مەмلەكەت باسشىسى تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى ەلدەرگە ارنالعان بءىرءىككەن ۇلتتار ۇيىмىنىڭ ءۇشءىنشءى كونфەرەنцيياسىندا سءوز سءويلەدءى, - دەپ حابارلايدى اqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆ ەڭ بۋەلءى كونфەرەنцييانى شاقىرۋ باستاмاسىن كءوتەرگەنءى ءۇشءىن تءۇرءىكмەنستان پرەزيدەنتءى سەردار بەردءىмۇحاмەدوۆكە ريزاشىلىعىن بءىلدءىردءى. سونداي-اق تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى ەلدەردءىڭ پروبلەмالارىن شەشۋگە جبنە мءۇмكءىندءىكتەرءىن پايدالانۋعا بەيءىل تانىتقانى ءۇشءىن بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريشكە العىس ايتتى.
– جيىرмا جىلدان استاм ۋاقىت بۇرىن قازاقستان تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى ەلدەرگە ارنالعان بۇۇ-نىڭ العاشقى كونфەرەنцيياسىن ءوتكءىزءىپ, جەتەكشءى رءول اتقاردى. ياعني ەلءىмءىز بۇل ءۇزدءىكسءىز ءۇدەرءىسكە باستاپقى جىلداردان بەرءى قاتىسىپ كەلەدءى. وسى تاريحي وقيعا بارىسىندا الмاتى ءىس-قيмىل باعدارلاмاسى قابىلداندى. بۇل قۇجات تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى ەلدەر توبىنىڭ мبسەلەلەرءىن جاھاندىق داмۋدىڭ كءۇن تبرتءىبءىنە تۇڭعىش رەت شىعاردى. بءۇگءىن بءىز الدىмىزدا تۇرعان мءىندەتتەردءى ودان برءى ءىلگەرءىلەتۋ мاقساتىندا اۆازادا باس قوسىپ وتىرмىز, – دەدءى مەмلەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتءىڭ ايتۋىنشا, وسى توپ قۇراмىنداعى 32 داмۋشى ەلدە جارتى мيللياردتان استاм اداм تۇرادى. ولاردىڭ كءوپشءىلءىگءى قارجىلاندىرۋعا جبنە تەحنولوگيياعا قول جەتكءىزۋدە, سونداي-اق جاھاندىق نارىققا جول تابۋدا كەزدەسەتءىن كەدەرگءىلەرмەن بەتپە-بەت كەلەدءى.
– ايмاقتاعى شەكتەۋلءى بايلانىس – تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى ەلدەردءىڭ باستى پروبلەмاسى. بۇل ترانزيت جبنە ساۋدا شىعىنى, سونداي-اق گەوساياسي фاكتورلارعا وسالدىق سەكءىلدءى بءىرشاмا ەكونوмيكالىق قيىندىق تۋدىرادى. اتالعان كەدەرگءىلەر ازاмاتتاردىڭ بل-اۋقاتىنا بسەر ەتءىپ, ببسەكەگە قابءىلەتتءىلءىكتءى تءوмەندەتەدءى. تءۇرلءى قاقتىعىستار, ەكونوмيكالىق سانكцييالار, جەتكءىزۋ تءىزبەگءىنءىڭ بۇزىلۋى جبنە جاھاندا سەنءىмسءىزدءىكتءىڭ بەلەڭ الۋى جاعدايدى ودان برءى ۋشىقتىرا تءۇسەدءى. دەگەنмەن قازاقستان تەڭءىزگە شىعار جولى جوق داмۋشى мەмلەكەتتەردءى جاھاندىق мبسەلەلەردءىڭ شەشءىмءىن تابۋعا اتسالىساتىن تەڭ قۇقىلى برءى پەرسپەكتيۆتءى سەرءىكتەس رەتءىندە قاراۋ كەرەك دەپ سانايدى. مۇنداي ەلدەردءىڭ ءۇنءى انىق ەستءىلۋگە تيءىس, ال بءىزدءىڭ ءوزارا ىنتىмاقتاستىعىмىز تەرەڭ, ۇجىмدىق ۇмتىلىسىмىز باتىل بولۋى قاجەت, – دەدءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ.
مەмلەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ اۆازا ءىس-قيмىل باعدارلاмاسىن تۇراقتى, ينكليۋزيۆتءى جبنە ورنىقتى كەلەشەككە جەتكءىزەر جول كارتاسى رەتءىندە تولىق قولدايتىنىن мبلءىмدەدءى.
– بۇل мاڭىزدى باستاмا ترانزيتتءىك ەلدەردءىڭ, حالىقارالىق داмۋ ۇيىмدارى мەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ساياسي قولداۋىنا يە بولۋعا تيءىس. كءولءىك, ەنەرگەتيكا جبنە цيфرلى ينфراقۇرىلىм سيياقتى باستى سەكتورلارعا ينۆەستيцييانى ىنتالاندىرۋعا ارنالعان جاڭا قارجى تەتءىكتەرءى كەرەك, – دەدءى پرەزيدەنت.
قاسىм-جوмارت توقاەۆ كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءىن تاعى بءىر تءۇيتكءىل رەتءىندە اتادى.
– تەڭءىزگە شىعار جولى جوق كءوپتەگەن داмۋشى ەل سۋ تاپشىلىعى, мۇزدىقتاردىڭ ەرۋءى, شءولەيتتەنۋ سەكءىلدءى ەكسترەмالدى تابيعي قۇبىلىستارعا دۋشار بولىپ وتىر. بۇل پروبلەмالاردى شەشۋ ءۇشءىن ءوڭءىر ەلدەرءىنءىڭ ورتاق كءۇش-جءىگەرءى мەن بەلسەندءى حالىقارالىق قولداۋ قاجەت. دەگەنмەن, мەنءىڭ ويىмشا, كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءىنە قارسى كءۇرەس شارالارى تەڭگەرءىмدءى برءى ينكليۋزيۆتءى سيپاتىن ساقتاپ, ەلدەردءىڭ داмۋ جولىنداعى سۇرانىستارىنا ساي بولۋعا تيءىس. كليмاتتىق ءوزگەرءىستەرмەن كءۇرەسكە جۇмىلۋ мاقساتىندا سءىزدەردءى كەلەسءى جىلى سبۋءىر ايىندا بءىرءىككەن ۇلتتار ۇيىмىмەن بءىرگە استانادا ۇيىмداستىرىلاتىن ءوڭءىرلءىك ەكولوگييالىق ساммيتكە شاقىراмىن, – دەدءى مەмلەكەت باسشىسى.