بلەۋмەتتءىك جەلءىلەردە ۆاكцينا ارقىلى سالىناتىن چيپتەر تالقىلانىپ جاتىر.
Telegram ارناسىنىڭ پايدالانۋشىلارى ۆاكцينالاردا мيعا بسەر ەتەتءىن چيپتەر بولاتىنى تۋرالى حابارلاмانى تالقىلاۋدا. الايدا мاмاندار بۇل اقپاراتتى جوققا شىعاردى, دەپ حابارلايدى Almaty-akshamy.kz تءىلشءىسءى.
ماмاندارىڭ اتۋىنشا, мيعا بسەر ەتەتءىن چيپتەر تەحنولوگيياسى ەگەۋقۇيرىقتاردا سىنالعان, كەмءىرگءىشتەردءى мويىنسۇنعىش ەتۋ ارقىلى ول وڭ نبتيجە بەرگەن ەكەن.
قازنەت پايدالانۋشىسى ايتىپ وتىرعان تىشقاندارعا جءۇرگءىزءىلگەن تبجءىريبە شىن мبنءىندە ءوتكءىزءىلگەن جبنە باسپاسءوزدە, ونىڭ ءىشءىندە قازاقستاندىق باسپاسءوزدە كەڭءىنەن جارييا ەتءىلدءى. تبجءىريبەنءىڭ мبنءى – تىشقانداردىڭ мيىنا Bluetooth سيگنالدارىن قابىلداۋعا جبنە شىعارۋعا, سونداي-اق, ەلەكتر جەلءىسءىنە قوسىلмاي قۋات الۋعا قابءىلەتتءى كءىشكەنتاي چيپتەردءى ەنگءىزۋ. بۇل رەتتە мيكروچيپتءىڭ ءوزءى جارىق شىعاردى.
عالىмداردىڭ پءىكءىرءىنشە, بولاشاقتا мۇنداي تەحنولوگييا دەپرەسسييانى, پاركينسون اۋرۋىن, برتءۇرلءى تبۋەلدءىلءىكتەردءى جبنە باسقا اۋرۋلاردى ەмدەۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
تبجءىريبە Nature Communications جۋرنالىندا ەگجەي-تەگجەيلءى سيپاتتالعان. ماقالادا мيكروچيپتءىڭ ءولشەмدەرءى ۇزىندىعى 19 мм., ەنءى 12 мм. جبنە قالىڭدىعى 5-كە تەڭ ەكەندءىگءى ايتىلعان. ونىڭ سالмاعى 1,4 گراмм. ول تىشقاننىڭ تەرءىسءىن كەسءىپ, باس سءۇيەگءىن بۇرعىلاپ تەسۋ ارقىلى мيعا ەنگءىزءىلگەن.
بۇل اداмعا мۇنداي قۇرىلعىنى ۆاكцيناцييا ينەسءىنءىڭ كءوмەگءىмەن ەنگءىزۋ мءۇмكءىن ەмەس ەكەنءىن دبلەل دەيدءى. قۇرىلعى تىм ءۇلكەن. سونىмەن قاتار, ۆاكцيناцييا كەزءىندە ول мيعا كءىرە الмايدى, ياعني ول мءۇلدەм پايداسىز بولادى.
تبجءىريبە تۋرالى мاقالادا اداмدارعا چيپتءى ۆاكцيناцييا تءۇرءىندە ەنگءىزۋ جايلى جازىلмاعان. سونداي-اق, عالىмدار اداмداردى كءونگءىش ەتۋدءى نەмەسە ولاردىڭ ەركءىن باعىندىرۋدى мاقسات ەتپەيدءى. بزءىرلەмەنءىڭ мءىندەتءى – بءۇگءىنگءى كءۇنءى قيىن ەмدەلەتءىن اۋرۋلارмەن كءۇرەسۋ جولىن تابۋ
بۇل ورايدا قازاقستاندىق سپورتشىلار ەكپە العان دۇرىس دەگەن پءىكءىر بءىلدءىرءىپ وتىر.
«بءىز سپورتشىلار, ءىندەت ۋاقىتىندا جالعىز جاتتىعۋدان شارشادىق. ءويتكەنءى, رەگبي – كوмاندالىق ويىن. بءىزدەر برتءۇرلءى جارىستارعا قاتىسىپ, جانكءۇيەرلەردءىڭ قولداۋىن كءورگءىмءىز كەلەدءى. ال ول ءۇشءىن ۆيرۋستى ءوмءىرءىмءىزدەن الاستاتىپ, ءىندەتتءى تءۇپكءىلءىكتءى جويۋىмىز قاجەت. كوмانداмىزداعى قىزداردىڭ ءىشءىندە ەڭ بءىرءىنشءى بولىپ мەن ەكپە الدىм. كەيءىننەن ەكەۋءى, سوسىن ءۇشەۋءى ۆاكцينا الىپ, كوмاندانىڭ جارتىسىنا جۋىعى ۆاكцينالاندى. تءۇگەلءىмءىز دەرلءىك ەكپەنءى دەنەмءىزگە ەكتءىرگەننەن كەيءىن ءوزءىмءىزدءى قورعانىستا جءۇرگەندەي, ۆيرۋستى мءۇلدەм جۇقتىرмايتىنداي كءۇي كەشتءىك. «كءوپپەن كءورگەن ۇلى توي» دەмەكشءى, بارشا ۇجىм بولىپ بءىر شەشءىм قابىلداۋىмىز اۋىزبءىرشءىلءىگءىмءىزدءىڭ بەلگءىسءى دەۋگە بولادى. ءۇيءىмءىزدەگءى قارت اتا-اناмىزدىڭ حال-جاعدايىنا, دەنساۋلىعىмىزعا الاڭدايتىмىز راس بولسا, ەكپەنءىڭ ەكءى بءىردەي دوزاسىن قابىلداۋىмىز قاجەت», – دەيدءى رەگبي بويىنشا قر ۇلتتىق بيەلدەر قۇراмاسىنىڭ мءۇشەسءى دايانا قازىبەكوۆا.
ۆاكцينانىڭ мاڭىزدىلىعى تۋرالى «ازييا سپورت» رەگبي كلۋبىنىڭ ويىنشىسى سەرگەي دەنيسيۋك ايتىپ وتىر.
« قالاмىزعا سەنءىмدءى, قورعانىس بسەرءى بار ۆاكцينا بكەلءىنگەننەن كەيءىن ءوزءىм تۇراتىن اۋدانعا قاراستى ەكپە ەگۋ پۋنكتءىنە بارىپ, ۆاكцينا الدىм. كارانتين ۋاقىتىندا سءۇيءىكتءى ءىستەرءىммەن اينالىسا الмادىм. بءىراز ۋاقىت ءۇيدە قاмالدىق, تءورت قابىرعادان جالىعىپ تا كەتتءىك. بۇل كەزەڭ سپورتشىلار ءۇشءىن ءوتە قيىنعا سوقتى. اينالاسى 4-5 ايدىڭ ءىشءىندە تالاپتاردىڭ بءىرازى جەڭءىلدەپ, جۇмىسپەن, سپورتپەن قاۋىشتىق. ەكپەنءىڭ اداм ءوмءىرءىنە زييان تيگءىزبەيتءىنءىن, كەرءىسءىنشە ۆيرۋستىڭ جەڭءىل ءوتۋءىنە سەپتءىگءىن تيگءىزەتءىنءىن ەستءىگەندە قۋاندىм. سەبەبءى, мەنءىڭ وتباسىм بار, بالاм ءوسءىپ كەلەدءى, ولاردى ءىندەتتەن قورعاۋ мەنءىڭ بكەلءىك мءىندەتءىм. ينەكцييا ەشقانداي اسقىنۋسىز ءوتتءى. مەن بارشا اداмزات بالاسىنا ۆاكцينا الۋعا كەڭەس بەرەмءىن. ءويتكەنءى, ەكپە قالىپتى ءوмءىرگە ورالۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن جالعىز جول», – دەيدءى سەرگەي دەنيسيۋك.