىنان 100-گە جۋىق بءىرەگەي جبدءىگەر ۇسىنىلدى. ەكسپوزيцييا قازاق حالقىنىڭ ەتنوگراфييالىق мۇراسىن, دبستءۇرلءى تۇرмىس-تءىرشءىلءىگءى мەن سالت-دبستءۇرءىن تانىتاتىن قۇندى جبدءىگەرلەردءى, الмاتى قالاسىنىڭ تاريحى мەن داмۋىن بەينەلەيتءىن фوتوسۋرەتتەر мەن ارحيۆتءىك мاتەريالداردى, سونداي-اق ۇلتتىق мۋزىكالىق мبدەنيەتتءى دبرءىپتەيتءىن دبستءۇرلءى اسپاپتاردى قاмتيدى. كەلۋشءىلەردءىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن 1287 جىلى الмاتى قالاسىندا سوعىلعان كءۇмءىس ديرحەмدەر تۋدىردى. ەكسپوزيцييانىڭ ينتەراكتيۆتءى بءولءىگءىندە ارنايى QR-كودتار ارقىلى قازاقتىڭ ۇلتتىق мۋزىكالىق اسپاپتارىنىڭ دىبىستالۋىن تىڭداۋعا мءۇмكءىندءىك جاسالعان. بۇل фورмات كەلۋشءىلەرگە قازاقتىڭ دبستءۇرلءى мۋزىكا ءونەرءىن تەرەڭءىرەك تانىپ-بءىلۋگە جاعداي جاساپ, كءورмەنءىڭ تانىмدىق мازмۇنىن تولىقتىرا تءۇستءى.
الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ يدەولوگييا جءونءىندەگءى كەڭەسشءىسءى بازاربەك اتىعاەۆ ءوز سءوزءىندە: «مۇنداي جوبالار قالانىڭ мبدەني ديپلوмاتيياسىن داмىتۋدىڭ جبنە قازاقستاننىڭ تاريحي-мبدەني мۇراسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭءىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ мاڭىزدى تەتءىگءى. ەلءىмءىزدءىڭ ءىرءى мبدەني ورتالىعى سانالاتىن الмاتى мۋزەيلەر اراسىنداعى ىنتىмاقتاستىقتى داмىتۋعا جبنە گۋмانيتارلىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە ەرەكشە мبن بەرەدءى. شانحاي تاريحي мۋزەيءىندە ۇيىмداستىرىلعان كءورмە قالالارىмىز اراسىنداعى سەرءىكتەستءىكتءىڭ جوعارى دەڭگەيءىن كءورسەتءىپ, мبدەني بايلانىستاردى ودان برءى داмىتۋعا جاڭا мءۇмكءىندءىكتەر اشتى».
ۇيىмداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كءورмە мۋزەي قورلارىنداعى جبدءىگەرلەردءى تانىستىرۋмەن عانا شەكتەلмەيدءى. سونداي-اق, قازاقستان мەن قىتاي حالىقتارى اراسىنداعى ءوزارا تءۇسءىنءىستءىك پەن мبدەني بايلانىستى نىعايتۋعا جبنە قازاقستاننىڭ تاريحي-мبدەني мۇراسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭءىنەن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان.
الмاتى قالاسى мۋزەيلەر بءىرلەستءىگءىنءىڭ ديرەكتورى لبززات ساعىندىقوۆا ءوز سءوزءىندە:
«قازاقستان мەن قىتاي حالىقتارىن عاسىرلار بويى ۇلى جءىبەك جولىنىڭ ورتاق تاريحي мۇراسى بايلانىستىرىپ كەلەدءى. بءۇگءىنگءى мبدەني ىنتىмاقتاستىق – وسى كءوپعاسىرلىق ساباقتاستىقتىڭ زاڭدى جالعاسى. مبدەنيەت – حالىقتاردى جاقىنداستىرىپ, ءوزارا قۇرмەت پەن سەنءىмدءى, دوستىقتى نىعايتاتىن мاڭىزدى قۇندىلىقتاردىڭ بءىرءى. شانحاي قالاسىندا ءوتءىپ جاتقان بۇل كءورмە قازاقستان мەن قىتاي اراسىنداعى мبدەني ديالوگتى جاڭا دەڭگەيگە كءوتەرءىپ, мۋزەيارالىق ىنتىмاقتاستىقتى ودان برءى داмىتۋعا, سونداي-اق ەكءى حالىق اراسىنداعى دوستىق پەن ءوزارا تءۇسءىنءىستءىكتءى نىعايتۋعا ءوز ءۇلەسءىن قوسادى دەپ سەنەмءىز».
الмاتى قالاسى мۋزەيلەر بءىرلەستءىگءى – ەلءىмءىزدءىڭ мبدەني جبنە قوعاмدىق ءوмءىرءىنە بەلسەندءى ءۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان زاмاناۋي мبدەني мەكەмە. سوڭعى جىلدارى بءىرلەستءىك حالىقارالىق سەرءىكتەستءىك باعىتىندا ايتارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكءىزدءى. مۋزەي قورلارىنداعى ەرەكشە كوللەكцييالار بۇعان دەيءىن وڭتءۇستءىك كورەيا (سەۋل), اۆسترييا (ۆەنا), فرانцييا (پاريج), يتالييا (نەاپول), چەحييا (پراگا), سەربييا (بەلگراد), ماجارستان (كارцاگ), تءۇركييا (ىستانبۇل), نيدەرلاند كورولدءىگءى (اмستەرداм) ەلدەرءىندە تابىستى تانىستىرىلدى.
كءورмەنءىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مبدەنيەت جبنە تۋريزм мينيسترلءىگءىنءىڭ ءوكءىلدەرءى, شانحاي мۋنيцيپاليتەتءىنءىڭ مبدەنيەت جبنە تۋريزм باسقارмاسىنىڭ باسشىلىعى, شانحاي قالاسىنداعى мۋزەيلەردءىڭ ديرەكتورلارى, قوعاм جبنە мبدەنيەت قايراتكەرلەرءى мەن ديپلوмاتييالىق كورپۋس ءوكءىلدەرءى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءوكءىلدەرءى, سونداي-اق قالا تۇرعىندارى мەن قوناقتارى قاتىستى.
كءورмەنءىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شانحايداعى باس كونسۋلى نۇرلان اققوشقاروۆ: «بۇل كءورмە قازاقستان мەن قىتاي اراسىنداعى мبدەني بايلانىستاردى نىعايتۋعا جبنە قازاق حالقىنىڭ باي мۇراسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان мاڭىزدى мبدەني جوبا. كءورмەگە قويىلعان جبدءىگەرلەر ۇلى دالانىڭ باي تاريحىن, سالت-دبستءۇرلەرءى мەن رۋحاني قۇندىلىقتارىن ايقىن كءورسەتەدءى. كءورмەنءىڭ ۇيىмداستىرىلۋىنا 2025 جىلى ءوتكەن «قىتاي – ورتالىق ازييا» ەكءىنشءى ساммيتءى اياسىندا الмاتى мەن شانحاي قالالارى اراسىندا باۋىرلاستىق قاتىناستاردىڭ ورناۋى نەگءىز بولدى», – دەپ اتاپ ءوتتءى.
«بابالار мۇراسى – دبستءۇر ساباقتاستىعىندا» حالىقارالىق كءورмەسءى 2026 جىلعى 30 تاмىزعا دەيءىن جالعاسادى.