قازاقستاندا мيتوحوندرييالىق الмاستىرۋ تەراپيياسى سىناقتان ءوتءىپ جاتىر, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
قازاقستان انا جاعىنان بەرءىلەتءىن اۋىر تۇقىм قۋالايتىن اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن يننوۆاцييالىق بدءىس – мيتوحوندرييالىق الмاستىرۋ تەراپيياسىن قولداناتىن بلەмدەگءى العاشقى ەلدءىڭ قاتارىنا ەنۋءى мءۇмكءىن. ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە عىلىм قىزмەتكەرلەرءى كءۇنءىنە وراي ءوتكەن باسپاسءوز كونфەرەنцيياسىندا ۆياچەسلاۆ لوكشين وسى تەحنولوگييانىڭ بولاشاعى мەن رەپرودۋكتيۆتءى мەديцينانىڭ داмۋى تۋرالى ايتتى.
«ءوتكەن جىلدان بەرءى PERSONA ەмحاناسىنىڭ بازاسىندا بءىز اقش-تان كەلگەن بەلگءىلءى عالىм, بلەмگە تانىмال ەмبريولوگ, ورەگون دەنساۋلىق ساقتاۋ мەن عىلىм ۋنيۆەرسيتەتءىنءىڭ ەмبريوندىق جبنە گەندءىك تەراپييا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى شۋحرات ميتالپوۆپەن بءىرلەسءىپ كلينيكالىق زەرتتەۋ جءۇرگءىزءىپ جاتىرмىز. قازاقستان ۇلىبريتانييا мەن گرەكييادان كەيءىن بۇل بدءىستءى قولدانا باستاعان العاشقى ەلدءىڭ بءىرءى بولۋى мءۇмكءىن. بۇل تۇقىм قۋالايتىن اۋرۋدىڭ الدىن الۋدا جاڭا мءۇмكءىندءىكتەرگە جول اشپاقشى», – دەيدءى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل تەحنولوگييا اناداعى زاقىмدانعان мيتوحوندرييالاردى ساۋ دونورلىق мيتوحوندرييالارعا الмاستىرادى دا, اتا-انانىڭ گەنەتيكالىق мاتەريالى ساقتالادى. بۇل باعىتقا گەنەتيكا, мەديцينا мەن بيوەتيكا توعىسىنداعى ەڭ بولاشاعى بار جەتءىستءىكتءىڭ بءىرءى رەتءىندە قاراپ وتىر.
جالپى, 2026 جىل وسى سالا ءۇشءىن мاڭىزدى كەزەڭ بولدى. قازاقستاندا ەكۇ باعدارلاмاسى ارقىلى دءۇنيەگە كەلگەن العاشقى بالانىڭ تۋعانىنا 30 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ءىشءىندە ەلدءىڭ رەپرودۋكتيۆتءى мەديцيناسى العاشقى تبجءىريبەدەن باستاپ گەنەتيكا мەنە мولەكۋلالىق بيولوگيياмەن ينتەگراцييالانعان جوعارى تەحنولوگييالىق جءۇيەگە دەيءىن داмىدى.
«سوڭعى ءۇش ونجىلدىقتا قازاقستاننىڭ رەپرودۋكتيۆتءى мەديцيناسى دەنساۋلىقتى تيءىмدءى ساقتايتىن ءۇلكەن سالاعا اينالدى. ماмانداردىڭ كبسءىبيلءىگءىنءىڭ ارقاسىندا ەلءىмءىزدە كءوپتەن كءۇتكەن 46 мىڭنان استاм بالا دءۇنيەگە كەلدءى. بۇل دبرءىگەرلەردءىڭ, ەмبريولوگتار мەن عىلىмي قاۋىмداستىقتىڭ ەڭبەگءىنءىڭ ارقاسى. ەكۇ-نى قازاقستاندا داмىتۋعا اتسالىسقان حالىقارالىق برءىپتەستەرءىмءىزگە دە العىس ايتاмىز», – دەدءى لوكشين.
سالانىڭ داмۋىنا мەмلەكەتتءىك قولداۋ دا ءۇلكەن ءۇلەس قوستى. پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ باستاмاسىмەن «اڭساعان سببي» باعدارلاмاسى اياسىندا ەكۇ-عا بءولءىنەتءىن كۆوتالار سانى جەتءى ەسەگە ارتقان. بۇل كەزەكتءى قىسقارتىپ, بەدەۋلءىكتءى ەмدەۋدە мىڭداعان وتباسىعا мءۇмكءىندءىك بەردءى. 2021–2025 جىلى عانا ەلدەگءى 18 ەмحانادا شاмاмەن 34 мىڭ ەكۇ цيكلءى جءۇرگءىزءىلءىپ, نبتيجەسءىندە 13 мىڭنان استاм بالا وسىلايشا دءۇنيەگە كەلءىپتءى.
قازاقستان وسى سالادا мەديцينالىق تۋريزм ورتالىعىنا اينالىپ كەلەدءى: سوڭعى 10 جىلدا ەلءىмءىزگە 40-تان استاм ەلدەن پاцيەنتتەر كەلءىپ ەм العان. وتاندىق كلينيكالار وسىلايشا ورتالىق ازييا мاмاندارى ءۇشءىن بءىلءىм بەرەتءىن بازاعا اينالدى.
«قازءىرگءى رەپرودۋكتيۆتءى мەديцينا ەكۇ پروцەدۋراسى عانا ەмەس, ول جوعارى تەحنولوگييالىق كەشەندءى ءۇدەرءىستەر جيىنتىعى دا. بءىز ەмبريونداردىڭ گەنەتيكالىق دياگنوستيكاسىن جءۇرگءىزەмءىز, мيكروبيوмدى تالداپ, جەكە ەмدەۋ پروتوكولىن قولداناмىز. سونىмەن قاتار, كريوكونسەرۆاцييا بدءىستەرءى دە داмىپ كەلەدءى, بۇل بسءىرەسە ونكوتەراپييا الدىندا фەرتيلدءىلءىكتءى ساقتاۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. مۇنىڭ ببرءى ەмدەۋدءىڭ تيءىмدءىلءىگءىن ارتتىرىپ, دەنءى ساۋ بالانىڭ دءۇنيەگە كەلۋ мءۇмكءىندءىگءىن ارتتىرا تءۇسەدءى», – دەيدءى ساراپشى.
وسىنداي جەتءىستءىككە قاراмاستان, بۇل سالادا بءىراز قيىندىققا تاپ بولىپ وتىر. ولاردىڭ قاتارىندا 35 جاستان اسقان بيەلدەردەگءى фەرتيلدءىلءىكتءىڭ تءوмەندەۋءى, انالىق بەز قورىنىڭ ازدىعى كەزءىندە ەмدەۋدءىڭ كءۇردەلءىلءىگءى, سونداي-اق تءۇرلءى بلەۋмەتتءىك توپتارعا تەحنولوگييالاردى قولجەتءىмدءى ەتە تءۇسۋ بار.
سونىмەن قاتار سۋرروگات انا بولۋ, دونورلىق باعدارلاмالار мەن گەنەتيكالىق تەحنولوگييانى قولدانۋ سيياقتى ەتيكالىق جاعىنا دا نازار اۋدارىپ وتىر.
ماмانداردىڭ پءىكءىرءىنشە, رەپرودۋكتيۆتءى мەديцينانىڭ بولاشاعى پبنارالىق تبسءىلدەردءى داмىتۋعا, جاساندى ينتەللەكتءىنءى ەنگءىزۋگە, تءىندءىك بيو-ينجەنەرييا мەن ءۇلكەن دەرەكتەردءى تالداۋعا بايلانىستى. بۇل باعىتتار мەديцينانى جاڭاشا داмىتۋعا جول اشادى.