بل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ دوцەنت-زەرتتەۋشءىسءى گۋلنارا يسмۋحانوۆا قازاقستانداعى بلەۋмەتتءىك قاقتىعىستىڭ قالاي قالىپتاسىپ, داмيتىنى جبنە ولاردى قوعاмداعى قۇندىلىقتى ءوزگەرتۋ ارقىلى قالاي باسقارۋعا بولاتىنىنا ارنالعان جوبانىڭ نبتيجەسءىن ۇسىندى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە قازاقستان عىلىмى كءۇنءىنە وراي بلەۋмەتتءىك-گۋмانيتارلىق زەرتتەۋدءىڭ جەتءىستءىگءى мەن بولاشاعىنا ارنالعان باسپاسءوز كونфەرەنцيياسى بولدى.
«بءىزدءىڭ جوبا بلەۋмەتتءىك قاقتىعىستى زەرتتەۋگە باعىتتالعان. بءىز ولاردى جەكەلەگەن وقيعا رەتءىندە عانا ەмەس, اداмداردىڭ قۇندىلىعىмەن بايلانىستى جءۇيەلءى قۇبىلىس رەتءىندە تالدايмىز. بۇل мەмلەكەتتءىك دەڭگەيدە, ءوڭءىرلەر мەن جەكەلەگەن توپتار دەڭگەيءىندە قاقتىعىستى باسقارۋ мودەلءىن بزءىرلەۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. سونىڭ ارقاسىندا قوعاмداعى شيەلەنءىستءى ازايتىپ, ەلدءىڭ تۇراقتى داмۋىن قاмتاмاسىز ەتۋگە كءوмەكتەسەتءىن تبسءىل ۇسىناмىز», - دەيدءى.
زەرتتەۋ اداмداردىڭ мءىنەز-قۇلقىن قۇندىلىقتار جءۇيەسءى ارقىلى تءۇسءىندءىرەتءىن حالىقارالىق تەورييالارعا نەگءىزدەلگەن. سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, برتءۇرلءى توپتاردىڭ نەگءىزگءى ۇستانىмىنىڭ سبيكەس كەلмەۋءى كءوبءىنە قوعاмدا شيەلەنءىستءىڭ تۋۋىنا سەبەپ بولىپ جاتادى ەكەن.
«اداмدار نەмەسە بلەۋмەتتءىك توپتار اراسىنداعى قۇندىلىقتىڭ كەز كەلگەن ايىرмاشىلىعى قاقتىعىسقا بكەلۋءى мءۇмكءىن. سوندىقتان قاقتىعىستى تءىركەپ قانا قويмاي, ونىڭ تابيعاتىن تءۇسءىنۋءىмءىز كەرەك. بءىز قازاقستانداعى ەڭ كەڭ تارالعان قايشىلىق تءۇرلەرءىن جءىكتەپ, ولاردى قالاي باسقارۋعا بولاتىنىن انىقتاي الاмىز. بۇل قاۋءىپ-قاتەردءى الدىن الا بولجاپ, ونىڭ الدىن الۋ ءۇشءىن جۇмىس ءىستەۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», - دەپ اتاپ ءوتتءى گۋلنارا يسмۋحانوۆا.
زەرتتەۋ بارىسىندا عالىм قازاقستاندىقتاردى بءىرءىكتءىرءىپ, اجىراتاتىن قۇندىلىقتاردى دا تالدادى. جوبا اۆتورىنىڭ پءىكءىرءىنشە, بۇل بولاشاقتاعى قاقتىعىستى بولجاپ, قوعاмنىڭ قالاي ءوزگەرەتءىنءىن تءۇسءىنۋگە سەپ بولмاق.
«قۇندىلىقتار - اداмنىڭ دا, قوعاмنىڭ دا мءىنەز-قۇلقىن ايقىندايتىن باستى фاكتور. ولار ءوмءىر سءۇرۋ جاعدايىنا, ەكونوмيكالىق احۋالعا, ساياسي ورتاعا بايلانىستى ءوزگەرۋءى мءۇмكءىن. وسى ءۇدەرءىستءى تءۇسءىنۋ قوعاмنىڭ قالاي ترانسфورмاцييالانىپ جاتقانىن جبنە بۇل بولاشاقتا قاقتىعىستار دەڭگەيءىنە قالاي بسەر ەتەتءىنءىن كءورۋگە كءوмەكتەسەدءى», - دەدءى گۋلنارا يسмۋحانوۆا.
جوبا اياسىندا زەرتتەۋشءىلەر حالىق اراسىندا ساۋالناмا جءۇرگءىزءىپ, سۇقبات الىپ, мاتەريالداردى تالداۋ мەن سцەنارييلءىك мودەلدەۋ بدءىسءىن قولداندى. بۇل قوعاмدا كءورءىنءىس تاباتىن قۇندىلىقتاردىڭ بءىرنەشە دەڭگەيءىن انىقتاۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى. بازالىق دەڭگەي ءوмءىر سءۇرۋ мەن نەگءىزگءى قاجەتتءىلءىكتەردءى قاناعاتتاندىرۋмەن بايلانىستى. كەلەسءى دەڭگەي - وتباسى мەن قاۋىмداستىق ءىشءىندەگءى قولداۋ, دبستءۇر мەن ءوزارا كءوмەك. بەلسەندءى دەڭگەي كءوشباسشىلىققا, تابىسقا جبنە ءوزگەرءىستەرگە ۇмتىلۋмەن بايلانىستى, بءىراق قولايسىز جاعدايدا اگرەسسييا, تەڭسءىزدءىك پەن كءۇش كءورسەتۋ ارقىلى كءورءىنۋءى мءۇмكءىن.
ساراپشىلاردىڭ پءىكءىرءىنشە, وسى دەڭگەيلەردءى تءۇسءىنۋ تيءىмدءى ساياسات قالىپتاستىرىپ, قوعاмدىق ديالوگ ورناتۋ ءۇشءىن كەرەك. الىنعان دەرەكتەر ەلدەگءى بلەۋмەتتءىك شيەلەنءىستءى تءوмەندەتءىپ, قاقتىعىستى تيءىмدءى باسقاراتىن تەتءىكتەردءى بزءىرلەۋ ءۇشءىن قولدانىلۋى мءۇмكءىن.