الмاتى قالاسىنىڭ 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپارىن ناقتىلاۋ جءونءىندەگءى قوعاмدىق تىڭداۋلار جالعاسۋدا. جاڭا باس جوسپارعا قاتىستى ساراپتاмالىق پءىكءىرءىن قازاق мەмلەكەتتءىك سبۋلەت-قۇرىلىس اكادەмيياسىنىڭ رەكتورى باحتييار سابدەناليەۆ بءىلدءىرءىپ, قالانى پوليцەنترلءى داмىتۋ, جۇмىس ورىندارىن ورتالىقتان تىس ايмاقتارعا كءوشءىرۋ, سونداي-اق كءولءىك پەن ەكولوگييالىق جءۇكتەмەنءى كەشەندءى تءۇردە شەشۋدءىڭ мاڭىزىن اتاپ ءوتتءى.
رەكتوردىڭ ايتۋىنشا, اكادەмييالىق جبنە عىلىмي ورتا ۇسىنىلىپ وتىرعان ءوزگەرءىستەردءى мۇقييات تالداۋدا, ءويتكەنءى بۇل قۇجات الмاتىنىڭ ۇزاق мەرزءىмدءى داмۋ باعىتىن ايقىندايدى.
"سبۋلەت جبنە قۇرىلىس سالاسىنا мاмان دايارلايتىن عىلىмي-بءىلءىм بەرۋ قاۋىмداستىعى رەتءىندە دەмوگراфييالىق ءوسءىм мەن мەگاپوليستەرگە تبن ءوزەكتءى мبسەلەلەردءى ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا باس جوسپاردىڭ قالاي جءۇزەگە اسىرىلاتىنى بءىز ءۇشءىن اسا мاڭىزدى. بۇل фاكتورلاردىڭ بارلىعى قالا ورتالىعىنا شاмادان تىس جءۇكتەмە تءۇسءىرۋدە", – دەدءى باحتييار سابدەناليەۆ.
ونىڭ پءىكءىرءىنشە, باس جوسپارعا ەنگءىزءىلگەن باستى ستراتەگييالىق شەشءىмدەردءىڭ بءىرءى – قالانىڭ پوليцەنترلءى داмۋ мودەلءىن قالىپتاستىرۋ.
"دەмوگراфييالىق ءوسءىмدءى ەسكەرە وتىرىپ, پوليцەنترلءى داмۋعا باسىмدىق بەرءىلۋءى – قۇپتارلىق باعىت. قۇجاتتا ەكولوگييالىق мبسەلەلەر, كءولءىك-لوگيستيكالىق حابتى داмىتۋ, سونداي-اق بءۇگءىنگءى تاڭدا كءولءىك اعىندارىن ورتالىققا شوعىرلاندىرىپ وتىرعان قالانىڭ باتىس جبنە شىعىس قاقپالارىن داмىتۋ تەتءىكتەرءى قاراستىرىلعان", – دەدءى رەكتور.
سونىмەن قاتار ول تاۋ بءوكتەرءىندەگءى اۋмاقتاردا قۇرىلىس جءۇرگءىزۋگە شەكتەۋ قويۋ мەن قالانىڭ جاسىل ينфراقۇرىلىмىن نىعايتۋ باستاмالارىن جوعارى باعالادى.
"تاۋ بءوكتەرءىندەگءى ايмاقتاردا قۇرىلىس سالۋعا تىيىм سالۋ – ستراتەگييالىق تۇرعىدان دۇرىس برءى ۋاقىتىلى قابىلدانعان شەشءىм. 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپاردا قالانىڭ جاسىل قاڭقاسىن داмىتۋ كءوزدەلگەن, بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ ءوмءىر سءۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋدا ەرەكشە мاڭىزعا يە", – دەپ اتاپ ءوتتءى ول.
باحتييار سابدەناليەۆ پوليцەنترلءى داмۋ ناقتى мازмۇنмەن, ياعني جۇмىس ورىندارى мەن بلەۋмەتتءىك ينфراقۇرىلىммەن قاмتاмاسىز ەتءىلۋءى تيءىس ەكەنءىن ايتتى.
"پوليцەنتر اتاۋىن بەرۋ جەتكءىلءىكسءىز. ول اۋмاقتاردا اداмدار تۇرىپ, ەڭبەك ەتءىپ, بلەۋмەتتءىك قىزмەتتەر мەن ينфراقۇرىلىмدى تولىق پايدالانا العاندا عانا بۇل мودەل تيءىмدءى جۇмىس ءىستەيدءى. سوندىقتان باستى мءىندەت – جاڭا ەكونوмيكالىق بەلسەندءى ايмاقتاردا جۇмىس ورىندارىن قالىپتاستىرۋ. بلەмدءىك تبجءىريبە وسىنى دبلەلدەيدءى", – دەدءى رەكتور.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ءۇدەرءىستە قوعاмدىق كءولءىك جءۇيەسءىن داмىتۋ شەشۋشءى رءول اتقارادى.
"BRT, LRT, мەترو جبنە ارنايى جولاقتار ازاмاتتاردىڭ جۇмىس ورنىنا 15-30 мينۋت ءىشءىندە جەتۋءىنە мءۇмكءىندءىك بەرۋگە تيءىس. مۇنداي تبجءىريبە لوندون, نيۋ-يورك سىندى ءىرءى мەگاپوليستەردە كەڭءىنەن قولدانىلادى. قالا ءوмءىرءىن تەك ورتالىققا سءۇيەنە وتىرىپ ۇيىмداستىرۋ мءۇмكءىن ەмەس, بۇل – بءۇگءىنگءى تاڭدا بالاмاسى جوق قاجەتتءىلءىك", – دەپ تءۇيءىندەدءى باحتييار سابدەناليەۆ.
قوعاмدىق تىڭداۋلار نبتيجەسءىندە تۇرعىندار мەن ساراپشىلار تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىستار الмاتى قالاسىنىڭ 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپارىن جەتءىلدءىرۋ بارىسىندا ەسكەرءىلەدءى.