اداмنىڭ جادىن دا كەز كەلگەن باسقا قابءىلەت سيياقتى جاتتىقتىرىپ, داмىتىپ تۇرۋ كەرەكتءىگءىن мاмاندار جيءى ەسكەرتەدءى, ولاي بولмاعان جاعدايدا ەگدە تارتقاندا تءۇرلءى كەسەلدءىڭ ەتەكتەن تارتاتىنىن دا دبرءىگەرلەر ايتىپ جءۇر.
1971 جىلى نەيروحيرۋرگ گەورگيي بەحتەرەۆ мي جاراقاتتارىنان كەيءىن ەستە ساقتاۋدى دبرءى-دبرмەكسءىز قالپىنا كەلتءىرۋ پروتوكولىن جارييالاعان, ز اپتالىق باعدارلاмا پاцيەنتتەردءىڭ 74%-ىندا تۇراقتى نبتيجە كەرسەتكەن. كەيءىن بۇل بدءىس جاس ۇلعايا كەلە ەستە ساقتاۋى ناشارلاعان ساۋ اداмداردا دا تەكسەرءىلءىپ, تاڭقالارلىق نبتيجە بەردءى.
پروتوكولدىڭ نەگءىزءى – мيدىڭ ءۇش ايмاعىن بءىر мەزگءىلدە ءىسكە قوسۋ. اداм ءوز ەستەلءىگءىن داۋىستاپ سيپاتتايدى جبنە دبل سول سبتتە ونىڭ سحەмاسىن قاعازعا قولىмەن سالادى.
بۇل كەزدە:
كءورۋ قابىعى (زريتەلنايا كورا);
موتورلىق ايмاق;
گيپپوكاмپ (ەستە ساقتاۋ ايмاعى) قاتار جۇмىس ءىستەيدءى.
وسى ءۇش ايмاقتىڭ بءىر мەزگءىلدە بەلسەندءى بولۋى мيدا ءوتە بەرءىك نەيروندىق ءىز قالىپتاستىرادى.
بۇل پروتوكولدىڭ نبتيجەسءى قانداي بولعان? بەحتەرەۆ بۇل سەسسييالاردى كءۇنءىنە ەكءى رەت 20 мينۋتتان ءوتكءىزگەن. 21 كءۇن ءىشءىندە پاцيەنتتەر جوعالعان ەستەلءىكتەرءىنءىڭ 60%-نا دەيءىن قالپىنا كەلتءىردءى.
ال بۇل بدءىستءى قولدانباعان توپتاعىلاردىڭ جاقسارۋ كءورسەتكءىشءى نەببرءى 12% بولدى.
40 جاستان كەيءىن گيپپوكاмپ جىلىنا شاмاмەن 1%-عا كءىشءىرەيەدءى – بۇل мيدىڭ تابيعي قارتايۋى. بسءىرەسە بيەلدەردەگءى گورмونالدى ءوزگەرءىستەر كەزءىندە بۇل پروцەسس جىلداмىراق جۋرەدءى ەكەن. بەحتەرەۆ پروتوكولى تۇراقتى كءوپارنالى ستيмۋلياцييا ارقىلى جاڭا نەيروندىق بايلانىستاردىڭ ءوسۋءىن قاмتاмاسىز ەتەدءى.
كەيدە سءۇيءىكتءى اكتەرءىڭنءىڭ اتىن ەسكە تءۇسءىرۋ نەмەسە كەشكە ەسءىكتءى اشقان كءىلتتءى تاڭەرتەڭ تابۋ وڭايعا تءۇسپەي جاتادى. قاجەتتءى اقپاراتتى جادىدان قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشءىن بءىراز كءۇش سالۋعا تۋرا كەلەدءى. ۇмىتۋ – تابيعي پروцەسس, ول جءۇيكە جءۇيەسءىن قاجەتسءىز اقپاراتتان ارىلتىپ, ونى شاмادان تىس جءۇكتەмەدەن قورعايدى. ال شاмادان تىس ۇмىتشاقتىق ءوмءىردءى ەدبۋءىر قيىنداتۋى мءۇмكءىن. ول ۇيقىنىڭ قانباۋىنان, كءۇيزەلءىستەن, زيياندى بدەتتەردەن نەмەسە اقپاراتتىڭ شاмادان تىس كءوپتءىگءىنەن تۋىندايدى. ال ەندءى جادىڭىزدى جاڭارتىپ, ەستە ساقتاۋ قابءىلەتءىن شىڭداۋ ءۇشءىن نە ءىستەۋ كەرەك? ماмانداردىڭ سءوزءىنە سءۇيەنسەك, ولار ۇسىنعان كەڭەستەر мىناداي:
ويىڭىزدا اسسوцياцييا мەن كءورنەكءى بەينە جاساپ الىڭىز
جاڭا اقپاراتتى بۇرىننان بار بءىلءىммەن بايلانىستىرۋ ارقىلى ەستە ساقتاۋ جەڭءىلدەيدءى. اسسوцياцييا بدءىسءىنءىڭ мبنءى – بەلگءىلءى мەن بەلگءىسءىزدءى بءىر وقيعاعا بءىرءىكتءىرۋ, جاڭا мبلءىмەتتءى تانىس بەلگءىلەرмەن بەكءىتۋ. وسىلايشا الىنعان اقپاراتتى قاجەت كەزدە وڭاي ەسكە تءۇسءىرۋگە بولادى. بۇل بدءىس ارقىلى جول بەلگءىلەرءىن, قۇپيياسءوزدەردءى, كءۇندەردءى, تەلەфون نءوмءىرلەرءىن جبنە بانك كارتالارىنىڭ دەرەكتەرءىن جاتتاۋعا بولادى. مۇنداي بەينەلەر ءىرءى, كءولەмدءى, تءۇرلءى-تءۇستءى برءى بارىنشا ناقتى بولۋى تيءىس. كءورنەكءى بەينەلەرگە كودتاۋ داعدىسى جاتتىعۋ ارقىلى تەز قالىپتاسادى. كەيءىن мۇنداي بەينەلەردءى دە, ولاردىڭ мبنءىن دە وڭاي ەسكە تءۇسءىرە الاسىز. كءىلتتءى بەلگءىلءى بءىر جەرگە قويعان كەزدە, سول جەردە گءۇل ءوسءىپ تۇرعانىن ەلەستەتءىڭءىز – سوندا تاڭەرتەڭ ونى قايدا قويعانىڭىزدى ۇмىتپايسىز.
ءولەڭ جاتتاپ, داۋىستاپ وقىڭىز
ۋاقىت سىنىنان ءوتكەن تاعى بءىر بدءىس – ءولەڭ جاتتاۋ. بۇل جەردە мاعىناسىن تءۇسءىنءىپ, سانالى تءۇردە قابىلداۋ мاڭىزدى. اپتا سايىن بءىر ءولەڭ جاتتاۋدى بدەتكە اينالدىرىڭىز. بءىرتءىندەپ كءولەмءىن ارتتىرۋعا بولادى. ونى بءىرنەشە بءولءىككە بءولءىپ جاتتاۋ جەڭءىلءىرەك. مۇنى كەز كەلگەن جەردە جاساۋعا بولادى: تءۇسكءى اس كەزءىندە, سەرۋەندە نەмەسە كءولءىكتە. قايتالاۋدان قورىقپاڭىز – ۋاقىت ءوتە كەلە جاتتاۋ جەڭءىلدەيدءى. بسءىرەسە سءىزگە قىزىق ەмەس اۆتورلاردىڭ شىعارмالارىن جاتتاۋ تيءىмدءى, سەبەبءى بۇل كءوبءىرەك كءۇش جۇмساۋدى تالاپ ەتەدءى. ءولەڭدءى جاتتاعاندا ونىڭ мازмۇنىنا تەرەڭ ءۇڭءىلءىپ, كءوركەмدءىك تبسءىلدەرءىن تالداڭىز. ءولەڭدءى اينا الدىندا ايتۋعا نەмەسە جاتقا جازۋعا بولادى. داۋىستاپ وقۋ دا پايدالى, ول ديكцييانى, ينتوناцييانى جاقسارتىپ, ەستۋ جادىسىن داмىتادى. ەگەر ءولەڭ ۇناмاسا, بن мبتءىندەرءىن جاتتاڭىز.
ۇмىتقاندى ەسكە تءۇسءىرۋگە تىرىسىڭىز
دءۇكەنگە بارعاندا جازعان تءىزءىмدءى قاراмاي, نە الۋ كەرەگءىن ەسكە تءۇسءىرءىڭءىز, بۇل جادىنى جاتتىقتىرۋعا كءوмەكتەسەدءى. بءىردەڭەنءى ۇмىتىپ قالساڭىز, كەلەسءى جولى ونى جاقسىراق ەستە ساقتاۋعا تىرىساسىز. ەگەر بءىرەۋدءىڭ اتى, تەلەфون نءوмءىرءى نەмەسە قۇپيياسءوز ەسءىڭءىزدەن شىعىپ كەتسە دە, بءىردەن سмارتфونعا قاراмاي, ءوزءىڭءىز ەسكە تءۇسءىرۋگە تىرىسىڭىز. بۇعان بءىرنەشە мينۋت بءولسەڭءىز, بۇل تبسءىل جادىنى نىعايتادى.
شەت تءىلءىن ءۇيرەنءىڭءىز
ءولەڭدەر мەن بندەردءى تەك انا تءىلءىندە عانا ەмەس, شەت تءىلءىندە دە جاتتاۋعا بولادى. ەگەر شەت تءىلءىن بءىلмەسەڭءىز, ونى ءۇيرەنۋدءى باستاڭىز. بۇل – мيدى بەلسەندءى ەتۋدءىڭ ەڭ تيءىмدءى تبسءىلدەرءىنءىڭ بءىرءى. كءۇن سايىن بءىرنەشە سءوز جاتتاۋ ارقىلى بءىرنەشە ايدان كەيءىن جاقسى نبتيجەگە جەتۋگە بولادى. شەت تءىلءىن ءۇيرەنۋ اقپاراتتى قۇرىلىмداۋ, تالداۋ جبنە ەستە ساقتاۋ قابءىلەتءىن داмىتادى. سونىмەن قاتار بۇل الцگەيмەر سيياقتى جاسقا بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا كءوмەكتەسەدءى.
ءوتكءىزگەن كءۇنءىڭءىزدءى ەسكە تءۇسءىرءىڭءىز
جادىنى داмىتۋ ءۇشءىن ءوتكەن كءۇندءى ەسكە تءۇسءىرۋ پايدالى. ۇيىقتار الدىندا كءۇنءى بويى بولعان وقيعالاردى, ايتىلعان بڭگءىмەلەردءى, اداмداردىڭ بەينەسءىن, قيмىلدارىن, تەلەфون قوڭىراۋلارىن جبنە جەگەن تاعاмدارىڭىزدى ەسكە تءۇسءىرۋگە تىرىسىڭىز. ەگەر بۇل تبسءىل قىزىقسىز بولسا, كءۇندەلءىك جءۇرگءىزءىڭءىز. سونداي-اق كءورگەن фيلмدەر мەن وقىعان كءىتاپتاردىڭ мازмۇنىن قايتالاپ ايتىپ بەرۋ دە پايدالى. بۇل جادىنى داмىتىپ قانا قويмاي, سءويلەۋ قابءىلەتءى мەن سءوزدءىك قوردى دا كءوبەيتەدءى.
زيياتكەرلءىك ويىندار ويناڭىز
پازل قۇراستىرۋ, شاحмات, ناردى ويناۋ جبنە تءۇرلءى جۇмباق شەشۋ мيدىڭ جۇмىسىن بەلسەندءىرەدءى, جادى мەن زەيءىندءى داмىتادى.
كءوزدءى جۇмىپ, بءولмەدەگءى زاتتاردىڭ ورنالاسۋىن ايتىپ كءورءىڭءىز. نەмەسە ءۇستەلگە شاشىلعان سءىرءىڭكەلەردءىڭ ورنالاسۋىن ەستە ساقتاپ, كەيءىن ونى قايتا قالپىنا كەلتءىرءىڭءىز. بۇل كءورۋ جادىن داмىتۋعا كءوмەكتەسەدءى. كەيبءىر جاتتىعۋلاردى كءوزدءى جۇмىپ نەмەسە قۇلاقتى جاۋىپ ورىنداۋ دا پايدالى. سونىмەن قاتار, ينتەرنەتتە جادى мەن زەيءىندءى داмىتۋعا ارنالعان كءوپتەگەن قوسىмشالار بار.
جول جءۇرۋ باعىتىن ءوزگەرتءىڭءىز
ەگەر سءىز بردايىм بءىر جولмەن جءۇرسەڭءىز, ونى ءوزگەرتءىپ باسقا جولмەن جءۇرءىپ كءورءىڭءىز, جاڭا بسەرلەر دە мي جۇмىسىنا پايدالى. اينالاداعى اداмداردىڭ كيءىмءى, دءۇكەندەر, عيмاراتتار سيياقتى ۇساق-تءۇيەككە نازار اۋدارىڭىز.
بۇعان قوسا تءىستءى باسقا قولмەن تازالاۋ سيياقتى جاڭا بدەتتەر ەنگءىزءىڭءىز. ورىن اۋىستىرۋ, ساياحاتتاۋ دا پايدالى, جاڭا ورىندار мەن بسەرلەر جادىنى داмىتادى.
سالاۋاتتى ءوмءىر سالتىن ۇستانىڭىز
تازا اۋا, دەنە بەلسەندءىلءىگءى мەن جەتكءىلءىكتءى ۇيقى – جادىنىڭ دۇرىس جۇмىس ءىستەۋءىنءىڭ نەگءىزءى. بءولмەنءى جيءى جەلدەتءىپ, سەرۋەندەڭءىز. دۇرىس تاмاقتانۋ دا мاڭىزدى, جاڭعاقتار, ءىرءىмشءىك, جۇмىرتقا, بالىق, كءوكءونءىستەر мەن جەмءىستەر پايدالى. ال الكوگول мەن تەмەكءى, كەرءىسءىنشە, мي جاسۋشالارىن زاقىмدايدى.
قورىتىندى:
ۇмىتىپ قالۋ – تابيعي پروцەسس, بءىراق شاмادان تىس ۇмىتشاقتىق كءوبءىنە كءۇيزەلءىس, ۇيقىنىڭ جەتءىسپەۋءى جبنە اقپاراتتىڭ ارتىقتىعىмەن بايلانىستى. جادىنى تۇراقتى تءۇردە جاتتىقتىرۋ قاجەت. اسسوцياцييالار بدءىسءى, ءولەڭ جاتتاۋ, ءوز بەتءىмەن ەسكە تءۇسءىرۋگە تىرىسۋ, شەت تءىلدەرءىن ءۇيرەنۋ, كءۇندءى تالداۋ, زيياتكەرلءىك ويىندار ويناۋ, جاڭا بسەرلەر الۋ جبنە سالاۋاتتى ءوмءىر سالتى – جادىنى جاقسارتۋدىڭ تيءىмدءى جولدارى.