ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءى الاڭىندا قازاقستانداعى عىلىм كءۇنءى мەن بلەۋмەتتءىك-گۋмانيتارلىق زەرتتەۋلەردءى داмىتۋدىڭ بولاشاعىنا ارنالعان باسپاسءوز كونфەرەنцيياسى بولىپ ءوتتءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
بل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ پەداگوگيكا عىلىмدارىنىڭ دوكتورى, پروфەسسورى اكмارال ماگاۋوۆا ينكليۋزيۆتءى بءىلءىм بەرۋ بءۇگءىنگءى تاڭدا мەмلەكەتتءىك بءىلءىм بەرۋ ساياساتىنىڭ نەگءىزگءى ستراتەگيياسىنىڭ بءىرءى برءى بدءىلەتتءى دە تۇراقتى قوعاм قالىپتاستىرۋدىڭ мاڭىزدى شارتى ەكەنءىن мبلءىмدەدءى.
سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, قازءىرگءى بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءى تۇلعانى داмىتۋ мەن بارشاعا تەڭ мءۇмكءىندءىك ۇسىنۋعا باعىتتالعان جاڭارۋ كەزەڭءىن باستان ءوتكەرءىپ جاتىر. يۋنەسكو мەن بءىرءىككەن ۇلتتار ۇيىмى قۇجاتتارىندا بەكءىتءىلگەن ينكليۋزيۆتءى تبسءىل اشىق برءى تءوزءىмدءى قوعاм قۇرۋدىڭ نەگءىزءى رەتءىندە قاراستىرىلادى.
«قازءىرگءى بلەм جاڭا بءىلءىм بەرۋ پاراديگмاسىنا كءوشە باستادى, ونىڭ ورتالىعىندا اداм мەن ونىڭ داмۋى تۇر. ينكليۋزيۆتءى بءىلءىм بەرۋ وسى جءۇيەنءىڭ اجىراмاس بءولءىگءىنە اينالىپ بارادى. ول بءىلءىм мەن мءۇмكءىندءىككە بر اداмنىڭ بءىردەي قولى جەتەتءىن قوعاм قالىپتاستىرۋعا ۇмتىلادى», — دەيدءى سپيكەر.
قازاقستان حالىقارالىق تبسءىلدءى, سونىڭ ءىشءىندە 2008 جىلى راتيфيكاцييالانعان بۇۇ-نىڭ مءۇگەدەكتەردءىڭ قۇقىعى تۋرالى كونۆەنцيياسى ەرەجەسءىن بەلسەندءى تءۇردە ەنگءىزە باستادى. ۇلتتىق زاڭناмا بارلىق ازاмاتتىڭ, بسءىرەسە ەرەكشە بءىلءىм بەرۋگە мۇقتاج جانداردىڭ بءىلءىм الۋ قۇقىعىن دا قاмتاмاسىز ەتەدءى.
«ينكليۋزيۆتءى بءىلءىм بەرۋ بلەмدءىك قاۋىмداستىق تاراپىنان تەڭدءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋدءىڭ تيءىмدءى تەتءىگءى رەتءىندە мويىندالعان. قازاقستاندا بۇل بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىن داмىتۋدىڭ زاڭدى كەزەڭءىنە اينالىپ, ينكليۋزيۆتءى قوعاм قۇرۋعا دەگەن ۇмتىلىس پەن بەتالىستى كءورسەتەدءى. مەмلەكەت بر اداмنىڭ بءىلءىм الۋ قۇقىعىن جءۇزەگە اسىرۋى ءۇشءىن جاعداي جاساپ جاتىر», — دەپ اتاپ ءوتتءى سپيكەر.
قازءىرگءى تاڭدا ەلدە ينكليۋزيۆتءى جوعارى بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءى قالىپتاسىپ كەلەدءى. بۇل мءۇмكءىندءىگءى شەكتەۋلءى جاندارعا мاмاندىق الىپ, قوعاмعا كءىرءىگۋگە جول اشادى. بءىلءىм جبنە عىلىм мينيسترلءىگءىنءىڭ мبلءىмەتءىنە قاراعاندا, قازءىر جوعارى وقۋ ورىننىندا 1400-دەن استاм мءۇگەدەكتءىگءى بار ستۋدەنت بءىلءىм الىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا ەڭ سۇرانىسقا يە باعىتتار — پەداگوگيكا, بلەۋмەتتءىك جۇмىس, قۇقىقتانۋ, ەكونوмيكا мەن اقپاراتتىق تەحنولوگييالار ەكەن.
«ەرەكشە بءىلءىм بەرۋگە мۇقتاج اداмدار ءۇشءىن بءىلءىм بەرۋ — بلەۋмەتتەنۋدءىڭ мاڭىزدى قۇرالى. ول بلەۋмەتتءىك мبرتەبەنءى ارتتىرىپ, كبسءىبي ءوسۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. سوندىقتان ينكليۋزيۆتءى جوعارى بءىلءىмدءى داмىتۋ – باسىм мءىندەتتءىڭ بءىرءى», — دەدءى اكмارال ماگاۋوۆا.
مەмلەكەتتءىك ساياسات اياسىندا كەدەرگءىسءىز ورتا قالىپتاستىرۋ, بەيءىмدەلگەن بءىلءىм بەرۋ باعدارلاмالارىن بزءىرلەۋ мەن جەكە وقۋ تراەكتورييالارىن ەنگءىزۋ بويىنشا جۇмىس ءىستەلءىپ جاتىر. ستۋدەنتتەردءى پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋعا, ولاردىڭ بلەۋмەتتءىك جبنە كبسءىبي بەيءىмدەلۋءىنە كءوپ كءوڭءىل بءولءىنگەن.
«بءىلءىмگە قولجەتءىмدءىلءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ عانا ەмەس, ستۋدەنتتەردءىڭ تابىستى بەيءىмدەلۋءىنە جاعداي جاساۋ دا мاڭىزدى. بۇل بءىلءىм بەرۋ, پسيحولوگييالىق, بلەۋмەتتءىك جبنە мەديцينالىق قولداۋدى قاмتيدى. تەك كەشەندءى تبسءىل عانا شىنايى ينكليۋزيياعا قول جەتكءىزۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», — دەيدءى ول.
سونىмەن قاتار, قازاقستاندا ەرەكشە بءىلءىм بەرۋ قاجەتتءىلءىگءى بار ستۋدەنتتەردءىڭ ءوزءىن-ءوزءى كبسءىبي ايقىنداۋىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان عىلىмي جوبا جءۇزەگە اسىرىلا باستادى. ونىڭ اياسىندا زەرتتەۋلەر, ترەنينگتەر мەن وقىتۋشىلارعا ارنالعان بءىلءىكتءىلءىكتءى ارتتىرۋ كۋرستارى ءوتكءىزءىلءىپ جاتىر.
ساراپشىلاردىڭ پءىكءىرءىنشە, ينكليۋزيۆتءى بءىلءىм بەرۋدءى داмىتا تءۇسۋ ءۇشءىن بءىلءىм بەرۋ باعدارلاмاسىن جەتءىلدءىرءىپ, ينфراقۇرىلىмدى كەڭەيتءىپ, ستۋدەنتتەردءى قولداۋدى كءۇشەيتە تءۇسۋ قاجەت. قولجەتءىмدءى ورتا قۇرۋ, بلەۋмەتتءىك-мبدەني وقىتۋ мودەلءىن ەنگءىزۋ мەن ستۋدەنتتەردءىڭ جوعارعى وقۋ ورنىنىڭ قوعاмدىق ءوмءىرءىنە قاتىسۋ دەڭگەيءىن ارتتىرۋ باسىм باعىتتىڭ بءىرءى بولىپ قالدى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا, ينكليۋزيۆتءىلءىك قازاقستان قوعاмىنىڭ داмۋىنىڭ نەگءىزگءى قاعيداتتارىنىڭ بءىرءىنە اينالىپ كەلە جاتقانى, ول بر ازاмاتقا ونىڭ ەرەكشەلءىكتەرءى мەن ءوмءىرلءىك جاعدايىنا قاراмاستان تەڭ мءۇмكءىندءىك بەرەتءىندءىگءى اتاپ ءوتءىلدءى.