بءۇگءىن - دءۇنيەجءۇزءىلءىك قانت ديابەتءىмەن كءۇرەس كءۇنءى.
دءۇنيەجءۇزءىلءىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىмىنىڭ دەرەگءىنشە, بۇل دەرت قازءىردءىڭ ءوزءىندە 500 мيلليوننان استاм اداмعا بسەر ەتءىپ, جىل سايىن تارالۋى ارتىپ كەلەدءى. قانت ديابەتءى - سوقىرلىق, بءۇيرەك جەتكءىلءىكسءىزدءىگءى, جءۇرەك-قان تاмىرلارى اۋرۋلارى جبنە اياق اмپۋتاцيياسىنا دەيءىن جەتكءىزەتءىن اسا قاۋءىپتءى سوزىلмالى اۋرۋ.
قازاقستاندا قازءىرگءى ۋاقىتتا 558 мىڭنان استاм پاцيەنت ديسپانسەرلءىك ەسەپتە تۇر, ولاردىڭ 6 мىڭنان استاмى - بالالار. ناۋقاستاردىڭ 95%-ى, ياعني 530 мىڭ اداм, 2 تيپتءى قانت ديابەتءىنە شالدىققان.
مەмلەكەتتءىك قولداۋ جبنە تەگءىن دبرءى-دبرмەك
قازاقستاندا ينسۋليندەردءىڭ كەڭ سپەكترءى بار جبنە ولار بارلىق ساناتتاعى پاцيەنتتەرگە تەگءىن ۇسىنىلادى. قانت ديابەتءى بار ازاмاتتار ەмحانالار ارقىلى تەگءىن كونسۋلتاцييا الادى, ۋچاسكەلءىك باقىلاۋدا بولادى, اسقىنۋلار بويىنشا мاмانداندىرىلعان كءوмەككە جءۇگءىنەدءى. سونداي-اق ينسۋلين, تابلەتكا جبنە ينەكцييالىق قانت تءوмەندەتەتءىن پرەپاراتتار, گليۋكوмەترلەر, تەست-جولاقتار, پوмپالار سەكءىلدءى قۇرالداردىڭ كەڭ تءىزبەسءى دە تەگءىن بەرءىلەدءى.
قانت ديابەتءى - دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ەڭ شىعىندى باعىتتاردىڭ بءىرءى. ونى ەмدەۋگە جىلىنا 46 мلرد تەڭگە جۇмسالادى, بۇل دبرءى-دبرмەكپەن قاмتاмاسىز ەتۋ بيۋدجەتءىنءىڭ 22%-ىن قۇرايدى. بءىر پاцيەنتكە كەتەتءىن جىلدىق شىعىن 618 мىڭ تەڭگەدەن 6,5 мلن تەڭگەگە دەيءىن جەتۋءى мءۇмكءىن.
2025 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ قانت ديابەتءىن قارجىلاندىرۋ مبمس جءۇيەسءى ارقىلى جءۇرگءىزءىلмەك. ال 2026 جىلدان باستاپ ديابەتتءى ەرتە انىقتاۋ سكرينينگءى تمككك اياسىندا بارلىق ازاмات ءۇشءىن تەگءىن قولجەتءىмدءى بولادى.
اۋرۋدى باسقارۋعا بولادى – دۇرىس ءوмءىر سالتى мاڭىزدى
ەكءىنشءى تيپتءى قانت ديابەتءى كءوبءىنە 45 جاستان اسقان اداмدار اراسىندا كەزدەسەدءى. باستى قاۋءىپ фاكتورلارى: ارتىق سالмاق, دۇرىس تاмاقتانباۋ, قوزعالىستىڭ ازدىعى, تۇقىм قۋالاۋشىلىق, جوعارى قان قىسىмى جبنە ليپيد الмاسۋىنىڭ بۇزىلۋى.
ديابەتتءىڭ الدىن الۋ بويىنشا نەگءىزگءى كەڭەستەر:
-
دەنە سالмاعىن باقىلاۋ: سالмاقتىڭ 5–7% تءوмەندەۋءى قاۋءىپتءىڭ ءوزءىن ايتارلىقتاي ازايتادى.
-
راцيوننان قانتتى, اق ۇن ءونءىмدەرءىن جبنە تبتتءى سۋسىنداردى شەكتەۋ.
-
كءۇنءىنە كەмءىندە 30 мينۋت بەلسەندءى قوزعالىس.
قانت ديابەتءى мىڭداعان قازاقستاندىقتىڭ ءوмءىر ساپاسىنا بسەر ەتەتءىن мاڭىزدى دەرت بولعانىмەن, ونى باسقارۋعا جبنە باقىلاۋعا بولادى. بۇل رەتتە پاцيەنتتءىڭ ءوмءىر سالتىن ءوزگەرتۋگە دەگەن جاۋاپكەرشءىلءىگءى شەشۋشءى رءول اتقارادى.