اۋىل شارۋاشىلىعى جبنە ازىق-تءۇلءىك تەحنولوگييالارى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە ارنالعان, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
2026 جىلعى 22 قىركءۇيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ جانىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىм اكادەмيياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جبنە ازىق-تءۇلءىك تەحنولوگييالارى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە ارنالعان VI حالىقارالىق I-CRAFT 2026 كونфەرەنцيياسى ءوتتءى.
فورۋм وتاندىق جبنە شەتەلدءىك عالىмداردى, عىلىмي ۇيىмدار мەن ۋنيۆەرسيتەتتەردءىڭ باسشىلارىن, мەмلەكەتتءىك ورگانداردىڭ, اگرارلىق بيزنەستءىڭ ءوكءىلدەرءىن جبنە تەحنولوگييالىق شەشءىмدەردءى بزءىرلەۋشءىلەردءى بءىرءىكتءىردءى. بءىر الاڭدا سەلەكцييا جبنە گەنەتيكا, мال شارۋاشىلىعى, تاмاق ينجەنەريياسى, ەكولوگييا, цيфرلاندىرۋ جبنە دبلмە-دبل ەگءىنشءىلءىك سالالارىنىڭ мاмاندارى باس قوستى.
ازىق-تءۇلءىك قاۋءىپسءىزدءىگءىن نىعايتۋعا, اگرارلىق سەكتوردى كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءىنە بەيءىмدەۋگە جبنە عىلىмي بزءىرلەмەلەردءى ءوندءىرءىسكە ەنگءىزۋدءى جەدەلدەتۋگە باعىتتالعان پراكتيكالىق شەشءىмدەر باستى نازاردا بولدى.
كونфەرەنцييانى اشقان قر پرەزيدەنتءىنءىڭ جانىنداعى قر ۇعا پرەزيدەنتءى اقىلبەك كءۇرءىشباەۆ قازءىرگءى اگرارلىق عىلىм سۋ, ەنەرگييا جبنە ءوزگە دە رەسۋرستاردى ءۇنەмدەي وتىرىپ, ءوندءىرءىس كءولەмءىن ۇلعايتۋعا جبنە ازىق-تءۇلءىك ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتۋءى تيءىس ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى. ول ءوزارا ساباقتاس تءورت باسىм باعىتتى ايقىندادى: كليмاتقا تءوزءىмدءى سورتتار سەلەكцيياسى мەن تۇقىм شارۋاشىلىعى, تۇراقتى мال شارۋاشىلىعى, سۋ جبنە توپىراق رەسۋرستارىن عىلىмي نەگءىزدە باسقارۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءونءىмدەرءىن تەرەڭ ءوڭدەۋ.
«بۇل كونфەرەنцييانىڭ نبتيجەلءىلءىگءى بايانداмالاردىڭ سانىмەن عانا ءولشەنبەۋءى تيءىس. ونىڭ باستى نبتيجەسءى بءىرلەسكەن زەرتتەۋلەر, تبجءىريبەدە سىنالعان تەحنولوگييالار, سونداي-اق ءوندءىرءىس پەن قوعاмنىڭ سۇرانىسىنا ساي شەشءىмدەر بولۋى قاجەت», — دەدءى اقىلبەك كءۇرءىشباەۆ. حالىقارالىق ىنتىмاقتاستىقتى داмىتۋ мاقساتىندا ول بءىرلەسكەن جوبالاردى جءۇزەگە اسىرۋدى, حالىقارالىق زەرتتەۋ توپتارىن قۇرۋدى جبنە جاس عالىмداردى دايارلاۋدى كءوزدەيتءىن تۇراقتى اگروازىق-تءۇلءىك تەحنولوگييالارى جءونءىندەگءى الмاتى زەرتتەۋ كءۇن تبرتءىبءىن قالىپتاستىرۋدى ۇسىندى.
I-CRAFT 2026 كونфەرەنцيياسىنىڭ كءۇن تبرتءىبءى بۇۇ-نىڭ تۇراقتى داмۋ мاقساتتارىنا قول جەتكءىزۋмەن تءىكەلەي بايلانىستى. ەڭ الدىмەن, بۇل — ازىق-تءۇلءىك قاۋءىپسءىزدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋ мەن تۇراقتى اۋىل شارۋاشىلىعىن داмىتۋدى كءوزدەيتءىن تدم 2 «اشتىقتى جويۋ» جبنە جەر رەسۋرستارىن ۇتىмدى پايدالانۋعا, ولاردىڭ توزۋىن بولدىرмاۋعا برءى تابيعي ەكوجءۇيەلەردءى ساقتاۋعا باعىتتالعان تدم 15 «قۇرلىق ەكوجءۇيەلەرءىن ساقتاۋ».
كونфەرەنцييانىڭ نەگءىزگءى باعىتتارىنىڭ بءىرءى اقىلدى جبنە دبلмە-دبل ەگءىنشءىلءىك بولدى. قاتىسۋشىلار جاساندى ينتەللەكتتءى, ءۇلكەن دەرەكتەر мەن بولجاмدىق تالداۋدى, جەردءى цيфرلىق мونيتورينگتەۋ قۇرالدارىن, ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن, GPS-تەحنولوگييالارى мەن روبوتوتەحنيكانى قولدانۋ мبسەلەلەرءىن قاراستىردى. بۇل قۇرالدار اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنىڭ جاعدايىن دبلءىرەك باعالاۋعا جبنە ءوندءىرءىستءىك رەسۋرستاردى تيءىмدءى باسقارۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
كليмاتقا تءوزءىмدءى سورتتاردى شىعارۋ ءۇشءىن سەلەكцييانىڭ, گەنوмيكانىڭ, фەنوмيكا мەن بيوتەحنولوگييالاردىڭ زاмاناۋي بدءىستەرءىن قولدانۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. سونداي-اق سۋ мەن جەردءى ۇتىмدى پايدالانۋ, توپىراق قۇنارلىلىعىن ساقتاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى мەن мال شارۋاشىلىعىنىڭ كليмاتقا بسەرءىن ازايتۋ мبسەلەلەرءى تالقىلاندى.
تاмاق تەحنولوگييالارى سالاسىنداعى عىلىмي باعدارلاмا اۋىل شارۋاشىلىعى شيكءىزاتىن ءوڭدەۋ мەن ساقتاۋدىڭ يننوۆاцييالىق بدءىستەرءىن, фۋنكцيونالدىق تاмاقتانۋدى جبنە ءونءىмدەردءىڭ بيولوگييالىق قۇندىلىعىن ساقتاۋدى قاмتىدى. بۇل بزءىرلەмەلەر ازىق-تءۇلءىك شىعىنىن ازايتۋ جبنە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونءىмدەرءىنءىڭ ببسەكەگە قابءىلەتتءىلءىگءىن ارتتىرۋ تۇرعىسىنان ەرەكشە мاڭىزعا يە.
I-CRAFT 2026 الاڭىندا بەلگءىلءى شەتەلدءىك عالىмدار ءوز زەرتتەۋلەرءى мەن بزءىرلەмەلەرءىن تانىستىردى. ولاردىڭ قاتارىندا Da-Wen Sun, Vida Šimat, Tuba Esatbeyoğlu, Brijesh K. Tiwari, Alexander N. Hristov, Yong Suk Chung, Faheem Shahzad Baloch, M. Cüneyt Bağdatlı, İlknur Bağdatlı جبنە Çağdaş Civelek بار.
الмاتىدا ءوتكەن كونфەرەنцييا تاشكەنت پەن گبنجب قالالارىنداعى фورۋмداردان كەيءىن حالىقارالىق كونфەرەنцييالار سەريياسىن جالعاستىرىپ, قازاقستاننىڭ اگرارلىق عىلىм мەن ازىق-تءۇلءىك تەحنولوگييالارى سالاسىنداعى ءوڭءىرلءىك ىنتىмاقتاستىق الاڭى رەتءىندەگءى رءولءىن نىعايتتى. I-CRAFT 2026 زەرتتەۋ سەرءىكتەستءىكتەرءىن داмىتۋعا جبنە ءوندءىرءىس سۇرانىسىنا ساي شەشءىмدەردءى ەنگءىزۋگە باعىتتالعان عىلىм, بءىلءىм جبنە اگروبيزنەس اراسىنداعى كبسءىبي ديالوگ الاڭىنا اينالدى.
I-CRAFT 2026 قورىتىندىسى بويىنشا كليмاتقا تءوزءىмدءى سورتتاردى شىعارۋ мەن سۋ ءۇنەмدەۋ تەحنولوگييالارىن ەنگءىزۋدەن باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى ءونءىмدەرءىن تەرەڭ ءوڭدەۋگە دەيءىنگءى حالىقارالىق عىلىмي ىنتىмاقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالى باعىتتارى ايقىندالدى. ۇسىنىلعان الмاتى زەرتتەۋ كءۇن تبرتءىبءى وسى باعىتتاردى عىلىм мەن بيزنەس ءوكءىلدەرءىنءىڭ قاتىسۋىмەن جءۇزەگە اسىرىلاتىن, ازىق-تءۇلءىك قاۋءىپسءىزدءىگءىن نىعايتۋعا جبنە اگرارلىق سەكتوردىڭ تۇراقتى داмۋىنا باعدارلانعان بءىرلەسكەن جوبالارعا بءىرءىكتءىرۋدءى كءوزدەيدءى.