Almaty ekologıyalyq tūrǵydan tūraqty bolashaqqa qadam jasap otyr. Qalada aua sapasyn jaqsartuǵa jáne jaıly árí qauípsíz orta qalyptastyruǵa baǵyttalǵan jańa talaptar júıesí ázírleníp jatyr. Būl "Atmosferalyq auany qorǵau salasynda arnaıy ekologıyalyq talaptardy engízu turaly" erejeler jobasy. Qūjat qaladaǵy túrlí salalar úshín bíryńǵaı ekologıyalyq standarttardy belgíleıdí.
Zań shyǵaru salasynyń sarapshysy Erlan Būzūrbaevtyń aıtuynsha, joba avtokólík sektoryn, ónerkásíptí, qūrylys salasyn, qoǵamdyq tamaqtanu oryndaryn jáne qatty otyn qoldanatyn jeke tūrǵyn sektoryn qamtıdy. Dál osy baǵyttar Almatydaǵy aua lastanuynyń negízgí kózíníń bírí sanalady. Ár sala boıynsha zıyandy shyǵaryndylardy azaıtu jáne ekologıyalyq tehnologıyalarǵa kóshuge arnalǵan naqty sharalar aıqyndalǵan.
Oqu ortalyǵynyń dırektory, Qazaqstan ekologıyalyq audıtorlar palatasynyń ókílí Raıdín Qasymovtyń aıtuynsha, būl qūjat "úzdíksíz jetíldíríletín qoldanystaǵy qūralǵa" aınalady.
"12 jyldan asqan avtomobılderde uyttylyq kórsetkíshterí 84%-ǵa deıín asyp ketetíní baıqalady. Almatyda mūndaı kólíkterdíń sany 80 myńǵa deıín jetuí múmkín, al olardyń qorshaǵan ortaǵa áserí tehnıkalyq jaǵdaıy jaqsy bír mıllıon avtokólíkpen teń", – dedí ol.
"Renessans plyus" kompanıyasynyń dırektory Áset Tazabekov óz kezegínde Almaty kóshelerínde táulígíne 800 myńnan astam kólík júretínín jáne olardyń shamamen 15%-y belgílengen normaǵa sáıkes kelmeıtínín atap óttí.
"Bíz qalada 13 myńnan astam monsha men 500-ge juyq káuaphana baryn anyqtadyq, olardyń da atmosferany lastaudaǵy úlesí aıtarlyqtaı. Jylu elektr ortalyqtarynyń gazǵa auysuy jáne qatty otynnan bas tartu – basymdyq boluǵa tıís", – dedí ol.
"Renessans plyus" deregíne sáıkes, qaladaǵy aua lastanuynyń 60%-y avtokólíkke tıesílí. Osyǵan baılanysty avtoparktí jańartu negízgí baǵyttardyń bírí retínde qarastyrylyp otyr.
"ESO Almaty" JShS kompanıyasynyń bas dırektory Asyl Batyrgereevtíń deregínshe, qalada tírkelgen 672 myń avtokólíktíń íshínde 300 myńnan astamy ekologıyalyq klassy Evro-0 – Evro-3 sanatyna jatady.
"Auany jaqsartu maqsatynda engízílíp jatqan erejelerdíń tıímdí júzege asuy úshín qala tūrǵyndarynyń atsalysuy mańyzdy. Árbír avtokólík ıesí ózíníń kólígí zıyandy zattar shyǵaratyn kózderdíń bírí ekenín túsínuí tıís jáne múmkíndígínshe ony paıdalanudy shekteuge tyrysuy qajet, ásírese qysqa qashyqtyqqa júru kezínde eskeru kerek. Qozǵaltqyshty sapaly tehnıkalyq qyzmetten ótkízu, katalıtıkalyq neıtralızator ornatu qajet. Búgínde naryqta paıdalanylǵan gazdardy beıtaraptandyrudyń túrlí júıelerí bar.
Qoǵamdyq tamaqtanu oryndary, ásírese káuaphanalar, mangal men peshten shyǵatyn tútín men ıístí ūstaıtyn súzgílerdí ornatuǵa míndettí. Būl qoǵamdyq tamaqtanu oryndaryna qatysty sanıtarıyalyq-epıdemıologıyalyq talaptarda belgílengen. Sondaı-aq, qoǵamdyq monıtorıngtí kúsheıtu qajet. Tútín máselesín barlyq lastanu kózí boıynsha júıelí sharalar qabyldau arqyly túbegeılí sheshuge bolady. Būdan árí kútuge bolmaıdy, naqty áreket etu kerek!", — dedí Almaty qalasy Ekologıya basqarmasynyń ekolog-sarapshysy Názıya Auhınova.
Sonymen qatar, onyń aıtuynsha, basym míndetterdíń bírí janarmaı beketterínde sapaly avtomotorlyq otynnyń satyluyna baqylaudy qamtamasyz etu.
Jańa ekologıyalyq talaptar sondaı-aq, tómen shyǵaryndylar aımaǵyn qūrudy, statsıonarlyq beketter, mobıldí zerthanalar jáne "Taza qala" tsıfrlyq platformasy negízínde ekologıyalyq monıtorıng júıesín damytudy kózdeıdí. Ekolog Evgenıı Mūhamedjanovtyń aıtuynsha, mūndaı tásílder álemníń írí megapolısterínde ózíníń tıímdílígín dáleldegen. London, Dubaı jáne Beıjíń qalalary qatań standarttar engízu, kólíktí jańǵyrtu jáne taza energıyaǵa kóshu arqyly auadaǵy tútín deńgeıín aıtarlyqtaı tómendete aldy.
"Almatyda sońǵy jyldary qoǵamdyq kólík júıesíníń jaqsaruy – jeke avtokólíkten bas tartuǵa yntalandyratyn negízgí faktor. Būl qalaǵa kíríp-shyǵatyn júrgízushíler úshín de mańyzdy", – dedí Evgenıı Muhamedjanov.
Sarapshylardyń píkírínshe, jobanyń qabyldanuy ūzaq merzímdí ekologıyalyq sheshímder úshín negíz qalyptastyrady, ásírese qys mezgílínde tútín deńgeıín tómendetuge múmkíndík beredí jáne qala tūrǵyndarynyń densaulyǵyna oń áser etedí. Almaty atmosferalyq auany qorǵauda keshendí tásíl engízíp jatqan Qazaqstandaǵy alǵashqy qala. Qala taza bolashaqqa qadam-qadammen jaqyndap keledí.