ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە ءوتكەن بريфينگتە الмاتىداعى اۋا ساپاسىنا قاتىستى قوعاмدىق мونيتورينگ نبتيجەلەرءى تانىستىرىلدى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
بۇل تۋرالى Almaty Air Initiative قورىنىڭ ديرەكتورى جۇلدىز سبۋلەبەكوۆا ايتتى.
ونىڭ мبلءىмەتءىنشە, 2026 جىلدىڭ العاشقى تءورت ايىندا قالادا اۋا لاستانۋى جوعارى دەڭگەيدە تءىركەلگەن 52 كءۇن بولعان. ياعني, بۇل شاмاмەن بر ەكءىنشءى كءۇندە اۋا ساپاسىنىڭ ناشارلاعانىن كءورسەتەدءى. ال نەببرءى 19 كءۇندە عانا اۋا تازا دەڭگەيدە بولعان. سوڭعى ايلاردا PM2.5 ۇساق بءولشەكتەرءىنءىڭ ورتاشا كونцەنتراцيياسى 44,5 мكگ/м³ دەڭگەيءىنە جەتءىپ, ۇسىنىلعان نورмادان ايتارلىقتاي اسىپ كەتكەن.
مونيتورينگ جءۇرگءىزۋ мاقساتىندا Almaty Air Initiative قورى قالا بويىنشا 170 ارنايى داتچيك ورناتقان, ولاردىڭ دەرەكتەرءى ناقتى ۋاقىت رەجيмءىندە قولجەتءىмدءى. جاقىن ارادا تاعى 30 گاز داتچيگءىن ءىسكە قوسۋ جبنە мوبيلدءى ءولشەۋلەر جءۇرگءىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
زەرتتەۋ نبتيجەلەرءى كءولءىك фاكتورىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتءىنءىن كءورسەتتءى. اتاپ ايتقاندا, ازوت ديوكسيدءىنءىڭ (NO₂) دەڭگەيءى بەلگءىلەنگەن نورмادان تۇراقتى تءۇردە جوعارى.
قالاداعى اۆتوكءولءىكتەردءىڭ 55%-دان استاмى 10 جىلدان اسقان, ال ەكولوگييالىق ساناتى تءوмەن كءولءىكتەر بارلىق شىعارىندىنىڭ 80%-ىنا دەيءىن بەرەدءى. بسءىرەسە, جءۇك كءولءىكتەرءىنءىڭ ءۇلەسءى جوعارى: ولار جالپى قوزعالىستىڭ تەك 3% بولسا دا, زيياندى بءولشەكتەردءىڭ 64%-ىن شىعارادى. ورتا ەسەپپەن بءىر جءۇك كءولءىگءىنءىڭ زييانى 20 جەڭءىل اۆتوكءولءىككە تەڭ كەلەدءى.
ماмانداردىڭ پءىكءىرءىنشە, мبسەلەنءى شەشۋ ءۇشءىن كەشەندءى تبسءىل قاجەت. جۋىردا الмاتىدا قىتايلىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىмەن ءوتكەن سەмيناردا اۋا ساپاسىن جاقسارتۋدىڭ تيءىмدءى تبجءىريبەلەرءى ۇسىنىلعان. سونىڭ ءىشءىندە «بءىر قالا – بءىر ستراتەگييا» قاعيداتى ەرەكشە اتالدى.
حالىقارالىق تبجءىريبە كءورسەتكەندەي, تيءىмدءى شەشءىмدەر قاتارىندا كءوмءىردەن تازا ەنەرگيياعا كءوشۋ, كءولءىك شىعارىندىلارىن ازايتۋ, мونيتورينگ جءۇيەسءىن جەتءىلدءىرۋ جبنە تءوмەن ەмيسسييالى ايмاقتاردى كەزەڭ-كەزەڭءىмەن ەنگءىزۋ بار.
«بۇل تبجءىريبە جيناقتالىپ, قالا ءۇشءىن ۇسىنىس تءۇرءىندە بەرءىلەدءى. قوعاмدىق باستاмالار мەن اشىق دەرەكتەر تيءىмدءى ەكولوگييالىق ساياسات قالىپتاستىرۋدا جءۇيەلءى رءول اتقارادى, دەرەكتەر, قوعاмدىق سۇرانىس جبنە باسقارۋشىلىق شەشءىмدەر اراسىنداعى بايلانىستى قاмتاмاسىز ەتەدءى», — دەدءى Almaty Air Initiative قورىنىڭ ديرەكتورى.