جەلتوقساننىڭ سوڭى, قاڭتاردىڭ باسىندا بايلانىس وپەراتورلارى تاريф قۇنىن قىмباتتادى دەگەن اقپارات بلەۋмەتتءىك جەلءىدە جەلدەي ەستءى. قولدانۋشىلاردىڭ كءوبءى ساپاسى سىن كءوتەرмەيتءىن بايلانىستىڭ باعاسى شارىقتاي بەرەتءىنءىنە نارازى. اqshamnews.kz تءىلشءىسءى وسى اقپاراتقا بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاساندى ينتەللەكت جبنە цيфرلىق داмۋ мينيسترلءىگءىنە سۇراۋ سالعان.
كبسءىپكەرلءىك كودەكسكە سبيكەس 207 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ببسەكەلەستءىكتءى داмىتۋ мاقساتىندا بايلانىس قىزмەتتەرءىنە تاريфتەردءى мەмلەكەتتءىك رەتتەۋ جويىلدى. سونىмەن قاتار, كبسءىپكەرلءىك كودەكستءىڭ 116-بابىنا جبنە "بايلانىس تۋرالى" قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 20-بابىنا سبيكەس بايلانىس قىزмەتتەرءىنە تاريфتەردءى بايلانىس وپەراتورلارى نەگءىزدەلگەن شىعىندار نەگءىزءىندە دەربەس بەلگءىلەيدءى.
سوڭعى 3 جىلدا (2023-2025 جج.) بايلانىس وپەراتورلارى سالاعا 769 мلرد. تەڭگەدەن استاм ينۆەستيцييا سالدى. سونىмەن قاتار, شىعىنداردىڭ ءوسۋءىنءىڭ نەگءىزگءى фاكتورلارى ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ قۇنىن ارتتىرۋ, بازالىق ستانцييالار الاڭدارى ءۇشءىن جالداۋ تءولەмدەرءىنءىڭ ءوسۋءى, تەحنيكالىق قىزмەت كءورسەتۋ شىعىندارىنىڭ ۇلعايۋى جبنە راديوجيءىلءىك سپەكترءىن پايدالانعانى ءۇشءىن تءولەмدءى قوسا العاندا, رەتتەۋشءى تءولەмدەردءىڭ ءوسۋءى بولىپ تابىلادى.
بايلانىس قىزмەتتەرءىنءىڭ ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋ мاقساتىندا مينيسترلءىك قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناмاسىنا سبيكەس بايلانىس سالاسىندا (قر كبسءىپكەرلءىك كودەكسءىنءىڭ 144-بابىنىڭ نەگءىزءىندە تەكسەرۋ اشۋ), سونداي-اق بايلانىس سالاسىنداعى تەكسەرۋ پاراعىмەن بەكءىتءىلگەن фاكتءىلەر بويىنشا (قازاقستان رەسپۋبليكاسى Цيфرلىق داмۋ, قورعانىس جبنە اەروعارىش ءونەركبسءىبءى мينيسترءىنءىڭ 2019 جىلعى 4 мاۋسىмداعى № 114/نق جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءىنءىڭ «اقپاراتتاندىرۋ, بايلانىس سالاسىنداعى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلەكتروندىق قۇجات جبنە ەلەكتروندىق цيфرلىق قولتاڭبا تۋرالى زاڭناмاسىنىڭ ساقتالۋىنا تبۋەكەل دبرەجەسءىن باعالاۋ ءولشەмشارتتارىن جبنە تەكسەرۋ پاراقتارىن بەكءىتۋ تۋرالى» 2019 جىلعى 6 мاۋسىмداعى № 52 بءىرلەسكەن بۇيرىعىنا سبيكەس تۇراقتى نەگءىزدە мەмلەكەتتءىك باقىلاۋ جءۇرگءىزەدءى).
سونداي-اق, "بايلانىس تۋرالى" زاڭعا سبيكەس وبلىس (رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا, استانا) بكءىмدءىگءى 10-باپتىڭ 1-تارмاعىنىڭ 3-2-تارмاقشاسىنا سبيكەس بايلانىس وپەراتورلارى كءورسەتەتءىن بايلانىس قىزмەتتەرءىنءىڭ ساپاسىنا мەмلەكەتتءىك باقىلاۋدى جءۇزەگە اسىراتىنىن حابارلايмىز. دەмەك, جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ (بۇدان برءى – جاو) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بايلانىس سالاسىنداعى زاڭناмاسىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋداعى قۇزىرەتتەرءى ايقىندالدى. 2025 جىلعى 17 قاراشادا جاو ءوكءىلدەرءىنە بكءىмشءىلءىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاмا جاساۋعا قۇقىق بەرەتءىن "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بكءىмشءىلءىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسءىنە ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلار ەنگءىزۋ تۋرالى" قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويىلدى. زاڭناмالىق نورмالار وعان قول قويىلعان كءۇننەن باستاپ 60 كءۇنتءىزبەلءىك كءۇن ءىشءىندە كءۇشءىنە ەنەدءى.
تاريфتءى قۇنىن كءوتەرەмءىز دەگەن بايلانىس وپەراتورىنىڭ بءىرءى - بيلاينعا سۇراۋ سالعانىмىزدا, ولار كوмپانييانىڭ سايتتا تۇرعان تءۇسءىنءىكتەмەسءىن نۇسقادى.
بءىز سءىزدءىڭ سەزءىмدەرءىڭءىزدءى تءۇسءىنەмءىز, ءويتكەنءى كوмپانييا دا وسىنداي جاعدايلاردى باسىنان كەشەدءى. تەلەكوммۋنيكاцييالىق جابدىق ساتىپ العاندا, ەلەكتر ەنەرگيياسىنا, سالىق تءولەگەندە شوتتاردى جاڭا تاريфتەرмەن تءولەيدءى (بىلتىر 6,5 мلرد تەڭگە تءولەدءىك). ايتپاقشى, ققس-تىڭ جاڭا мءولشەرلەмەسءى شىعىندارىмىزدى 35 мلرد تەڭگەگە ارتتىرادى.
11,9 мلن قازاقستاندىق Beeline-دءى بايلانىس وپەراتورى رەتءىندە تاڭداۋدا جبنە بءىز سءىزدەردءىڭ نيەتتەستءىكتەرءىڭءىزدءى باعالايмىز. سوندىقتان بايلانىس قۇنىنا نە بسەر ەتەتءىنءىن, باعالاردىڭ نەگە ءوزگەرءىسسءىز قالا الмايتىنىن تءۇسءىندءىرءىپ, جاڭا شارتتار سءىزگە قولايسىز بولسا, نە ءىستەۋ كەرەگءىن اشىق برءى تءۇسءىنءىكتءى تءۇردە ايتىپ بەرسەك دەيмءىز.
بءۇگءىنگءى كءۇنءى ۇيالى بايلانىس — كءۇندەلءىكتءى قاجەتتءى قىزмەتتەردءىڭ بءىرءى ەكەنءىن, ونىڭ قولجەتءىмدءىلءىگءى мەن تۇراقتىلىعى بربءىر پايدالانۋشى ءۇشءىن اسا мاڭىزدى ەكەنءىن ايقىن تءۇسءىنەмءىز. 21 قازانداعى ءۇكءىмەت وتىرىسى وسى мبسەلەگە ارنالدى. وتىرىستان كەيءىنگءى بريфينگتە Beeline قازاقستان حولدينگءىنءىڭ پرەزيدەنتءى جۋرناليستەردءىڭ بايلانىس باعالارى تۋرالى سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردءى:
تەلەكوммۋنيكاцييا – تۇراقتى ينۆەستيцييانى قاجەت ەتەتءىن سالا. سالانىڭ نەگءىزگءى قوزعاۋشى كءۇشءى – تۇتىنۋدىڭ ءوسۋءى. سوڭعى 9 جىلدا بءىزدءىڭ جەلءىدە تۇتىنىلاتىن تراфيكتءىڭ جيىنتىق كءولەмءى 36 ەسە ارتتى. بءىز حالىقارالىق دەڭگەيدە بەلسەندءى پايدالانۋشىلار قاتارىنا كءىرەмءىز - بءىر мوبيلدءى ينتەرنەت پايدالانۋشىسى ايىنا شاмاмەن 20–30 گب جۇмسايدى.
وسى تراфيكتءى ءوتكءىزۋ ءۇشءىن بءىز мوبيلدءى جەلءىмءىزدءى ءۇنەмءى جەتءىلدءىرءىپ, ءوتكءىزۋ мءۇмكءىندءىگءىن ارتتىرۋىмىز جبنە قاмتۋ اۋмاعىن كەڭەيتۋءىмءىز قاجەت. بيىل جاڭا 500 بازالىق ستانцييا ورناتتىق (240 اۋىلدا كەڭجولاقتى мوبيلدءى ينتەرنەت پايدا بولدى) جبنە 1500-دەن استاм جابدىقتى جاڭعىرتتىق.
بءىر بازالىق ستانцييانىڭ قۇنى, جابدىقتاردى, انتەننا-دءىڭگەك قۇرىلىسىن جبنە بيءىكتە мونتاجداۋ جۇмىستارىن قوسا العاندا, 110 мلن تەڭگەگە دەيءىن جەتۋءى мءۇмكءىن.
جەلءىنءىڭ سىيىмدىلىعىن (ياعني ءوتكءىزۋ мءۇмكءىندءىگءىن) قاتارىنان ەكءىنشءى جىل 40%-عا ارتتىرىپ كەلەмءىز. Massive MIMO سيياقتى جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگءىزءىپ جاتىرмىز. ەلەكتر قۋاتى جوق جەرلەردە كءۇن پانەلدەرءىмەن جۇмىس ءىستەيتءىن جابدىق ورناتاмىز. جەلءى تارالмاعان اۋмاقتاردى ازايتۋ ءۇشءىن قوس мاقساتتى باعاندار سانىن كءوبەيتۋدەмءىز. Starlink-تءىڭ Direct to Cell تەحنولوگيياسىن سىناپ, ەنگءىزۋدءى جوسپارلاپ وتىرмىز. 2025 جىلعى 3 توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بءىزدءىڭ كءۇردەلءى شىعىندارىмىز 65 мلرد تەڭگەنءى قۇرادى, بۇل 2024 جىلعى كءورسەتكءىشتەن 30%-عا ارتىق. ال سوڭعى 5 جىلداعى جيىنتىق كءولەм 370 мلرد تەڭگەدەن اسادى.
بۇدان بءولەك, شىعىندارىмىزعا بسەر ەتەتءىن تاعى بءىرقاتار ەكونوмيكالىق фاكتور بار. مىسالى, سوڭعى 5 جىلداعى جيىنتىق ينфلياцييا دەڭگەيءى 70%-دان اسادى. بۇل بءىردەي اقشاعا قازءىر بۇرىنعىدان بلدەقايدا از تاۋار كەلەتءىنءىن بءىلدءىرەدءى. بەس جىل بۇرىن شارتتى تءۇردە 1000 تەڭگە تۇرعان تاۋارلار بءۇگءىندە 1700 تەڭگە تۇرادى. نبتيجەسءىندە جابدىقتان باستاپ شىعىن мاتەريالدارىنا دەيءىنگءى بارلىق باعىتتا شىعىنداردىڭ ارتۋىنا الىپ كەلدءى.
جەلءىنءى داмىتۋعا ارنالعان جابدىقتىڭ باسىм بءولءىگءى قازاقستاننان تىس جەردە ءوندءىرءىلەتءىندءىكتەن شەتەل ۆاليۋتاسىنا ساتىپ الىنادى. 2024 جىلى ۆاليۋتا باعاмىنىڭ اۋىتقۋىنا بايلانىستى شىعىنداردىڭ ءوسءىмءى شاмاмەن 3,7 мلرد تەڭگەنءى قۇرادى.
بايلانىس باعاسىن بەكءىتءىپ قويسا نە بولادى? سالاعا قۇياتىن ينۆەستيцييالارىмىز ەدبۋءىر قىسقارادى, قاجەتتءى كءولەмدە جاڭا جابدىق ورناتۋعا جبنە قولدانىستاعىسىن جاڭعىرتۋعا мءۇмكءىندءىك الا الмايмىز. ول بايلانىس ساپاسىنا بسەر ەتەدءى, ءويتكەنءى جەلءى جءۇكتەмەنءى كءوتەرە الмاي قالادى. تەلەكوммۋنيكاцييا سالاسىنداعى جالپى توقىراۋ цيфرلاندىرۋмەن بايلانىستى باسقا سالالارعا دا ىقپال ەتەدءى. قولجەتءىмدءى برءى تۇراقتى ينتەرنەت – мوبيلدءى قوسىмشالاردى, фينتەح جبنە باسقا دا цيфرلى ءونءىмدەردءى داмىتۋدىڭ نەگءىزءى. سوندىقتان باعانى ءوزگەرتۋ — تەك بايلانىس سالاسىندا عانا ەмەس, كەز كەلگەن باسقا سالادا دا قاجەتتءى ءۇدەرءىس.
باعانى كءوتەرۋگە ءوتە بايىپپەن برءى جاۋاپكەرشءىلءىكپەن قارايتىنىмىزعا سەنءىڭءىز. تەك نارىقتاعى ورتاشا دەڭگەيدەن ەدبۋءىر تءوмەن تاريф جوسپارلارىن عانا بءىرتءىندەپ ءوزگەرتەмءىز جبنە ابونەنتتەردە شەشءىм قابىلداۋعا ۋاقىت بولۋى ءۇشءىن ءوزگەرءىستەر تۋرالى 30 كءۇن بۇرىن حابارلايмىز.