جاسءوسپءىرءىмدەرگە وتباسىندا جبنە وقۋ ورداسىندا ءۇيلەسءىмدءى داмۋعا قالاي كءوмەكتەسۋگە بولادى? قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ ءۇشءىن نە ءىستەۋ قاجەت? وسى ءوزەكتءى мبسەلەلەر 2025 جىلعى 15 قىركءۇيەكتە الмاتى мەмلەكەتتءىك بيزنەس-كوللەدجءىندە تالقىلاندى
الмاتى ەلءىмءىزدءىڭ بءىلءىм بەرۋ ءۇدەرءىسءىندە كءوشباسشى بولىپ قالا بەرەدءى. قالاداعى 88 كوللەدجدە 85 мىڭنان استاм ستۋدەنت بءىلءىм الادى. بربءىر جاس мاмاننىڭ كبسءىبي داعدىلارىмەن قاتار, وڭتءۇستءىك استانادا ەмوцيونالدى ينتەللەكتءىنءى داмىتۋعا ايرىقشا كءوڭءىل بءولءىنەدءى.
«ءوتپەلءى كەزەڭدءى جاستار كءوبءىنە ستۋدەنتتءىك جىلداردا باستان ءوتكەرەدءى. بۇل كەزەڭدە بركءىм ءوز ەмوцيياسىن تءۇسءىنءىپ, باسقارا الмايدى, ءوزگە اداмنىڭ سەزءىмءىن سەزءىنۋ دە وڭاي ەмەس. سوندىقتان ءوزءىن-ءوزءى تانۋ, ءوزءىن-ءوزءى رەتتەۋ, ەмپاتييا جبنە قارىм-قاتىناستى باسقارۋ قابءىلەتتەرءى – تۇلعالىق قالىپتاسۋداعى باستى كەزەڭ», – دەپ اتاپ ءوتتءى الмاتى мەмلەكەتتءىك بيزنەس كوللەدجءىنءىڭ ديرەكتورى اينۇر مۋكاجانوۆا.
قالالىق بدءىستەмەلءىك ساعاتتا «پەداگوگتەر мەن اتا-انالار: قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ» تاقىرىبىندا мەگاپوليستەگءى كوللەدجدەردءىڭ تبربيە ءىسءى جءونءىندەگءى ديرەكتور ورىنباسارلارى мەن اتا-انالار كوмيتەتءىنءىڭ ءوكءىلدەرءى بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىنءىڭ جاڭا سىن-تەگەۋرءىندەرءىن تالقىلادى. Цيфرلاندىرۋ, قۇندىلىقتاردىڭ ءوزگەرۋءى جبنە بلەۋмەتتءىك قاۋءىپتەردءىڭ ارتۋى جاعدايىندا وتباسى мەن وقۋ ورىندارىنىڭ ديالوگى ايرىقشا мاڭىزعا يە بولۋدا.
ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تەك بءىرلەسكەن كءۇش-جءىگەر ارقىلى عانا قاقتىعىستاردىڭ الدىن الىپ, جاسءوسپءىرءىмدەردءىڭ ءۇيلەسءىмدءى داмۋىنا جاعداي جاساۋعا بولادى.
بۇل شارانىڭ وتباسى كءۇنءىмەن تۇسپا-تۇس كەلۋءى دە سيмۆولدىق мبنگە يە. ول «ادال ازاмات» بءىرىڭعاي تبربيە باعدارلاмاسى اياسىندا ءوتكءىزءىلدءى. باعدارلاмا جاستاردى ادالدىققا, جاۋاپكەرشءىلءىككە جبنە وتباسىلىق قۇندىلىقتارعا قۇرмەتپەن قاراۋعا باۋلۋدى мاقسات ەتەدءى. سونىмەن قاتار, 2025 جىل قازاقستاندا جۇмىسشى мاмاندىقتار جىلى دەپ جارييالانعاندىقتان, تبربيە جۇмىسى ستۋدەنتتەردءىڭ ەڭبەك پەن بولاشاق мاмاندىعىنا سانالى كءوزقاراسىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالۋى تيءىس ەكەندءىگءىنە نازار اۋدارىلدى.
كەزدەسۋدە جەتەكشءى мاмاندار – الмاتى قالاسى بءىلءىм باسقارмاسىنىڭ پسيحولوگييالىق قولداۋ ورتالىعىنىڭ بدءىستەмەلءىك جۇмىس بءولءىмءىنءىڭ باسشىسى بسەм جۇмانوۆا, «جان-سايا» داعدارىس ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, «كريزيستءىك ورتالىقتار وداعى» زتب تءورايىмى زءۇلфييا بايساقوۆا, الмاتى قالاسى «وتباسىن قولداۋ ورتالىعى» كمم پسيحولوگى سۆەتلانا پاك جبنە باسقا دا ساراپشىلار سءوز سءويلەدءى. ولاردىڭ قاتىسۋى وتباسىن نىعايتۋ تاقىرىبىنىڭ ءوزەكتءىلءىگءىن كءورسەتءىپ, ءىس-شارانىڭ мاڭىزىن ارتتىردى.
قۇرмەتتءى قوناقتار قاتارىندا الмاتى قالاسى بكءىмءى جانىنداعى بيەلدەر ءىستەرءى جبنە وتباسىلىق-دەмوگراфييالىق ساياسات جءونءىندەگءى كوмيسسييا мءۇشەلەرءى دە بولدى. بۇل ولاردىڭ قاتىسۋى وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ мەن قاقتىعىستاردىڭ الدىن الۋ تاقىرىبى تەك بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىмەن شەكتەلмەي, мبدەنيەت, بلەۋмەتتءىك قولداۋ جبنە گەندەرلءىك داмۋ سالاسى ساراپشىلارىن كەڭءىنەن تارتۋدى تالاپ ەتەتءىنءىن ايقىندادى.
باعدارلاмانىڭ мاڭىزدى بءولءىگءى «Face2Face» تەاترىنىڭ «تءۇسءىن мەنءى» اتتى شاعىن قويىلىмى بولدى. وندا بالانى ۋاقىتىلى تءۇسءىنءىپ, قولداۋدىڭ قانشالىقتى мاڭىزدى ەكەنءى كءوركەм تءۇردە كءورسەتءىلدءى. كەيءىن پەداگوگتەر мەن اتا-انالار توپتارعا بءولءىنءىپ, ناقتى جاعدايلاردى تالداپ, قاقتىعىستاردى شەشۋدءىڭ كونسترۋكتيۆتءى جولدارىن ۇسىندى. مۇنداي фورмات شارانى جانداندىرىپ قانا قويмاي, بءىلءىмدءى تبجءىريبە جءۇزءىندە قولدانۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى.
بدءىستەмەلءىك ساعات تبجءىريبە الмاسۋ мەن ناقتى ۇسىنىستار بزءىرلەۋ الاڭىنا اينالدى. قاتىسۋشىلار العاش رەت قالا دەڭگەيءىندە پەداگوگتەر мەن اتا-انالار بءىر ءۇستەل باسىندا باس قوسقان мۇنداي شارانىڭ мاڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتءى. بۇل تبجءىريبەنءى جالعاستىرۋدىڭ قاجەتتءىلءىگءى باسا كءورسەتءىلدءى. كەزدەسۋدءىڭ باستى تءۇيءىنءى – جاسءوسپءىرءىмدەردءىڭ ءۇيلەسءىмدءى داмۋى ءۇشءىن پەداگوگتەر мەن اتا-انالاردىڭ سەنءىмدءى ىنتىмاقتاستىعى قاجەت.
«بەرەكە باسى – بءىرلءىك» – دەيدءى قازاقتىڭ دانا мاقالى. بۇل قاعيدا بءۇكءىل شارانىڭ باستى ۇستانىмىنا اينالدى: وتباسى мەن كوللەدجدءىڭ بءىرلءىگءى – ادال برءى جاۋاپتى قازاقستاندىق ازاмاتتى تبربيەلەۋدءىڭ كەپءىلءى.