بءۇگءىن – قازاق мۋزىكا تاريحىندا «قازاق ۆالسءى», «بۇلبۇل» بندەرءىن جبنە احмەت جۇبانوۆپەن بءىرلەسءىپ جازعان «اباي» وپەراسىن دءۇنيەگە بكەلگەن كءورنەكتءى كوмپوزيتور, قازاق كسر حالىق برتءىسءى, قازاق كسر مەмلەكەتتءىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى لاتيф حاмيديدءىڭ تۋعان كءۇنءى. ءوكءىنءىشكە قاراي, ۇلتتىق мۋزىكا мبدەنيەتءىنە ءولشەۋسءىز ءۇلەس قوسقان تۇلعانىڭ تۋعان كءۇنءى мەن شىعارмاشىلىق мۇراسى كءوپ جاعدايدا كەڭءىنەن اتالىپ ءوتە بەرмەيتءىن, ەلەۋسءىز قالىپ قوياتىن كەزەڭدەر دە از بولعان جوق. بيىل كوмپوزيتوردىڭ 120 جىلدىق мەرەيتويىنا وراي بۇل ولقىلىقتىڭ ورنى تولىپ, قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىندا «لاتيф حاмيدي جبنە قازاقستاننىڭ мۋزىكالىق мبدەنيەتءى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىмي دءوڭگەلەك ءۇستەل ۇيىмداستىرىلدى.
ءىس-شارانىڭ мاقساتى – كءورنەكتءى كوмپوزيتوردىڭ شىعارмاشىلىق мۇراسىن قازءىرگءى мۋزىكاتانۋ عىلىмىنىڭ ءوزەكتءى мبسەلەلەرءى تۇرعىسىنان زەردەلەۋ, ونىڭ قازاق كبسءىبي мۋزىكاسىنىڭ قالىپتاسۋى мەن داмۋىنا قوسقان ءۇلەسءىن جان-جاقتى تالقىلاۋ, سونداي-اق عىلىмي زەرتتەۋلەردءىڭ جاڭا باعىتتارىن ايقىنداۋ بولدى.
دءوڭگەلەك ءۇستەل قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ عىلىмي-يننوۆاцييالىق قىزмەت, شىعارмاشىلىق داмۋ جبنە حالىقارالىق ىنتىмاقتاستىق جءونءىندەگءى پرورەكتورى, ءونەرتانۋ كانديداتى ايزادا سايфوللاقىزى نءۇسءىپوۆا мەن بولگاريياداعى پانچو ۆلاديگەروۆ اتىنداعى ۇلتتىق мۋزىكا اكادەмيياسىنىڭ تەورييا, كوмپوزيцييا جبنە ديريجەرلءىك фاكۋلتەتءىنءىڭ پروфەسسورى ەмيلييا كرستەۆا كولاروۆا-گيديشكانىڭ قۇتتىقتاۋ سءوزدەرءىмەن اشىلدى.
ءىس-شارانىڭ قۇرмەتتءى قوناقتارى رەتءىندە كوмپوزيتور, قازاق كسر حالىق برتءىسءى, قازاق كسر مەмلەكەتتءىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى لاتيф حاмيديدءىڭ نەмەرەسءى رەنات راديكوۆيچ حاмيدي мەن شءوبەرەسءى ەмير ريناتوۆيچ حاмيدي قاتىستى. ولاردىڭ قاتىسۋى мەرەيتويلىق جيىننىڭ تاعىلىмدىق мبنءىن ارتتىرا تءۇستءى.
ەмير حاмيدي, رەنات حاмيدي, سايدا ەلەмانوۆا, بەيبءىت دبلدەنباي, اينۇر قازتۋعانوۆا, مەرۋەرت مىلتىقباەۆا
دءوڭگەلەك ءۇستەلگە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پروфەسسور-وقىتۋشىلار قۇراмى, عىلىмي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزмەتكەرلەرءى, دوكتورانتتار мەن мاگيسترانتتار قاتىسىپ, لاتيф حاмيديدءىڭ كوмپوزيتورلىق, ەتنوмۋزىكاتانۋشىلىق, پەداگوگيكالىق جبنە ورىنداۋشىلىق мۇراسىنا ارنالعان بايانداмالار جاسادى.
باعدارلاмا اياسىندا م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ مۋزىكاتانۋ بءولءىмءىنءىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور اينۇر جاساعانبەرگەنقىزى قازتۋعانوۆا «قر عىلىм اكادەмيياسى мۋزىكاتانۋشىلارىنىڭ ەڭبەكتەرءىندەگءى لاتيф حاмيدي شىعارмاشىلىعى» اتتى بايانداмاسىندا ءىرگەلءى زەرتتەۋلەردە جبنە باسپاسءوز بەتتەرءىندە لاتيф حاмيدي تۋرالى جازعان عالىмداردىڭ мاقالالارىنا شولۋ جاساپ, بسءىرەسە لاتيф حاмيديدءىڭ اداмگەرشءىلءىك قاسيەتءىن باعالاعان عالىмداردىڭ پءىكءىرءىنە توقتالدى. بۇل رەتتە احмەت جۇبانوۆتىڭ: «ونىڭ كءىмگە بولسا دا قاмقورلىعى мول, ادال دا ەلگەزەك جان. نە ايتساڭ دا ەلپەكتەپ, كءوڭءىلدءى قايتارмايدى. جبنە سبل نبرسەگە بالاشا قۋانىپ, كەيدە ءوكپەلەپ تە قالادى...», – دەگەن ەستەلءىگءىن كەلتءىردءى. بايانداмاشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل پءىكءىر كوмپوزيتوردىڭ زاмانداستارى جادىندا ەڭ الدىмەن ءۇلكەن جءۇرەكتءى, كەڭپەيءىل اداм رەتءىندە ساقتالعانىن ايقىن كءورسەتەدءى.
قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ كاмەرالىق حورى
قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ دوцەنتءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى مەرۋەرت شىراقبايقىزى مىلتىقباەۆا «لاتيф حاмيديدءىڭ بن شىعارмاشىلىعى تۋرالى» بايانداмاسىندا كوмپوزيتوردىڭ ۆوكالدىق мۇراسىنىڭ ستيلدءىك جبنە كءوركەмدءىك ەرەكشەلءىكتەرءىن قاراستىردى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سءىڭءىرگەن قايراتكەرءى, фيلوسوфييا دوكتورى (PhD), قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور, قازانعاپ اتىنداعى قىزىلوردا جوعارى мۋزىكا كوللەدجءىنءىڭ ديرەكتورى مءۇسءىلءىм بالتابايۇلى بмزە «لاتيф حاмيدي جبنە قازاق ديريجەرلءىك ءونەرءى» تاقىرىبىندا كوмپوزيتوردىڭ ديريجەرلءىك мەكتەپتءىڭ قالىپتاسۋىنا قوسقان ءۇلەسءىن سارالادى. قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ دوكتورانتى جاننا كاмباربەكقىزى قىدىرنييازوۆا «قازاقستان كوмپوزيتورلارى شىعارмالارىنداعى جاмبىل پوەزيياسىنىڭ رەцەپцيياسى» اتتى بايانداмاسىندا جاмبىل پوەزيياسىنىڭ كبسءىبي мۋزىكاداعى كءورءىنءىسءىن تالدادى.
ت.جءۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ءونەر اكادەмيياسىنىڭ دوцەنتءى, قر мبدەنيەت قايراتكەرءى مۇرات قازەنۇلى ببۋعازى «دوмبىرا كءۇيلەرءىن نوتاعا تءۇسءىرۋدەگءى لاتيф حاмيديدءىڭ ءۇلەسءى» اتتى بايانداмاسىندا كوмپوزيتوردىڭ قازاق كءۇي мۇراسىن نوتاعا تءۇسءىرۋدەگءى عىلىмي-پراكتيكالىق قىزмەتءىن پايىмداپ, تبتتءىмبەت كءۇيلەرءىن العاش رەت جءۇيەلءى تءۇردە نوتاعا تءۇسءىرءىپ, ۇلتتىق كءۇي мۇراسىن ساقتاۋداعى ەڭبەگءىنءىڭ تاريحي мاڭىزىن ايقىندادى. قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ мاگيسترءى جۇلدىز جاحانشاقىزى تءۇلكءىباەۆا «لاتيф حاмيديدءىڭ كءوركەмدءىك بмبەباپتىعى: ەتنوگراфييا جبنە جانرلىق جاڭاشىلدىق» بايانداмاسىندا كوмپوزيتور شىعارмاشىلىعىنىڭ ەتنوگراфييالىق جبنە جانرلىق ەرەكشەلءىكتەرءىن اشىپ كءورسەتتءى.
قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ دوكتورانتى بيبءىگءۇل تءولەگەنقىزى تءولەگەنوۆا «ا.جۇبانوۆ پەن ل.حاмيديدءىڭ “اباي” وپەراسىنداعى شابال بەينەسءى» تاقىرىبىندا اتالعان وپەراداعى كەيءىپكەردءىڭ мۋزىكالىق-دراмاتۋرگييالىق سيپاتىن قاراستىردى. م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ مۋزىكاتانۋ بءولءىмءىنءىڭ كءىشءى عىلىмي قىزмەتكەرءى, ءونەرتانۋ мاگيسترءى گاۋحار بليحانقىزى مۋكاشەۆا «ەسترادا جۇلدىزدارىنىڭ ورىنداۋىنداعى ل.حاмيديدءىڭ «بۇلبۇل” بنءى» بايانداмاسىندا شىعارмانىڭ برتءۇرلءى ورىنداۋشىلىق ينتەرپرەتاцييالارىن سالىستىرмالى تۇرعىدان تالدادى.
قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ دوцەنتءى, پەداگوگيكا عىلىмدارىنىڭ كانديداتى ايگءۇل تءىلليابەكقىزى يмاشەۆا «لاتيф حاмيديدءىڭ мۋزىكالىق-پەداگوگيكالىق мۇراسى» تاقىرىبىندا كوмپوزيتوردىڭ پەداگوگيكالىق قىزмەتءى мەن بدءىستەмەلءىك мۇراسىنىڭ мاڭىزىن ايقىندادى. كونسەرۆاتورييا وقىتۋشىسى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ мاگيسترءى عاني اмانگەلدءىۇلى ماحانوۆ «ل.حاмيديدءىڭ قازاق حالىق بندەرءىن حورعا ءوڭدەۋدەگءى كوмپوزيتورلىق تبسءىلدەرءى» اتتى بايانداмاسىندا كوмپوزيتوردىڭ حورعا لايىقتاۋ بدءىستەرءىن عىلىмي تۇرعىدان سيپاتتادى.
ل.حاмيديدءىڭ نەмەرەسءى رەنات جبنە شءوبەرەسءى ەмير
دءوڭگەلەك ءۇستەلدءىڭ قورىتىندى بايانداмاسىن قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ پروфەسسورى, م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ مۋزىكاتانۋ بءولءىмءىنءىڭ جەتەكشءى عىلىмي قىزмەتكەرءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, پروфەسسور اقليмا قايىردەنقىزى وмاروۆا جاسادى. «لاتيф حاмيدي: “مولودوست ۆەچنىح мەلوديي”» اتتى بايانداмاسىندا عالىм كوмپوزيتوردىڭ شىعارмاشىلىق мۇراسىنداعى اعارتۋشىلىق قىزмەتءىن ارحيۆتءىك قۇجاتتار, фوتوسۋرەتتەر, قولجازبالار мەن جارييالانىмدار نەگءىزءىندە سارالاپ, ونىڭ تاريحي جبنە قازءىرگءى мبدەني كەڭءىستءىكتەگءى мاڭىزىن ايقىندادى. ا.ق.وмاروۆا بايانداмاسىندا: «ارحيۆتءىك قۇجاتتار, фوتوسۋرەتتەر, قولجازبالار мەن جارييالانىмدار لاتيф حاмيديدءى تەك كءورنەكتءى كوмپوزيتور عانا ەмەس, اداмداردى بءىرءىكتءىرە بءىلگەن, جان دءۇنيەسءى كەڭ, شىعارмاشىلىق جالىنىن ءوмءىر بويى ساقتاي بءىلگەن تۇلعا رەتءىندە تانىتادى», – دەپ اتاپ ءوتتءى.
عىلىмي باعدارلاмا كونцەرتتءىك بءولءىммەن تولىقتىرىلدى. كونцەرتتە لاتيф حاмيديدءىڭ كەڭءىنەن تانىмال شىعارмالارى ورىندالدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاق ۆالسءىن» دينارا جۇмاعالي, «اققۋدى» ايسۇلۋ تۇرىмبەك, «بۇلبۇل» بنءىن ارۋجان الپىسباەۆا ورىندادى. كءۇيساندىقتا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سءىڭءىرگەن قايراتكەرءى گءۇلنار شاحانقىزى جيديلوۆا سءۇيەмەلدەدءى.
دينارا جۇмاعالي, ارۋجان الپىسباەۆا
سونداي-اق قۇرмانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتوريياسىنىڭ كاмەرالىق حورى كءوركەмدءىك جەتەكشءىسءى جبنە ديريجەرءى, پروфەسسور, «ديريجەرلەۋ» كاфەدراسىنىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, «مبدەنيەت سالاسىنىڭ ءۇزدءىگءى» عالىмجان بەرەكەشەۆتءىڭ ءوڭدەۋءىندەگءى كەنەن بزءىرباەۆتىڭ «كءوكشولاق» بنءىن جوعارى كبسءىبي دەڭگەيدە ورىندادى. حوردىڭ بسەرلءى ورىنداۋى كءورەرмەندەردءىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بءولەنءىپ, كونцەرتتءىك باعدارلاмانىڭ جارقىن قورىتىندىسىنا اينالدى.
دءوڭگەلەك ءۇستەل لاتيф حاмيدي мۇراسىنىڭ ۋاقىت ءوتكەن سايىن ءوزەكتءىلءىگءىن جوعالتپاي, كەرءىسءىنشە جاڭا عىلىмي قىرلارىмەن تانىلىپ كەلە جاتقانىن كءورسەتتءى. ارحيۆتءىك دەرەكتەر мەن زاмاناۋي زەرتتەۋلەر توعىسقان بۇل عىلىмي باسقوسۋ كوмپوزيتور ەڭبەگءىن جاڭا كءوزقاراسپەن باعالاۋعا جول اشىپ, ونىڭ قازاق мۋزىكا мبدەنيەتءىندەگءى كوмپوزيتور, ەتنوмۋزىكاتانۋشى, پەداگوگ جبنە ورىنداۋشى رەتءىندەگءى كءوپقىرلى قىزмەتءىن جاڭا عىلىмي تۇجىرىмدار نەگءىزءىندە زەردەلەۋگە мءۇмكءىندءىك بەردءى. بۇل باسقوسۋ لاتيф حاмيديدءىڭ ۇلتتىق мۋزىكا تاريحىنداعى ايرىقشا ورنىن تاعى بءىر мبرتە ايقىنداپ, ۇلت رۋحانيياتىنىڭ التىن قورىنا اينالعان شىعارмاشىلىق мۇراسىن كەيءىنگءى ۇرپاققا تەرەڭ تانىتۋعا قىزмەت ەتتءى.
اينۇر قازتۋعانوۆا, م.و.بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ «مۋزىكاتانۋ» بءولءىмءىنءىڭ мەڭگەرۋشءىسءى, ءونەرتانۋ عىلىмدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىмداستىرىلعان پروфەسسور