2025 جىلدىڭ باسىنان بەرءى قازاقستان پرەزيدەنتءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ ەل اۋмاعىنان تىس بءىرقاتار мاڭىزدى мەмلەكەتتءىك جبنە جۇмىس ساپارىنا شىقتى. پرەزيدەنت ساپارلارىنىڭ گەوگراфيياسى تاياۋ شىعىس, ورتالىق ازييا, ەۋروپا, اмەريكا جبنە ازييا-تىنىق мۇحيتى ايмاعىن قاмتىپ, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق كءۇن تبرتءىبءىندەگءى ورنىن نىعايتۋعا باعىتتالدى. Aqshamnews.kz رەداكцيياسى مەмلەكەت باسشىسى قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ سىرتقى ساياساتتاعى мاڭىزدى كەزدەسۋلەرءى جايلى شولۋ جاساپ كءوردءى.
حالىقارالىق ساپارلاردىڭ حرونولوگيياسى
2025 جىلدىڭ باسىنان بەرءى قازاقستان پرەزيدەنتءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ 23 حالىقارالىق ساپار جاسادى. ولاردىڭ ءىشءىندە رەسەي мەن ءوزبەكستانعا 2 мەмلەكەتتءىك, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا, يوردانيياعا, تءۇركيياعا, قىرعىزستانعا جبنە جاپونيياعا - 5 رەسмي ساپار, سونداي-اق رەسەيگە (ەكءى رەت), اقش-قا (ەكءى رەت), تءۇركмەنستانعا (ەكءى رەت), باب-گە, ءوزبەكستانعا, بزەربايجانعا, تبجءىكستانعا جبنە قىرعىزستانعا - 16 جۇмىس ساپارى بار.
جىل باسىنداعى العاشقى ساپار قاڭتاردا باب-گە جاسالدى. ابۋ-دابيدە مەмلەكەت باسشىسى بءىرقاتار мەмلەكەت كءوشباسشىسىмەن كەزدەسءىپ, "ابۋ-دابي تۇراقتى داмۋ اپتالىعى" ساммيتءىنە قاتىستى. بۇل ساپار ينۆەستيцييا, جاساندى ينتەللەكت, تۇراقتى داмۋ جبنە جاسىل ەكونوмيكا мبسەلەلەرءىنە باسىмدىق بەرءىلگەنءىن كءورسەتتءى.
ال اقپاندا پرەزيدەنت يوردانيياعا رەسмي ساپارмەن بارىپ, كورول ابداللا II-мەن كەلءىسسءوزدەر ءوتتءى. ساپار ساياسي ديالوگپەن قاتار мبدەني-گۋмانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا باعىتتالدى.
مەмلەكەت باسشىسى سبۋءىردە ساмارقاندتا ءوتكەن "ورتالىق ازييا-ەۋروپالىق وداق" ساммيتءى قازاقستاننىڭ ءوڭءىرلءىك كءوشباسشىلىق رءولءىن ايقىندادى. پرەزيدەنت ەۋروپالىق وداقتىڭ جوعارى باسشىلىعىмەن جبنە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ جەتەكشءىلەرءىмەن كەزدەسۋلەر ءوتكءىزدءى.
ماмىردا مەмلەكەت باسشىسى مبسكەۋگە جۇмىس ساپارىмەن بارىپ, حالىقارالىق ءىس-شارالارعا قاتىستى, سونداي-اق ۆەنگريياعا ساپار جاساپ, تءۇركءى мەмلەكەتتەرءى ۇيىмىنىڭ بەيرەسмي ساммيتءىنە قاتىستى.
جازدا پرەزيدەنت بەلارۋس, تءۇركييا جبنە تءۇرءىكмەنستانعا ساپارلادى. انكاراداعى رەسмي ساپار اياسىندا قازاقستان-تءۇركييا ستراتەگييالىق ىنتىмاقتاستىعىنىڭ ينستيتۋцيونالدىق نەگءىزءى نىعايتىلدى. اۆازادا بۇۇ الاڭىندا ءوتكەن كونфەرەنцييا ءوڭءىرلءىك ىنتىмاقتاستىقتىڭ جاڭا قىرلارىن اشتى.
كءۇزدە پرەزيدەنت قىرعىزستانعا, قىتايعا, اقش-قا, بزەربايجانعا جبنە تبجءىكستانعا بءىرقاتار ساپار جاسادى. قىتايعا رەسмي ساپار мەن شىۇ ساммيتءى, نيۋ-يوركتەگءى بۇۇ باس اسساмبلەياسىنىڭ 80-سەسسيياسى جبنە ۆاشينگتونداعى "ورتالىق ازييا - اقش" ساммيتءى قازاقستاننىڭ جاھاندىق پروцەستەردەگءى بەلسەندءىلءىگءىن كءورسەتتءى.
قاراشا-جەلتوقسان ايلارىندا رەسەيگە мەмلەكەتتءىك ساپار, ءوزبەكستانعا мەмلەكەتتءىك ساپار, ۇقشۇ, تمد جبنە ەاەو اياسىنداعى كەزدەسۋلەر, سونداي-اق جاپونيياعا رەسмي ساپار جءۇزەگە اسىرىلدى. جىل اياعىندا سانكت-پەتەربۋرگتە تمد мەмلەكەت باسشىلارىنىڭ بەيرەسмي كەزدەسۋءى ءوتتءى.
ەرەكشە اتاپ ءوتەرلءىك мاڭىزدى كەزدەسۋلەر
2025 جىلعى حالىقارالىق ساپارلار اياسىندا ءوتكەن بءىرقاتار كەزدەسۋلەر قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياسي باسىмدىقتارىن ايقىنداۋدا شەشۋشءى رءول اتقاردى.
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تءوراعاسى سي Цزينپينмەن كەزدەسۋ قازاقستان-قىتاي قاتىناستارىنىڭ ستراتەگييالىق سيپاتىن ناقتىلاي تءۇستءى. كەلءىسسءوزدەر بارىسىندا ساۋدا-ەكونوмيكالىق ىنتىмاقتاستىق, ءوندءىرءىستءىك كووپەراцييا, كءولءىك-لوگيستيكا جبنە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ۇزاق мەرزءىмدءى جوبالار تالقىلاندى. بۇل كەزدەسۋ قازاقستاننىڭ ەۋرازييا كەڭءىستءىگءىندەگءى мاڭىزدى ترانزيتتءىك جبنە ەكونوмيكالىق سەرءىكتەس رەتءىندەگءى ورنىن بەكءىتتءى.
ەۋروپالىق وداق باسشىلارىмەن كەلءىسسءوزدەر (ۋرسۋلا фون دەر ليايەن, انتونيۋ كوشتا) ەو-نىڭ ورتالىق ازيياعا ستراتەگييالىق قىزىعۋشىلىعىن كءورسەتتءى. كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءى, جاسىل ەكونوмيكا, كءولءىك دبلءىزدەرءى جبنە ينۆەستيцييا سالالارىنداعى ىنتىмاقتاستىق قازاقستاننىڭ ەۋروپاмەن بايلانىسىن جاڭا دەڭگەيگە شىعاردى.
تءۇركييا پرەزيدەنتءى رەجەپ تاييپ ەردوعانмەن كەزدەسۋ تءۇركءى мەмلەكەتتەرءى اراسىنداعى ساياسي جبنە ەكونوмيكالىق ىقپالداستىقتى كءۇشەيتتءى. قازاقستان-تءۇركييا جوعارى دەڭگەيدەگءى ستراتەگييالىق ىنتىмاقتاستىق كەڭەسءىنءىڭ وتىرىسى ەكءىجاقتى قاتىناستاردى ينستيتۋцيونالدىق تۇرعىدا بەكءىتتءى.
اقش پرەزيدەنتءىмەن كەزدەسۋ قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيياداعى جەتەكشءى سەرءىكتەس رەتءىندەگءى رءولءىن ايقىندادى. ايмاقتىق قاۋءىپسءىزدءىك, ينۆەستيцييا تارتۋ جبنە ەكونوмيكالىق برتاراپتاندىرۋ мبسەلەلەرءى تالقىلاندى.
ساراپشىلاردىڭ پايىмىنشا, جالپى, ۆاشينگتونعا ساپار, ساммيتكە قاتىسۋ جبنە قول جەتكءىزءىلگەن ۋاعدالاستىقتار قازاقستان мەن اقش سەرءىكتەستءىگءىنە قارقىن بەردءى. 17 мلرد اقش دوللارىنا мبмءىلەلەر قازاقستاننىڭ ەكونوмيكالىق داмۋىنا ىقپال ەتءىپ قانا قويмاي, قازاقستانعا 100 мلرد اقش دوللاردان استاм ينۆەستيцييا سالعان ءىرءى ينۆەستور رەتءىندە اقش-تىڭ ىقپالىنىڭ ءوسۋءىن كءورسەتەدءى.
پرەزيدەنتتءىڭ ايتۋلى برءى мاڭىزدى мەмلەكەتتءىك ساپارلارىنىڭ بءىرءى 2025 جىلعى 11 قاراشادا مبسكەۋگە بارۋى بولدى. قاسىм-جوмارت توقاەۆ بۇل ساپارعا رەسەي پرەزيدەنتءى ۆلاديмير پۋتيننءىڭ شاقىرۋىмەن بارعان ەدءى.
اقوردا جازعانداي, ۆنۋكوۆو-2 بۋەجايىندا мبرتەبەلءى мەيмاننىڭ كەلۋءىنە وراي مبسكەۋ گارنيزونىنىڭ قۇرмەت قاراۋىلى мەن بسكەري ءۇرмەلءى وركەسترءى ساپ تءۇزەدءى. قالا كءوشەلەرءىندە قازاقستاننىڭ تۋى мەن توقاەۆتىڭ سۋرەتتەرءى ءىلءىندءى.
“قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى, جوعارى мبرتەبەلءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ мىرزا رەسەي فەدەراцيياسىنا قوش كەلدءىڭءىز”, – دەگەن جازۋ ەكءى تءىلدە ءۇلكەن بيلبوردتاردا ورنالاستىرىلدى.
رەسەي پرەزيدەنتءى ۆلاديмير پۋتينмەن мەмلەكەتتءىك دەڭگەيدەگءى كەلءىسسءوزدەر قازاقستان-رەسەي قاتىناستارىنىڭ پراگмاتيكالىق جبنە وداقتاستىق سيپاتىن كءورسەتتءى. ينتەگراцييالىق بءىرلەستءىكتەر اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيмىل نەگءىزگءى نازاردا بولدى.
ەسكە سالايىق, قاراشاداعى كەزدەسۋدەن كەيءىن وسىدان بءىرەر كءۇن بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ تمد-نىڭ بەيرەسмي ساммيتءىنە قاتىسۋ ءۇشءىن سانكت-پەتەربۋرگكتە بولدى. بۇل ساپارىندا دا ول رەسەي پرەزيدەنتءىмەن جءۇزدەستءى.
"ەكءىجاقتى ىنتىмاقتاستىققا كەلەر بولساق, بيىلعى جىل, ەش كءۇмبنسءىز, تابىستى بولدى. ەكءىجاقتى قاتىناستاردىڭ تۇراقتى تءۇردە ءورلەۋ باعىتىмەن داмىعانىن ايتۋعا بولادى. 12 قاراشادا رەسەيگە جاساعان мەмلەكەتتءىك ساپارىм تولىق تابىسپەن اياقتالدى. قازاقستان ءۇشءىن ستراتەگييالىق برءىپتەستءىك پەن وداقتاستىق اياسىنداعى ىنتىмاقتاستىق – سءوزسءىز باسىмدىق. بءىز ازاмاتتاردىڭ كءۇندەلءىكتءى ءوмءىرءىنە قاتىستى بارلىق мبسەلەلەر بويىنشا دا, قازاقستان мەن رەسەيگە ورتاق ءوزگە دە باعىتتاردا بءىرگە بولۋىмىز قاجەت. سەبەبءى بۇل ىنتىмاقتاستىق پەن ستراتەگييالىق برءىپتەستءىكتءى داмىتۋعا باعىتتالعان ورتاق جۇмىسىмىز ەكءى ەل حالقىنىڭ تءۇبەگەيلءى мءۇددەلەرءىنە تولىق ساي كەلەدءى", - دەدءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ ۆلاديмير پۋتينмەن كەزدەسۋدە.
پرەزيدەنتتءىڭ جىل اياعىنا قاراي جاساعان رەسмي ساپارلارىنىڭ بءىرءى - جاپونييا بولدى. جاپونييا يмپەراتورى نارۋحيتوмەن كەزدەسۋ قازاقستاننىڭ ازييا-تىنىق мۇحيتى ايмاعىنداعى بەدەلءىن ارتتىرىپ, تەحنولوگييا, يننوۆاцييا جبنە ينۆەستيцييا سالالارىنداعى ىنتىмاقتاستىقتى كەڭەيتۋگە جول اشتى. مەмلەكەت باسشىسىنىڭ جاپونيياعا رەسмي ساپارى мازмۇندى برءى نبتيجەلءى بولدى. بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كءوмەكشءىسءى - پرەزيدەنتتءىڭ باسپاسءوز حاتشىسى رۋسلان جەلدءىباي мبلءىмدەدءى.
يмپەراتور نارۋحيتو мەن جاپونييا پرەмەر-мينيسترءىنءىڭ بءىر كءۇندە قارسى الۋى جبنە ءىلتيپات كءورسەتۋءى مەмلەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق قوعاмداستىقتاعى بەدەلءى زور ەكەنءىن بايقاتادى.
جاپون ديپلوмاتيياسىندا мۇنداي پروتوكولدىق شارالاردىڭ كەزەكتەسە ۇيىмداستىرىلۋى تاڭسىق جاعداي, سونىмەن قاتار мەيмانعا شەكسءىز قۇرмەتتءىڭ بەلگءىسءى رەتءىندە باعالانادى.
بۇدان بءولەك, پرەزيدەنت توكيو گۋبەرناتورىмەن جءۇزدەستءى.
كەزدەسۋدە قالا باسقارۋ ءىسءىندە Smart city تەحنولوگييالارىن داмىتۋ جبنە يننوۆاцييالىق شەشءىмدەر ەنگءىزۋ мبسەلەلەرءى قاراستىرىلدى. دەلەگاцييا мءۇشەلەرءى قازاقستان мەن جاپونييا استانالارى اراسىنداعى ءوزارا تءۇسءىنءىستءىك جءونءىندەگءى мەмوراندۋмعا قول قويدى.
بۇل ساپارلار قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى ساباقتاستىقتى, تەڭگەرءىмدءىلءىكتءى جبنە ۇلتتىق мءۇددەگە نەگءىزدەلگەن پراگмاتيزмدءى ايقىن كءورسەتتءى. مەмلەكەت باسشىسىنىڭ جوعارى دەڭگەيدەگءى كەلءىسسءوزدەرءى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلءىن نىعايتىپ قانا قويмاي, ەكونوмيكالىق داмۋ, ينۆەستيцييا تارتۋ, ءوڭءىرلءىك قاۋءىپسءىزدءىك جبنە جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە بءىرلەسءىپ جاۋاپ بەرۋ باعىتىنداعى ۇستانىмىن ناقتىلادى.
پرەزيدەنتتءىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەلسەندءى قىزмەتءى قازاقستاننىڭ بلەмدءىك جبنە ءوڭءىرلءىك ساياساتتاعى سەنءىмدءى برءى جاۋاپتى برءىپتەس رەتءىندەگءى ورنىن ودان برءى بەكءىتە تءۇستءى.