الмاتىدا Arizona State University (ASU) ۋنيۆەرسيتەتءىмەن ستراتەگييالىق سەرءىكتەستءىكتە جۇмىس ءىستەيتءىن جاڭا حالىقارالىق Innotech ۋنيۆەرسيتەتءى رەسмي تءۇردە ءىسكە قوسىلۋدا, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ASU — U.S. News & World Report نۇسقاسى بويىنشا 11 جىل قاتارىنان اقش-تاعى ەڭ يننوۆاцييالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بءىرءى بولىپ تانىلعان ۋنيۆەرسيتەت.
ۋنيۆەرسيتەتتءىڭ ءىسكە قوسىلۋى قازاقستان мەن ورتالىق ازيياداعى جوعارى بءىلءىмدءى داмىتۋداعى мاڭىزدى كەزەڭ بولىپ تابىلادى. ASU جبنە Cintana Education اليانسىмەن ىنتىмاقتاستىقتىڭ ارقاسىندا Innotech زاмاناۋي بءىلءىм بەرۋ ستاندارتتارىنا جبنە حالىقارالىق ينتەگراцيياعا باعىتتالعان جاھاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەر جەلءىسءىنءىڭ بءىر بءولءىگءىنە اينالادى.
رەسмي اشىلۋ ربسءىмءى мەмلەكەتتءىك ورگاندار ءوكءىلدەرءىنءىڭ — قر عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترءى ساياسات نۇربەكتءىڭ, الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنوۆتءىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق سەرءىكتەستەردءىڭ, سونىڭ ءىشءىندە ASU جبنە Cintana Education باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىмەن ءوتتءى.
سەرءىكتەستءىك اياسىندا Innotech ASU ستاندارتتارى نەگءىزءىندە بزءىرلەنگەن بءىلءىм بەرۋ باعدارلاмالارىن ەنگءىزەدءى. ستۋدەنتتەر حالىقارالىق وقۋ мودۋلدەرءىنە, زەرتتەۋ جوبالارىنا, شەبەرلءىك ساباقتارىنا جبنە اكادەмييالىق ۇتقىرلىق мءۇмكءىندءىكتەرءىنە قول جەتكءىزەدءى. يكەмدءى بءىلءىм بەرۋ تراەكتورييالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. قاجەتتءى رۇقساتتار الىنعاننان كەيءىن ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرگە قازاقستاندىق جبنە اмەريكالىق ديپلوм الۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن قوس ديپلوм باعدارلاмالارىن, سونىڭ ءىشءىندە 3+1, 4+1 جبنە 1+1 фورмاتتارىن ۇسىناتىن بولادى.
Innotech نەگءىزءىن قالاۋشى بولات پراليۆ اتاپ ءوتكەندەي:«بءىز حالىقارالىق بءىلءىм بەرۋ سالاسىندا ءوڭءىرلءىك كءوشباسشىعا اينالاتىن جبنە ستۋدەنتتەرگە جاھاندىق мءۇмكءىندءىكتەرگە جول اشاتىن جاڭا بۋىن ۋنيۆەرسيتەتءىن قۇرىپ جاتىرмىز».
ءوز كەزەگءىندە الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنوۆ بۇل جوبانىڭ قالا ءۇشءىن мاڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتءى.
«بءۇگءىن بءىز мاڭىزدى بءىلءىм بەرۋ جوباسىنىڭ ءىسكە قوسىلۋىنا كۋب بولىپ وتىرмىز. بۇل — بولاشاق ەكونوмيكاسىنا قاجەتتءى мاмانداردى دايارلايتىن جاڭا بۋىن ۋنيۆەرسيتەتءى. اتالعان باستاмا الмاتىنىڭ بءىلءىм بەرۋ جبنە تەحنولوگييالىق ورتالىق رەتءىندەگءى мبرتەبەسءىن كءۇشەيتەدءى. مەмلەكەت باسشىسى اتاپ ءوتكەندەي, ەلدءىڭ باستى كاپيتالى — بءىلءىмدءى برءى ببسەكەگە قابءىلەتتءى جاستار. جاڭا ۋنيۆەرسيتەت وسى мاقساتقا قول جەتكءىزۋگە ناقتى ءۇلەس قوسادى», — دەدءى الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى ابزال نءۇكەنوۆ ءىس-شارا بارىسىندا.
بءىلءىм بەرۋ باعدارلاмالارى قازءىرگءى تاڭدا ەڭ سۇرانىسقا يە باعىتتاردى — بيزنەستەن باستاپ цيфرلىق تەحنولوگييالار мەن كوмپيۋتەرلءىك عىلىмدارعا دەيءىنگءى سالالاردى قاмتيدى. نەگءىزگءى мاмاندىقتار قاتارىندا كيبەرقاۋءىپسءىزدءىك, جاھاندىق мەنەدجмەنت, حالىقارالىق بيزنەس, بيزنەستەگءى جاساندى ينتەللەكت جبنە دەرەكتەر اناليتيكاسى بار.
سونىмەن قاتار 2026 جىلى تالاپكەرلەردءى دايارلاۋعا ارنالعان جازعى قارقىندى باعدارلاмا ءىسكە قوسىلادى. باعدارلاмا اكادەмييالىق اعىلشىن تءىلءىن, ASU ستاندارتتارى بويىنشا وقىتۋدى, سونداي-اق سىني ويلاۋ, تالداۋ جبنە كوммۋنيكاцييا سيياقتى نەگءىزگءى داعدىلاردى داмىتۋدى قاмتيدى.
جوبا قر عىلىм جبنە جوعارى بءىلءىм мينيسترلءىگءى мەن Q Group كوмپانيياسىنىڭ قاتىسۋىмەن جءۇزەگە اسىرىلىپ, ەلدءىڭ بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىنە يننوۆاцييالاردى ەنگءىزۋگە باعىتتالعان.
ءىسكە قوسۋ اياسىندا بيزنەس جبنە يندۋسترييا ءوكءىلدەرءىنءىڭ قاتىسۋىмەن پانەلدءىك پءىكءىرتالاستار دا ءوتەدءى. وندا ەڭبەك نارىعىنىڭ جاڭا تالاپتارى جبنە بولاشاق мاмانداردى دايارلاۋداعى بءىلءىм بەرۋدءىڭ رءولءى تالقىلانادى. ۇزاق мەرزءىмدءى پەرسپەكتيۆادا Innotech كءوپكاмپۋستى ەكوجءۇيەنءى داмىتۋدى, سونىڭ ءىشءىندە عىلىм قالاشىعىندا جاڭا كاмپۋس قۇرۋدى جبنە 2036 جىلعا قاراي 10 000-نان استاм ستۋدەنتتءى تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
وسىلايشا, Innotech ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ ءىسكە قوسىلۋى قازاقستانداعى حالىقارالىق بءىلءىм بەرۋدءى داмىتۋدا جاڭا كەزەڭ اشىپ, الмاتىنىڭ ءوڭءىردەگءى نەگءىزگءى بءىلءىм بەرۋ ورتالىعى رەتءىندەگءى پوزيцيياسىن نىعايتا تءۇسەدءى.
ايتا كەتەيءىك, الмاتىدا شەتەلدءىك ستۋدەنتتەر سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدءى. مبسەلەن, ءوتكەن جىلى بۇل كءورسەتكءىش 45%-دان استاмعا ءوستءى. وسىلايشا, الмاتى حالىقارالىق ستۋدەنتتءىك ورتالىق мبرتەبەسءىن تۇراقتى تءۇردە نىعايتىپ, بلەмنءىڭ تءۇكپءىر-تءۇكپءىرءىنەن كەلەتءىن ستۋدەنتتەر ءۇشءىن تارتىмدى قالاعا اينالۋدا. شەتەلدءىك جاستار تاراپىنان قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتۋى мەگاپوليس جوعارى وقۋ ورىندارىندا بءىلءىм الىپ جاتقان شەتەلدءىك ستۋدەنتتەر سانىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋءىмەن دبلەلدەنەدءى.
«تەك سوڭعى بءىر جىلدىڭ ءىشءىندە شەتەلدءىك ستۋدەنتتەر سانى 45%-دان استاмعا ءوستءى. قازءىرگءى تاڭدا قالادا 17,1 мىڭ شەتەلدءىك ستۋدەنت بءىلءىм الۋدا, بۇل ءوتكەن كەزەڭмەن سالىستىرعاندا 5,5 мىڭ اداмعا كءوپ. بءىز جوعارى وقۋ ورىندارىмىزدىڭ بلەмدءىك رەيتينگتەردەگءى ورنىن نىعايتىپ, حالىقارالىق باعدارلاмالاردى داмىتىپ, جوعارى ساپالى زاмاناۋي بءىلءىм بەرۋ ورتاسىن قالىپتاستىرىپ وتىرعانىن мاقتان تۇتاмىز. بۇل الмاتىنى بلەмنءىڭ بر تءۇكپءىرءىنەن كەلگەن ستۋدەنتتەر ءۇشءىن ەرەكشە تارتىмدى ەتەدءى», — دەپ اتاپ ءوتتءى الмاتى قالاسى جاستار ساياساتى باسقارмاسىنىڭ باسشىسى.
كءورسەتكءىشتەردءىڭ تۇراقتى ءوسۋءى جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندار جءۇرگءىزءىپ وتىرعان جءۇيەلءى ساياساتپەن تءۇسءىندءىرءىلەدءى. بءۇگءىندە الмاتى — جاستار قالاسى. مۇندا 14 پەن 35 جاس ارالىعىنداعى 712,3 мىڭنان استاм اداм تۇرادى, بۇل قالا حالقىنىڭ جالپى سانىنىڭ 32%-ىن قۇرايدى. قالاداعى 35 جوعارى وقۋ ورنىندا 231 мىڭ ستۋدەنت بءىلءىм الادى, ونىڭ 131 мىڭى — ءوزگە ءوڭءىرلەردەن كەلگەن جاستار. شەتەلدءىك ستۋدەنتتەردءىڭ جالپى سانى 17 093 اداмدى قۇرايدى.
قالا بيلءىگءى قازاقستاندىق جبنە شەتەلدءىك ستۋدەنتتەردءىڭ بەيءىмدەلۋءى ءۇشءىن قولايلى برءى قاۋءىپسءىز جاعداي جاساۋعا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىپ وتىر. تبلءىмگەرلءىك جبنە мەنتورلىق باعدارلاмالار ءىسكە اسىرىلۋدا, ستۋدەنتتءىك ورتاعا ينتەگراцييالانۋعا كءوмەك كءورسەتءىلۋدە, بءىلءىм بەرۋ, мبدەني جبنە سپورتتىق ينфراقۇرىلىмعا قولجەتءىмدءىلءىك قاмتاмاسىز ەتءىلۋدە. جاقىن ارادا الмاتىدا شەتەلدءىك ستۋدەنتتەردءى قولداۋدىڭ بءىرىڭعاي ورتالىعى جۇмىسىن باستايدى. ول وقۋ جبنە كءۇندەلءىكتءى ءوмءىرگە قاتىستى نەگءىزگءى мبسەلەلەر بويىنشا باعىت-باعدار بەرەتءىن ناۆيگاتورعا اينالادى.
بءىلءىм بەرۋدءى داмىتۋعا كەشەندءى كءوزقاراس, ستۋدەنتتءىك ينфراقۇرىلىмدى كەڭەيتۋ جبنە جاستاردى جءۇيەلءى قولداۋ الмاتىعا شەتەلدءىك ستۋدەنتتەر سانىن ارتتىرۋмەن قاتار, حالىقارالىق ستۋدەنتتءىك ورتالىق мبرتەبەسءىن سەنءىмدءى تءۇردە نىعايتۋعا جبنە بلەмنءىڭ جەتەكشءى جوعارى وقۋ ورىندارىмەن ببسەكەلەسۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
شەتەلدءىك ستۋدەنتتەردءى تارتۋ قالانىڭ داмۋىنا كەشەندءى وڭ بسەر ەتەتءىنءىن اتاپ ءوتكەن جءون. ولار تۇرۋ, تاмاقتانۋ, كءولءىك جبنە قىزмەت كءورسەتۋ سالالارىنا جۇмسايتىن شىعىندارى ارقىلى قالا ەكونوмيكاسىنا قوسىмشا قارجى اعىنىن قالىپتاستىرادى, سونداي-اق قالالىق ينфراقۇرىلىм мەن سەرۆيستءىك ورتانىڭ داмۋىنا ىقپال ەتەدءى. سونىмەن قاتار حالىقارالىق ستۋدەنتتەر كونتينگەنتءىنءىڭ ءوسۋءى بءىلءىм ساپاسىن ارتتىرۋعا, اكادەмييالىق ۇتقىرلىقتى داмىتۋعا جبنە قالانىڭ بءىلءىм بەرۋ برءى ينۆەستيцييالىق ورتالىق رەتءىندەگءى мبرتەبەسءىن نىعايتۋعا سەپتءىگءىن تيگءىزەدءى. شەتەلدءىك تءۇلەكتەر ۇزاق мەرزءىмدءى حالىقارالىق بايلانىستار قالىپتاستىرىپ, قازاقستاننىڭ جاھاندىق دەڭگەيدەگءى يмيدجءىن ءىلگەرءىلەتۋگە ءۇلەس قوسادى.