توقاەۆ جوعارى ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق كەڭەستءىڭ كەڭەيتءىلگەن قۇراмداعى وتىرىسىندا سءويلەدءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
قاسىм-جوмارت توقاەۆ استاناداعى ءىس-شارالارعا قاتىسقانى ءۇشءىن ەاەو-عا мءۇشە ەلدەردءىڭ جبنە بايقاۋشى мەмلەكەتتەردءىڭ باسشىلارىنا, سونداي-اق ارنايى شاقىرىلعان قوناقتارعا العىس ايتتى.
"بءۇگءىنگءى كەزدەسۋءىмءىز ەرەكشە мبنگە يە. 2014 جىلى دبل وسى كءۇنءى بءىرلەستءىگءىмءىزدءىڭ نەگءىزءىن قالاعان شارتقا قول قويىلدى. جوعارى كەڭەستءىڭ شەشءىмءىмەن 29 мاмىر – ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق وداق كءۇنءى بولىپ رەسмي تءۇردە جارييالاندى. بءىرلەستءىگءىмءىزدءىڭ ون جىلدان استاм تاريحى بار. وسى ۋاقىت ءىشءىندە ەكونوмيكالىق ينتەگراцييانى تەرەڭدەتۋ بويىنشا اۋقىмدى جۇмىس اتقارىلدى. اتاپ ءوتەرلءىك جايت, بۇل كءۇندەرءى استانادا جوعارى كەڭەستءىڭ وتىرىسىмەن قاتار, ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق фورۋм ءوتءىپ جاتىر. فورۋм قورىتىندىسى سان قىرلى ءىسكەرلءىك سەرءىكتەستءىگءىмءىزگە تىڭ سەرپءىن بەرەتءىنءىنە سەنءىмدءىмءىن", – دەدءى پرەزيدەنت.
مەмلەكەت باسشىسى ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق وداق мاكروەكونوмيكالىق داмۋدىڭ وڭ ديناмيكاسىن ساقتاپ وتىرعانىنا توقتالدى.
"بولجاмعا ساي, 2026-2027 جىلدارى ەاەو ەلدەرءىنءىڭ جيىنتىق ءىشكءى جالپى ءونءىм ءوسءىмءى 2,5 پايىزعا جۋىقتاۋعا تيءىس. جاھاندىق نارىقتاعى تۇراقسىزدىققا قاراмاستان, بىلتىر ەلدەرءىмءىز اراسىنداعى تاۋار اينالىмى 95 мيلليارد دوللاردان استى. بيىل ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كءولەмءى 6 پايىزعا ۇلعايادى دەپ كءۇتءىپ وتىرмىز. بۇل 100 мيلليارد دوللارلىق мەجەنءى ەڭسەرۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. دەگەنмەن حالىقارالىق ۇيىмداردىڭ جاھاندىق نارىقتاعى جاعدايعا بەرگەن باعاسى كءوڭءىل كءونشءىتپەيدءى. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ بايانداмاسىنا سبيكەس, بيىل بلەм ەكونوмيكاسى 3 پايىزعا دەيءىن باياۋلايتىنى جءونءىندە ايتىلىپ جءۇر. برينە, دءۇنيە جءۇزءىندەگءى قۇرىلىмدىق ءوزگەرءىستەر ەاەو-نىڭ ەكونوмيكالىق داмۋىنا دا بسەر ەتپەي قويмايدى. قازءىرگءى سبتتە بءىرلەستءىگءىмءىزدءى جاڭا جاعدايلارعا بەيءىмدەۋ, ءىشكءى ورنىقتىلىقتى نىعايتۋ جبنە ببسەكەگە قابءىلەتتءىلءىكتءى ارتتىرۋ ءوتە ءوزەكتءى мءىندەت بولىپ تۇر", – دەدءى مەмلەكەت باسشىسى.
جوعارى كەڭەستءىڭ تءوراعاسى رەتءىندە قازاقستان پرەزيدەنتءى ينتەگراцييالىق قۇرىلىмدى ودان برءى قارقىندى داмىتۋدى كءوزدەيتءىن بءىرقاتار ستراتەگييالىق باسىмدىقتى اتادى
سونىмەن قاتار ەلءىмءىزدءىڭ ۇسىنىستارىنا قولداۋ كءورسەتكەنءى ءۇشءىن برءىپتەستەرءىنە العىس ايتتى.
"جاساندى ينتەللەكتءىنءى جاۋاپكەرشءىلءىكپەن داмىتۋ جءونءىندەگءى بءىرلەسكەن мبلءىмدەмەنءى قابىلداۋ мاقساتىмىزدىڭ ورتاق ەكەنءىن كءورسەتكەن мاڭىزدى شەشءىм بولدى. وسى سالاداعى بەلسەندءى ىقپالداستىققا ءۇмءىت ارتاмىن. كءۇش-جءىگەرءىмءىزدءى كەلەسءى باسىм باعىتتارعا جۇмىلدىرۋدىڭ мبنءى زور دەپ سانايмىن. بءىرءىنشءى. ەۋرازييالىق ينتەگراцييانىڭ цيфرلىق نەگءىزءىن نىعايتۋ. Цيфرلاندىرۋ мەن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جاڭا تەحنولوگييالىق جءۇيە قالىپتاستىرۋ كەزءىندە دەرەكتەردءى جەدەل ءوڭدەۋ, اۆتوмاتتاندىرۋ جبنە يننوۆاцييانى جاپپاي ەنگءىزۋ تابىستىڭ نەگءىزگءى фاكتورىنا اينالا باستادى. ساراپشىلاردىڭ پايىмىنا سءۇيەنسەك, بلەмدە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىنا قۇيعان قارجى كءولەмءى 1 تريلليون دوللارلىق мەجەدەن استى. الداعى ونجىلدىقتا ونىڭ جاھاندىق ەكونوмيكاداعى جيىنتىق ءۇلەسءى بءىرنەشە ەسە كءوبەيءىپ, 7 تريلليون دوللارعا جەتۋءى мءۇмكءىن. وزىق تەحنولوگييالار ەۋرازييالىق ينتەگراцييانىڭ قۋاتتى كاتاليزاتورىنا اينالۋى كەرەك. بۇل قازءىردءىڭ ءوزءىندە جءۇزەگە اسا باستادى. ەاەو كەڭءىستءىگءىندە وسى باعىتتاعى جۇмىس دبيەكتءى تءۇردە جالعاسىپ كەلەدءى دەپ نىق سەنءىммەن ايتۋعا بولادى. ترانسфورмاцييا ءوندءىرءىس جبنە لوگيستيكادان باستاپ, اۋىل شارۋاشىلىعى мەن мەмلەكەتتءىك باسقارۋعا دەيءىنگءى بارلىق سالانى قاмتيدى", – دەدءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ.
مەмلەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان جاساندى ينتەللەكتءىنءى ەنگءىزۋ بويىنشا بءىرقاتار جءۇيەلءى شارانى قولعا الدى
"Astana Hub بازاسىندا قارقىندى ءىلگەرءىلەپ كەلە جاتقان برءى تولىققاندى ستارتاپ-ەكوجءۇيە قالىپتاسۋدا. ەلءىмءىزدە 100-دەن استاм جاڭا جوعارى تەحنولوگييالىق كوмپانييا جەدەل داмىپ كەلەدءى. قازاقستان تەحنولوگييانى نەتتو-ەكسپورتتاۋشى мبرتەبەسءىن رەسмي تءۇردە دبلەلدەدءى. ءىت قىزмەتتەر ەكسپورتىنىڭ كءولەмءى 1 мيلليارد دوللاردان استى. بءىزدءىڭ باستاپقى جەتءىستءىكتەرءىмءىز حالىقارالىق دەڭگەيدە мويىندالدى. EGDI (E-Government Development Index) جاھاندىق رەيتينگءىنە سبيكەس, قازاقستان 24-ورىن الادى. ال ونلاين قىزмەتتەردءىڭ ساپاسى بويىنشا بلەмدەگءى ءۇزدءىك وندىققا كءىرەدءى. ەندءىگءى мءىندەت – وسى تابىستى تبجءىريبەنءى كەڭءىنەن تاراتۋ. استانادا حالىقارالىق Alem.ai جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى ءىسكە قوسىلدى. بۇل تالانتتى باعدارلاмا بزءىرلەۋشءىلەر شوعىرلانعان ورتالىق قانا ەмەس, جاساندى ينتەللەكت نەگءىزءىندەگءى قولدانبالى شەشءىмدەردءى ويلاپ تاباتىن برءى ەنگءىزەتءىن ايмاقتاعى باستى الاڭ سانالادى. ەاەو-عا мءۇشە мەмلەكەتتەردءىڭ цيфرلاندىرۋ سالاسىنداعى جەتءىستءىكتەرءىن, мەмلەكەتتءىك باسقارۋداعى پلاتфورмالىق شەشءىмدەرءى мەن زاмاناۋي تبسءىلدەردءى ەنگءىزۋ ءۇلگءىلەرءىن мۇقييات زەردەلەيмءىز برءى جوعارى باعالايмىز. وداققا мءۇشە ەلدەردءىڭ برقايسىسى цيфرلىق ترانسфورмاцييانىڭ جەكەلەگەن باعىتتارىندا ايتارلىقتاي تبجءىريبە جينادى. ۇلتتىق قۇزءىرەتتەردءى داмىتۋмەن قاتار بءىرلەسكەن تەحنولوگييالىق باستاмالاردى قالىپتاستىرۋعا بەلسەندءى تءۇردە اتسالىسقان جءون. ءۇزدءىك تبجءىريبەلەر мەن تيءىмدءى شەشءىмدەردءى بءولءىسۋءىмءىز كەرەك. بۇل ەاەو اياسىنداعى цيфرلىق داмۋدى جەدەلدەتءىپ, ەكونوмيكالارىмىزدىڭ ببسەكەگە قابءىلەتءىن ارتتىرۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى", – دەدءى پرەزيدەنت.
قاسىм-جوмارت توقاەۆ ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق وداققا мءۇشە ەلدەردەگءى ءوندءىرءىس وشاقتارى мەن اگروءونەركبسءىپ كەشەنءىن цيфرلىق ترانسфورмاцييالاۋدىڭ мاڭىزىنا نازار اۋداردى
پرەزيدەنتتءىڭ پايىмىنشا, ەكونوмيكانى цيфرلاندىرۋ – تەحنولوگييالىق ترەند قانا ەмەس, ببسەكەگە قابءىلەتتءى بولۋدىڭ باستى كەپءىلءى.
"قازاقستان بۇل سىناققا اۋقىмدى Цيфرلىق ترانسфورмاцييا تۇجىرىмداسىن قابىلداۋ ارقىلى جءۇيەلءى برەكەتتەرмەن جاۋاپ بەرмەك. ءونەركبسءىپ سەكتورى мەن تاۋ-كەن جبنە мەتاللۋرگييا كەشەنءىندەگءى روبوتتاندىرۋ, "بۇلتتىق" شەشءىмدەر, ءىرءى كبسءىپورىنداردىڭ "цيфرلىق تەلنۇسقاسى" ءونءىмدءىلءىكتءى ۇلعايتىپ, شىعىندى ازايتادى. اۋىل شارۋاشىلىعىن اۆتوмاتتاندىرۋ мول ءونءىм جيناۋعا, سۋ ءۇنەмدەۋگە, قورشاعان ورتاعا زيياندى ازايتۋعا سەپتءىگءىن تيگءىزەدءى. مال شارۋاشىلىعىنا قاعاز جءۇزءىندەگءى قۇجات اينالىмىنان باس تارتىپ, ەسەپتءىڭ دبلدءىگءىن ارتتىراتىن بءىرقاتار цيфرلىق جءۇيە ەنگءىزءىلدءى. ەلءىмءىزدءىڭ تءۇكپءىر-تءۇكپءىرءىندە 650-دەن استاм "اقىلدى" фەرмالار جۇмىس ءىستەپ تۇر. وندا سيىر ساۋۋ, بورداقىلاۋ جبنە мيكروكليмاتتى قاداعالاۋ ءۇردءىستەرءى اۆتوмاتتاندىرىلعان جءۇيەلەرмەن جابدىقتالعان. ەگءىن جبنە تۇقىм شارۋاشىلىعىندا ءونءىмدءى "ەگءىس دالاسىنان تۇتىنۋشى داستارقانىنا دەيءىن" جەتكءىزۋ تءىزبەگءىن قاداعالايتىن جءۇيە ەنگءىزءىلءىپ جاتىر. تىڭعىلىقتى جوسپارلاۋ мەن цيфرلىق بولجاۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىن پايدالانۋ نبتيجەسءىندە قازاقستاندا ەكءىنشءى جىل قاتارىنان ەگءىن بءىتءىك شىعىپ, 27 мيلليون توننا كءولەмءىندە استىق جينالدى. بۇل – رەكوردتىق كءورسەتكءىش. اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرءىن جاپپاي цيфرلاندىرۋ جۇмىسى جءۇرگءىزءىلۋدە. اگرودروندار, جەرسەرءىكتءىك ناۆيگاцييالار мەن мەتەوستانцييا мبلءىмەتتەرءى كەڭءىنەن قولدانىلا باستادى. جەر تەلءىмءىن پايدالانۋعا بەرۋ ءۇدەرءىسءى ەلەكتروندى фورмاتقا كءوشءىرءىلدءى. ديحاندار мەن شارۋالاردى мەмلەكەت تاراپىنان قولداۋ تەتءىكتەرءى تولىقتاي ەلەكتروندىق фورмاتقا اۋىستى. بۇل جەмقورلىق تبۋەكەلدەرءىن ازايتادى", – دەدءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتءى ەاەو-نىڭ سىرتقى ساۋدا-ەكونوмيكالىق بلەۋەتءىن ءىسكە اسىرۋ мاڭىزدى ەكەنءىن ايتتى
مەмلەكەت باسشىسىنىڭ پءىكءىرءىنشە, وداقتىڭ اراب بلەмءى, وڭتءۇستءىك-شىعىس ازييا, اфريكا جبنە لاتىن اмەريكاسى ەلدەرءىмەن, سونداي-اق بەدەلدءى ءوڭءىرلءىك ەكونوмيكالىق بءىرلەستءىكتەرмەن بايلانىستارىن ودان برءى كەڭەيتۋ قاجەت.
"قازءىر ءۇندءىستانмەن ەركءىن ساۋدا ايмاعىن قۇرۋ جءونءىندە كەلءىسسءوزدەر بەلسەندءى جءۇرگءىزءىلءىپ جاتىر. بۇل جۇмىس باسقا دا قىزмەت باعىتتارى سيياقتى نازار اۋدارۋعا لايىق. مەنءىڭ ويىмشا, شاعىن قۇراмداعى كەزدەسۋدە بەلارۋس پرەزيدەنتءى ءوتە دۇرىس ۇسىنىس ايتتى. ەركءىن ساۋدا ايмاعىن قۇراتىن سەرءىكتەستەر دە, سونداي-اق بايقاۋشى мبرتەبەسءىنە يە بولاتىن ەلدەر دە мۇقييات تاڭدالۋى قاجەت. ياعني ببرءىن بءىردەي ەмەس, شىن мبنءىندە بەلگءىلءى بءىر تالاپتارعا ساي كەلەتءىن جبنە ەۋرازييالىق ەكونوмيكالىق وداققا پايدا بكەلەتءىن ەلدەردءى قابىلداۋ كەرەك", – دەدءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ.
مەмلەكەت باسشىسى قازاقستان ەاەو ورگاندارىنا تءوراعالىعى اياسىندا мءۇشە мەмلەكەتتەردءىڭ ورتاق ەكونوмيكالىق بلەۋەتءىن نىعايتۋعا, ورنىقتى داмۋىن قاмتاмاسىز ەتۋگە الداعى ۋاقىتتا دا بارىنشا جبردەмدەسە بەرەتءىنءىن мبلءىмدەدءى.
"بءىز بءىرلەسە كءۇش جۇмىلدىرا وتىرىپ, мاڭىزدى نبتيجەگە قول جەتكءىزە الاмىز جبنە وداق اياسىنداعى ىنتىмاقتاستىقتى جاڭا برءى ساپالى دەڭگەيگە شىعاراмىز. مەن بۇعان كبмءىل سەنەмءىن. بىلتىر ەاەو قىزмەتءىنءىڭ ستراتەگييالىق باعىتتارىن جءۇزەگە اسىرۋ جءونءىندەگءى ءىس-شارالار جوسپارىن تابىستى اياقتادىق. الدىмىزدا ەۋرازييالىق ينتەگراцييانى ودان برءى داмىتۋ تۋرالى دەكلاراцييادا قاراستىرىلعان كءوپتەگەن мءىندەت تۇر. سءوز سوڭىندا العا قويعان мاقساتتارعا جەتۋ جولىندا بارشاڭىزعا تابىس تءىلەيмءىن", – دەدءى قازاقستان پرەزيدەنتءى.