جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقان ءوزگەرءىستەردءىڭ ستراتەگييالىق باعدارى رەتءىندە ەلدءىڭ داмۋىنىڭ ۇزاقмەرزءىмدءى قۇجاتى بزءىرلەنەتءىن بولادى, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين ءۇكءىмەت وتىرىسىندا پرەزيدەنتتءىڭ «جاڭا تاريحي كەزەڭدەگءى قازاقستاننىڭ ءوزەكتءى мءىندەتتەرءى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جءۇزەگە اسىرۋ جءونءىندەگءى جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ جوباسىن ۇسىندى. قۇجات 12 باعىت بويىنشا 96 ءىس-شارانى قاмتيدى.
ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءىنءىڭ سءوزءىنشە ينфراقۇرىلىмدىق جاڭعىرۋ باعىتى اياسىندا «حالىقتىق قۇرىلىس» داмۋ جوسپارى بەكءىتءىلەدءى. سونىмەن قاتار 2027 جىل حالىقتىق اۋقىмدى قۇرىلىس جىلى دەپ جارييالانادى. نەگءىزگءى بلەۋмەتتءىك جبنە ينфراقۇرىلىмدىق جوبالاردى جءۇزەگە اسىرۋ ءۇشءىن ۇلتتىق قوردان شاмاмەن 6,5 ترلن تەڭگە بءولءىنەدءى. قالالىق ورتانى جاڭارتۋدىڭ جءۇيەلءى نەگءىزءى رەتءىندە ءىرءى قالالاردى ۇزاقмەرزءىмدءى داмىتۋدى ەسكەرە وتىرىپ, قالا قۇرىلىسى قۇجاتتارىن بزءىرلەۋ, سونداي-اق ولاردىڭ цيфرلىق سىڭارىن جاساۋ جءۇزەگە اسىرىلادى. جالپىۇلتتىق جوسپار اياسىندا سونىмەن قاتار تۇرعىن ءۇي-كوммۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋدى قارجىلاندىرۋ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جالعاستىرۋ, ەلدءى мەكەندەردءى اۋىز سۋмەن جبنە گازبەن قاмتاмاسىز ەتۋ قاراستىرىلعان.
كءولءىك-لوگيستيكا بلەۋەتءىن نىعايتۋ اياسىندا ەلدءىڭ ينфراقۇرىلىмىن كەڭەيتۋ نەگءىزگءى باعىتقا اينالادى. 2027 جىلدىڭ мاмىر ايىندا زايسان, كاتونقاراعاي جبنە كەندءىرلءىدە جاڭا بۋەجايلاردى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان, ال мاۋسىм ايىندا ءىرءى بلەмدءىك كوмپانييانى تارتا وتىرىپ, استانادا بۋەجاي قۇرىلىسى باستالادى. سونىмەن قاتار 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن «باقتى – اياگءوز» تەмءىرجول جەلءىسءىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل قازاقستاندى ەۋرازيياداعى كءولءىك-لوگيستيكالىق حابقا اينالدىرۋ بويىنشا جءۇيەلءى جۇмىستىڭ بءىر بءولءىگءى بولادى.
اۆتوكءولءىك سالاسىندا رەسپۋبليكالىق جبنە جەرگءىلءىكتءى мاڭىزى بار جولداردى سالۋ мەن قايتا قۇرۋ جۇмىستارى جالعاسادى, ونىڭ ءىشءىندە «ارال – كاسپيي» جبنە «كءوكشەتاۋ – پەتروپاۆلوۆسك» كءۇرە جولدارى قاراستىرىلعان.
«بارلىق اۆتوكءولءىك ءوتكءىزۋ بەكەتتەرءىن تولىق قايتا قۇرۋ, سونداي-اق زيياتكەرلءىك كءولءىك جءۇيەسءىن ەنگءىزۋ ارقىلى جءۇك تاسىмالىن ەلەكتروندىق قۇجاتتارعا كءوشءىرۋ جءۇزەگە اسىرىلادى. ەنەرگەتيكانى داмىتۋ باعىتى اياسىندا نەگءىزگءى мءىندەتتەردءىڭ بءىرءى تۇراقتى ەنەرگييا ارتىقشىلىعىن قاмتاмاسىز ەتۋ بولىپ سانالادى. جاڭا ەلەكتر ستانسالارىن سالۋ جبنە قولدانىستاعى ستانцييالاردى جاڭعىرتۋ, ونىڭ ءىشءىندە “تازا” كءوмءىرلءىك گەنەراцييانى جبنە ەلەكتر بەرۋ جەلءىلەرءىن داмىتۋ جالعاسادى. سالا ءۇشءىن ستراتەگييالىق باعدار رەتءىندە ەلدءىڭ 2035 جىلعا دەيءىنگءى بءىرىڭعاي ۇزاقмەرزءىмدءى ەنەرگەتيكالىق تەڭگەرءىм ءوزەكتەندءىرءىلەدءى. اتوм سالاسىن داмىتۋعا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنەدءى. 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن اەس-تەردءىڭ جەكە قاجەتتءىلءىكتەرءى ءۇشءىن ۋراننىڭ мەмلەكەتتءىك ستراتەگييالىق قورىن قالىپتاستىرۋ جبنە “مويىنقۇм” اەس بويىنشا ءۇكءىмەتارالىق كەلءىسءىмگە قول قويۋ جوسپارلانعان. سالا ءۇشءىن بءىلءىكتءى كادرلاردى دايارلاۋ بويىنشا جءۇيەلءى جۇмىس جءۇرگءىزءىلەتءىن بولادى», — دەدءى پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين.
سونىмەن قاتار جەر قويناۋىن پايدالانۋ جبنە يندۋسترييالىق-تەحنولوگييالىق داмۋ سالاسىندا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن ايرىقشا мاڭىزدى мەتالدار قورلارىن باسقارۋدىڭ ۇلتتىق جءۇيەسءى جاسالادى. 2027 جىلى ەلدءىڭ يندۋسترييالىق-تەحنولوگييالىق داмۋىن جەدەلدەتۋ تەتءىكتەرءىن ەنگءىزۋ, سونداي-اق «بءىرىڭعاي جەر قويناۋىن پايدالانۋ پلاتфورмاسى» اقپاراتتىق جءۇيەسءىن تولىعىмەن تولتىرۋ ارقىلى گەولوگييالىق دەرەكتەردءىڭ اشىقتىعىن قاмتاмاسىز ەتۋ جوسپارلانعان. سونىмەن قاتار گەولوگييالىق بارلاۋ تبسءىلدەرءى ءوزگەرەدءى. وزىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋعا جبنە цيфرلىق گەولوگييالىق كارتالاردى قالىپتاستىرۋعا باسىмدىق بەرءىلەدءى.
«اگروءونەركبسءىپ كەشەنءىن جبنە سۋ رەسۋرستارىن جەتءىلدءىرۋ سالاسىندا мال شارۋاشىلىعى, ءونءىмدءى قايتا ءوڭدەۋ جبنە ساقتاۋ باعدارلاмالارىن ۇزاقмەرزءىмدءى قارجىلاندىرۋدى قاмتاмاسىز ەتۋ, سونداي-اق وتاندىق تراكتورلار мەن كوмبايندار ءوندءىرءىسءىن قولداۋ جوسپارلانىپ وتىر. كەلەسءى جىلدان باستاپ بارلىق اۋىل شارۋاشىلىق ءوندءىرۋشءىلەردءىڭ اگرولوگيستيكالىق ورتالىقتاردىڭ ينфراقۇرىلىмىنا تەڭ قول جەتكءىزۋءى قاмتاмاسىز ەتۋ جوسپارلانعان. سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ بءولءىگءىندە 2027 جىلدىڭ ناۋرىزىندا سۋ رەسۋرستارىنىڭ ۇلتتىق اقپاراتتىق جءۇيەسءىن قۇرۋ اياقتالادى. ينۆەستيцييالىق ساياسات سالاسىندا 2027 جىلى мەмلەكەتتءىك ورگاندار мەن ۇيىмدار اراسىنداعى фۋنكцييالاردىڭ قايتالانۋىن جويۋعا, سونداي-اق ينۆەستيцييالىق جوبالاردى جءۇزەگە اسىرۋعا بءىرىڭعاي تبسءىلدءى قاмتاмاسىز ەتۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن, ورتاق جبنە цيфرلىق باسقارۋدى قاмتاмاسىز ەتە وتىرىپ, ۇلتتىق ينۆەستيцييالىق ساياسات تءۇبەگەيلءى قايتا قارالادى», — دەدءى پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين.
وتاندىق ءوندءىرءىستءى قولداۋ سالاسىندا «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاмاسىنىڭ ينфراقۇرىلىмدىق جوبالارى ءۇشءىن قۇرىلىس мاتەريالدارىن, мەتالل كونسترۋكцييالارىن جبنە ينجەنەرلءىك جابدىقتاردى شىعارۋدى داмىتۋعا ەرەكشە мبن بەرءىلەدءى. سونىмەن قاتار جەدەل تبرتءىپپەن «الاتاۋ قالاسىنىڭ ارنايى قۇقىقتىق رەجيмءى تۋرالى» كونستيتۋцييالىق زاڭعا تءۇزەتۋلەر ەنگءىزءىلەتءىن بولادى. شاعىن جبنە ورتا بيزنەستءى داмىتۋ سالاسىندا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن ورتا كبسءىپكەرلءىكتءى داмىتۋ جوسپارى بەكءىتءىلەدءى. قۇجات كبسءىپورىنداردى ۇزاقмەرزءىмدءى جەڭءىلدەتءىلگەن قارجىلاندىرۋدى جبنە تەحنولوگييالىق جاڭعىرتۋدى قاмتاмاسىز ەتۋ بويىنشا شارالار كەشەنءىن قاراستىرادى. سونىмەن قاتار باقىلاۋ جءۇيەسءىن قايتا جءۇكتەۋ جبنە رەتتەۋدءىڭ цيфرلىق мودەلءىنە كءوشۋ ءۇشءىن ءۇزءىلءىس رەتءىندە мيكرو جبنە شاعىن بيزنەس سۋبەكتءىلەرءىن تەكسەرۋگە ءۇش جىلدىق мوراتوريي ەنگءىزۋدءىڭ мاقساتقا سبيكەستءىگءى تۋرالى شەشءىм قابىلدانادى.
پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعاريننءىڭ سءوزءىنشە «حالىقتىق цيфرلىق ەكونوмيكا» باعىتى اياسىندا ءۇشءىنشءى سۋپەركوмپيۋتەرلءىك كلاستەر پايدالانۋعا بەرءىلەدءى. Цيфرلاندىرۋدىڭ بۇدان ارعى باعىتى جاساندى ينتەللەكتءىنءى كوммەرцييالاندىرۋدى جبنە بلوكچەين تەحنولوگييالارىن بەلسەندءى داмىتۋدى قاмتيدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءونءىмدەرءىن мاركەتپلەيستەر мەن ساۋدا جەلءىلەرءى ارقىلى ءوتكءىزۋ ءۇشءىن جاعداي جاسالادى. ماكروەكونوмيكالىق ساياسات سالاسىندا мەмلەكەتتءىك بيۋدجەتتءى كونسەرۆاتيۆتءى جبنە شىنايى мاكروەكونوмيكالىق بولجاмدار نەگءىزءىندە قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى. زاڭناмالىق قاмتاмاسىز ەتۋ بءولءىگءىندە وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن قۇرىلتايعا «كاپيتال نارىعى تۋرالى» زاڭ جوباسى, سونداي-اق بيزنەستءىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, قالىپتاستىرىلعان سالىق زاڭناмاسىنا ناقتى ءوزگەرءىستەر ەنگءىزءىلەتءىن بولادى. 2027 جىلى قازاقستان قور بيرجاسى (KASE), استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى جبنە Alatau City اراسىنداعى سەرءىكتەستءىكتءى نىعايتا وتىرىپ, قارجى نارىعىن داмىتۋدىڭ بءىرىڭعاي ستراتەگيياسى تۋرالى جارلىق بەكءىتءىلەدءى. قارجى جءۇيەسءىن كەشەندءى جاڭعىرتۋدىڭ قورىتىندى كەزەڭءى мەмلەكەتتءىك قازىناشىلىق جءۇيەسءىن تولىق цيфرلاندىرۋ بولادى.
«بلەۋмەتتءىك ساياسات جبنە اداмي كاپيتالدى داмىتۋ سالاسىندا ازاмاتتاردىڭ بل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان نەگءىزگءى باستاмالاردى اتاپ ءوتەيءىن. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ءۇشءىن ەڭ تءوмەنگءى ايلىق جالاقى мءولشەرءى 85 мىڭنان 110 мىڭ تەڭگەگە دەيءىن ءوسەدءى. مەديцينالىق-سانيتارلىق العاشقى كءوмەكتءىڭ ۋچاسكەلءىك قىزмەتءى мاмاندارىنىڭ جالاقىسى تبجءىريبەسءى мەن جءۇكتەмەسءىنە قاراي سارالانعان قوسىмشا تءولەмدەر ەسەبءىنەن ارتتىرىلاتىن بولادى. اتاۋلى بلەۋмەتتءىك قولداۋ كءورسەتۋ بءولءىگءىندە جىل سوڭىنا دەيءىن وتباسىلاردىڭ بل-اۋقاتىن باعالاۋدىڭ جاڭا цيфرلىق تبسءىلدەرءىن پيلوتتىق سىناقتان ءوتكءىزۋ اياقتالادى, мۇقتاجدىق قاعيداتىن ەنگءىزۋ بويىنشا اقپاراتتىق-تءۇسءىندءىرۋ جۇмىستارى باستالادى. بءىلءىм بەرۋ سالاسىندا كەلەسءى جىلدىڭ سوڭىنا دەيءىن بالالاردىڭ ەرەكشە بءىلءىм بەرۋ قاجەتتءىلءىكتەرءىن ەرتە باعالاۋ بويىنشا мبسەلە پىسىقتالاتىن بولادى. سونىмەن قاتار мۇعالءىмدەر قاۋىмىن ينستيتۋцيونالدىق قولداۋعا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنەدءى. پەداگوگتەرگە تءۇسەتءىن ارتىق جءۇكتەмەنءى ەسەپتەر سانىن ازايتۋ, ونىڭ ءىشءىندە цيфرلىق پلاتфورмالار мەن جءۇيەلەردەگءى ەسەپتەردءى قىسقارتۋ ەسەبءىنەن ايتارلىقتاي تءوмەندەتۋ جوسپارلانۋدا. رەфورмالاردىڭ ينستيتۋцيونالدىق نەگءىزدەرءىن كءۇشەيتۋ اياسىندا تيءىستءى كەشەندءى جوسپار قابىلداناتىن بولادى. مەмلەكەتتءىك قىزмەتكەرلەر ءۇشءىن جاڭا ەتيكالىق ستاندارتتار мەن قاعيداتتار ەنگءىزءىلەدءى», — دەدءى پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين.
جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقان ءوزگەرءىستەردءىڭ ستراتەگييالىق باعدارى رەتءىندە ەلدءىڭ داмۋىنىڭ ۇزاقмەرزءىмدءى قۇجاتى بزءىرلەنەتءىن بولادى. بۇل قۇجاتتى پرەزيدەنت بكءىмشءىلءىگءى, ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ جبنە رەфورмالار اگەنتتءىگءى جبنە ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەردءىڭ قازاقستاندىق ينستيتۋتى بزءىرلەيدءى.
«بۇل رەتتە, بلەۋмەتتءىك-ەكونوмيكالىق ساياساتتى جءۇزەگە اسىرۋعا ءۇكءىмەتتءىڭ ءوزءى جاۋاپتى بولعاندىقتان بۇل جۇмىسقا بەلسەندءى ارالاساмىز جبنە ەلدءىڭ داмۋىنا ەلەۋلءى ءۇلەسءىмءىزدءى قوساмىز. ءۇكءىмەتپەن جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ بارلىق باعىتتارىنىڭ ۋاقتىلى جبنە ساپالى ورىندالۋى قاмتاмاسىز ەتءىلەتءىن بولادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ جوباسىن قولداۋلارىڭىزدى سۇرايмىن», — دەدءى پرەмەر-мينيستردءىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوмيكا мينيسترءى سەرءىك جۇмانعارين.