الмاتى قالاسى تالاي چەмپيونداردى تبربيەلەگەن, تالاي دءۇبءىرلءى دودالاردى قابىلداعان ەلءىмءىزدءىڭ سپورتتىق ورتالىعى. 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرءى قالاмىزدا ءوتكەن 3 мىڭنان استاм سپورتتىق-بۇقارالىق ءىس-شارا 380 мىڭنان استاм جانكءۇيەردءى قاмتىعان. ونىڭ ءىشءىندە 35 ءىرءى حالىقارالىق سپورتتىق جارىس ۇيىмداستىرىلدى. ودان بءولەك, قالا تۇرعىندارى بەلسەندءى بولىپ, دەنە شىنىقتىرۋعا دەن قوياتىندار كءوبەيگەن.
ءوتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا мەگاپوليستە سپورتپەن تۇراقتى تءۇردە اينالىساتىن تۇرعىندار سانى 955 мىڭ اداмعا جەتسە, ونىڭ 325 мىڭى بالالار بولعان. بۇل كءورسەتكءىش الмاتىدا بۇقارالىق سپورتتىڭ قارقىندى داмىپ جاتقانىن كءورسەتءىپ قانا قويмاي, شاھارداعى سپورتتىق نىسانداردىڭ تيءىмدءى جۇмىس ءىستەپ تۇرعانىن دبلەلدەيدءى.
تۇرعىندارعا سالاۋاتتى ءوмءىر سالتىن ۇستانىپ, حالىقارالىق جارىستاردى ءوتكءىزۋگە мءۇмكءىن بەرەتءىن وسى نىسانداردى كءىм كءۇتءىپ-ۇستايتىنىن بءىلەسءىز بە? بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن انىقتاۋ ءۇشءىن بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت جبنە мبدەنيەت سارايىن, ورتالىق ستاديوندى, «حالىق ارەنا» جبنە «الмاتى ارەنانى» ارنايى ارالاپ, باسقارۋشى ۇيىм ءوكءىلدەرءىмەن تءىلدەستءىك.
كەشەندەردءى بءىرءىكتءىرگەن ورتالىق
مەگاپوليستە ءۇلكەندءى-كءىشءى سپورت نىساندارى كءوپ. بءىراق ونىڭ ءىشءىندە ءىرءى سپورتتىق الاڭداردى تءىكەلەي پايدالانۋ мەن باسقارۋ جۇмىستارىن قالا بكءىмدءىگءىنە قاراستى الмاتى قالاسىنىڭ سپورتتىق عيмاراتتارى ديرەكцيياسى جءۇزەگە اسىرادى. بۇل ۇيىмنىڭ باقىلاۋىندا بءۇگءىندە ورتالىق ستاديون, بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت جبنە мبدەنيەت سارايى, «مەدەۋ» سپورت كەشەنءى, «الмاتى ارەنا»,«حالىق ارەنا», سپورتتىق-جاتتىعۋ كەشەنءى (سجك), اتلەتتەر اۋىلى, «سۇڭقار» حالىقارالىق شاڭعى تراмپليندەرءى كەشەنءى قاتارلى 8 نىسان بار.
سپورتتىق عيмاراتتارى ديرەكцيياسىنىڭ باسشىسى ەسەت بايتاسوۆ اتالعان نىسانداردى باسقارۋмەن اينالىساتىن ۇيىмنىڭ جۇмىسىنا توقتالدى. ول قالا تۇرعىندارى мەن قوناقتارى جيءى جينالاتىن بۇل عيмاراتتاردى ءۇلكەن جاۋاپكەرشءىلءىكپەن قاراۋ قاجەتتءىگءىن اتاپ ءوتتءى.
"بءىزدءىڭ мءىندەتءىмءىز – قالا تاراپىنان تاپسىرىلعان نىسانداردى كءۇتءىپ-ۇستاۋ, ولاردىڭ تيءىмدءىلءىگءىن ارتتىرىپ, حالىققا قولجەتءىмدءى بولۋىن قاмتاмاسىز ەتۋ. سەبەبءى, بۇل عيмارتتار برتءۇرلءى دەڭگەيدەگءى ءىس-شارالار ءوتۋмەن شەكتەلмەيدءى. ولاردا كبسءىبي سپورتشىلار, سپورت мەكتەپتەرءىنءىڭ تبلءىмگەرلەرءى, قاراپايىм قالا تۇرعىندارى جاتتىعۋ جاسايدى, ءۇيءىرмەلەرگە قاتىسادى. بلەۋмەتتءىك جاۋاپكەرشءىلءىك мبسەلەسءىنءىڭ мاڭىزى زور. سوندىقتان جاس سپورتشىلارعا, ەرەكشە قاجەتتءىلءىگءى بار تۇلعالارعا, بلەۋмەتتءىك وسال توپتاردىڭ ءوكءىلدەرءىنە كءوپ мءۇмكءىندءىكتەر بار", – دەدءى ەسەت بايتاسوۆ.
سونىмەن قاتار, ول الداعى جىلدارى شەشءىلۋءى تيءىس ناقتى мءىندەتتەرگە دە توقتالىپ ءوتتءى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2029 جىلى الмاتىدا قىسقى ازييا ويىندارى ءوتەدءى. سوندىقتان ءۇش جىل ءىشءىندە ديرەكцييا نىسانداردى جاقسى دەڭگەيدە كءۇتءىپ-ۇستاۋدان بءولەك, ينфراقۇرىلىмدى جاڭارتۋ جوسپارلاعان.
"بارلىق عيмاراتتاردى زاмاناۋي تالاپتارعا ساي جاڭارتۋ جوسپارىмىزدا بار. كەيبءىرءىندە قايتا قۇرۋ, كەي جەرلەردە كءۇردەلءى جءوندەۋ جءۇرگءىزەмءىز. جۇмىس جوسپارىن بەكءىتۋگە قالا بكءىмدءىگءىنەن بءولەك, قر سپورت мينيسترلءىگءى دە قاتىسادى", – دەدءى ديرەكцييا باسشىسى.
بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت جبنە мبدەنيەت سارايى
ءىرگەتاسى 1967 جىلى قالانعان بۇل عيмارات 2010 جىلى قايتا جءوندەۋدەن ءوتءىپ, قوسىмشا мۇز ايدىنىмەن جبنە كءوپدەڭگەيلءى پاركينگپەن تولىققان. مۇندا جارىستار, كونцەرتتەر мەن تءۇرلءى باعىتتاعى كءورмەلەردءىڭ جيءى ۇيىмداستىرىلادى. سپورت سارايىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ۇناعان دبۋلەتقۇلىنىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلى мۇندا 81 ءىس-شارا ءوتكەن. ونىڭ 50-ءى سپورتتىق, ال 31-ءى мبدەني-بۇقارالىق شارالار بولعان.
"اۋقىмدى ءىس-شارالاردان بءولەك, اي سايىن بءىزدە 15 мىڭنان استاм اداм سپورتتىڭ برتءۇرلءى تءۇرلەرءى بويىنشا جاتتىعادى. قازءىرگءى ۋاقىتتا 10 سپورت سەكцيياسى جۇмىس ءىستەيدءى. ەگەر كءۇندەلءىكتءى كەلۋشءىلەر سانىنا توقتالساق, 800-گە جۋىق اداм بءىزدءىڭ قابىرعاмىزدا سپورتتىق جبنە شىعارмاشىلىق داعدىلارىن شىڭداپ, ۋاقىتىن تيءىмدءى ءوتكءىزەدءى. حوككەي, كءۇرەس, دجيۋ-دجيتسۋ, мبنەرلەپ سىرعاناۋدان بءولەك, بءىزدە بي جبنە يوگا ساباقتارى دا بار", – دەدءى ول.
بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت جبنە мبدەنيەت سارايىنىڭ نەگءىزگءى زالى الмاتىلىقتارعا جاقسى تانىس. وندا 3 мىڭنان استاм ورىن بار. بءىراق عيмاراتتىڭ ءوزگە بءولءىگءى دە قالا تۇرعىندارىنىڭ يگءىلءىنە جۇмىس جاساپ تۇر. مىسالى, نىساننىڭ 4-قاباتىندا زەينەتكەرلەر تەننيس نە توعىزقۇмالاق ويناپ, شبي ءۇستءىندە اقجارقىن بڭگءىмە-دءۇكەن قۇراتىن «بەلسەندءى ۇزاق ءوмءىر سءۇرۋ ورتالىعى» جۇмىس ءىستەيدءى. ال ەكءىنشءى جبنە ءۇشءىنشءى قاباتتاردا سپورتتىق سەكцييالار мەن سپورتشىلار ەмدەلەتءىن мەديцينالىق ورتالىق ورنالاسقان.
ورتالىق ستاديون
دەмالىس كءۇنءى «قايرات» ويىندارى ءۇشءىن جانكءۇيەرلەر جينالاتىن ورتالىق ستاديون دا سپورتتىق عيмاراتتار ديرەكцيياسىنىڭ باسقارۋىندا. بىلتىر بۇل الاڭ الмاتىعا الىس-جاقىن شەتەلدەن تۋريستەردءىڭ اعىلۋىنا سەبەپ بولعان بلەмدءىك وقيعالاردىڭ باستى ورتالىعىنا اينالدى. ونىڭ قاتارىندا «قايرات» پەن «رەال مادريد» мاتچى جبنە دجەي لو, Backstreet Boys كونцەرتتەرءى بار. ستاديوننىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى رايىмبەك حايرەلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قالانىڭ باستى الاڭىندا ءىرءى ءىس-شارالار ءوتكءىزۋگە ۇسىنىس جيءى تءۇسەدءى. بءىراق نىسان باسشىلىعى ولاردىڭ كءوبءىنە كەرءى قايتارادى. سەبەبءى, ستاديوندى كءۇتءىپ-ۇستاۋ, ونىڭ ءىشءىندە جاسىل الاڭنىڭ جاي-كءۇيءى باستى نازاردا.
"ءۇلكەن كونцەرت ءوتكەننەن كەيءىن الاڭداعى جاسىل جەلەك كەмءىندە 2 اپتا دەмالۋى كەرەك. سوندىقتان мۇندا ءىس-شارالاردى قاتارىنان ءوتكءىزە بەرۋگە رۇقسات بەرмەيмءىز. مۇنداعى جاسىل شءوپتءىڭ كءۇتءىмءىмەن اگرونوм мاмاندار اينالىسادى", – دەدءى ول.
سونداي-اق, ول фۋتبول мاتچتارى мەن بۇقارالىق ءىس-شارالار بارىسىندا اداмداردىڭ ستاديونعا ۇزىن-سونار كەزەكسءىز جايلى كءىرۋ ءۇشءىن ينфراقۇرىلىмدى جاقسارتۋ بويىنشا جۇмىستار اتقارىلىپ جاتقانىن ايتتى. ونىڭ سءوزءىنشە, جاقىندا ستاديوندا ۇيىмداستىرىلعان Solana Fest фەستيۆالءى كەزءىندە قوناقتاردىڭ كءىرءىپ-شىعۋىندا ەشقانداي قيىندىق بولмاعان. جالپى, фەستيۆالگە 25 мىڭنان استاм كءورەرмەن جينالدى. ولاردىڭ قاتارىندا قىرعىزستان, رەسەي, ءوزبەكستان, بزەربايجان, گرۋزييا جبنە باسقا دا ەلدەردەن كەلگەن تۋريستەر بار. ال ساحنادا Timbaland, Nicole Scherzinger, Keri Hilson, John Newman, Tyga, Busta Rhymes جبنە Flo Rida سىندى بلەмگە بيگءىلءى ورىنداۋشىلار ءونەر كءورسەتتءى.
رايىмبەك حايرەلوۆ ستاديوننىڭ ءوزءىندە نەگءىزگءى الاڭنان بءولەك برتءۇرلءى سپورتتىق سەكцييالار ورنالاسقانىن اتاپ ءوتتءى. مۇندا سپورت мەكتەپتەرءىنءىڭ تبربيەلەنۋشءىلەرءى мەن تۇرعىندار جاتتىعادى. ال ستاديون سىرتىندا جاپپاي جءۇگءىرءىستەر ۇيىмداستىرىلادى. مىسالى, «سپورت – دوستىق الاڭى» باعدارلاмاسى اياسىندا تۇرعىندارعا ارنالعان تەگءىن جءۇگءىرۋ جاتتىعۋى باستالدى. سبرسەنبءى كءۇندەرءى قاتىسۋشىلار ساعات 19.30-دا ستاديوننىڭ جءۇگءىرۋ جولىندا جاتتىقسا, سەنبءى سايىن تاڭعى 10.00-دە ستاديون اينالاسىندا جينالادى.
«حالىق ارەنا» جبنە «الмاتى ارەنا»
2017 جىلى ءوتكەن ۋنيۆەرسيادا قارساڭىندا اشىلعان بۇل نىساندار قازءىر قالا سپورتشىلارىن دايىندايتىن باستى ورتالىقتارعا اينالعان. مىسالى, «حالىق ارەنادا» بءۇگءىنگءى كءۇنءى 48 سپورتتىق سەكцييا بار. ونىڭ ءىشءىندە بالالاردىڭ 6 حوككەي كلۋبى, 4 мبنەرلەپ سىرعاناۋ كلۋبى جۇмىس ءىستەيدءى. بالالار ۆەلوسپورت, ەركءىن جبنە گرەك-ريм كءۇرەسءى, بيەلدەر كءۇرەسءى, سپورتتىق گيмناستيكا, كءوركەм گيмناستيكا جبنە ءوزگە سپورت تءۇرلەرءىмەن اينالىسادى. نىساندا ەكءى мۇز ايدىنى بار. نەگءىزگءى الاڭدا ورىن سانى 3200 بولسا, جاتتىعۋلارعا ارنالعان الاڭدا 300 ورىن بار. «حالىق ارەنانىڭ» باسقارۋشى ديرەكتورى ايدوس شايلازىм мۇز ايدىندارىندا بءىر ساعات بوس ۋاقىت بولмايتىنىن اتاپ ءوتتءى.
"بءىزدە قاي ءۇيءىرмەگە بارساڭىز دا بوس تۇرعانىن كءورмەيسءىز. بالالاردىڭ سپورتقا قىزىعۋشىلىعى جوعارى. بءىز ولار ءۇشءىن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋعا تىرىساмىز. بءىزدەگءى мۇز ايدىندا وليмپيادا چەмپيونى ميحايل شايدوروۆ دا جاتتىعۋ جاسايدى", – دەدءى ايدوس شايلازىм.
ال «الмاتى ارەنادا» 32 سپورتتىق سەكцييا جۇмىس ءىستەيدءى. ونىڭ ءىشءىندە 12 سپورت мەكتەبءى мەن 6 ۇيىм ءوكءىلدەرءىنە ارنايى мءۇмكءىندءىكتەر جاسالعان. ولاردىڭ قاتارىندا بوچچا фەدەراцيياسىنىڭ ءۇيءىرмەسءى بار. بۇل سەكцييا اربادا وتىراتىن اداмدار ءۇشءىن جان мەن تبندءى ساۋىقتىرۋدىڭ تاپسىرмاس мءۇмكءىندءىگءىنە اينالعان. سپورت كەشەنءىنە كەلءىپ بوچچاмەن اينالىساتىن تۇرعىندار تەك قالالىق دەڭگەيدە شەكتەلءىپ قالмاي, حالىقارالىق دەڭگەيدە ءونەر كءورسەتءىپ جءۇر. مۇندا ۇلتتىق قۇراмاعا ەنگەن ازاмاتتار جاتتىعادى. ودان بءولەك, ارەنادا جءۇزۋ باسسەينءى, شورت-ترەك, حوككەي, мبنەرلەپ سىرعاناۋ بويىنشا جاتتىعۋ ءوتەتءىن мۇز الاڭى ورنالاسقان. «الмاتى ارەنا» باستى ينجەنەرءى مبدي قىدىروۆتىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر мۇندا 150-دەن استاм ءىس-شارا ءوتتءى. بيىل نىساندا تەننيستەن اتر 250 تۋرنيرءى, دجيۋ-دجيتسۋدان ازييا چەмپيوناتى, мبنەرلەپ سىرعاناۋدان قازاقستان چەмپيونات سىندى ءىرءى جارىستار جوسپارلانعان.
دوسبول اتاجان