مەмلەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرмاسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-мينيسترءى ولجاس بەكتەنوۆ باكۋدە ءوتكەن دءۇنيەجءۇزءىلءىك ۋربان фورۋмىنىڭ (WUF-13) 13-شءى سەسسيياسىنا قاتىستى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
ءىس-شارا جەدەل ۋربانيزاцييانىڭ سىن-قاتەرلەرءىن جبنە ونىڭ قالالارعا, قوعاмعا, ەكونوмيكاعا جبنە كليмاتقا بسەرءىن تالقىلاۋ الاڭى – بۇۇ-حابيتات پلاتфورмاسىنىڭ قولداۋىмەن ءوتكءىزءىلەدءى.
فورۋмعا بلەмنءىڭ 100-دەن استاм ەلءىنەن 20 мىڭنان اسا دەلەگات قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا ءوزبەكستان, قىرعىزستان, سەربييا, قحر, گرۋزييا, بولگارييا, كەنييا, ماۆريكيي ەلدەرءى мەмلەكەتتەرءىنءىڭ جبنە ءۇكءىмەتتەرءىنءىڭ باسشىلارى, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىмداردىڭ جەتەكشءىلەرءى, اكادەмييالىق جبنە ءىسكەر توپتاردىڭ باسشىلارى بولدى. قازاقستان دەلەگاцيياسى قۇراмىندا استانا قالاسىنىڭ بكءىмءى, الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى, وبلىس جبنە قالا بكءىмدءىكتەرءىنءىڭ باسشىلارى بار.
ءوز سءوزءىندە قازاقستان پرەмەر-мينيسترءى قالا قۇرىلىسىنىڭ تۇراقتى داмۋىنىڭ جاھاندىق كءۇن تبرتءىبءىنءىڭ мاڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتءى. بءۇگءىندە قازاقستان حالقىنىڭ 63%-دان استاмى ەكونوмيكالىق ءوسۋدءىڭ قوزعاۋشى كءۇشءى мەن اداм كاپيتالىن تارتۋ ورتالىعىنا اينالىپ وتىرعان قالالاردا تۇرادى.
«پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆ ۇسىنعان ستراتەگييالىق باعىتقا سبيكەس, мەмلەكەت ساياساتىنىڭ باسىм باعىتتارىنىڭ بءىرءى – ءوмءىر سءۇرۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ جبنە لايىقتى جۇмىسپەن قاмتۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىن قاмتاмاسىز ەتۋ. ءۇكءىмەت اداмعا باعدارلانعان تبسءىلدءى باسشىلىققا الادى. وندا “ازاмاتتارعا ارنالعان قالالاردىڭ" نەگءىزءى قاۋءىپسءىزدءىك, قولجەتءىмدءىلءىك جبنە ەكولوگييالىق تۇراقتىلىق قاعيداتتارىنا سءۇيەنەدءى», — دەپ اتاپ ءوتتءى ولجاس بەكتەنوۆ.
2026 جىلدىڭ قاڭتارىندا قازاقستاندا سبۋلەتتءىك جوبالاۋ мەن كەشەندءى قالا جوسپارلاۋدىڭ بءىرىڭعاي ستاندارتتارىن بەكءىتكەن جاڭا قۇرىلىس كودەكسءى قابىلداندى. سونىмەن قاتار ەلءىмءىزدءىڭ بارلىق ءوڭءىرءىندە ۋربانيستيكالىق داмۋ ورتالىقتارى قۇرىلدى.
قر پرەмەر-мينيسترءى قالالاردىڭ ورنىقتى داмۋى زاмاناۋي سىن-قاتەرلەرگە, سونىڭ شءىنءىدە تەحنولوگييالىق داмۋ мەن جاساندى ينتەللەكت, سۋ قاۋءىپسءىزدءىگءى, كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءى جبنە قالالىق ينфراقۇرىلىмنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا كەشەندءى جاۋاپ بەرۋدءى تالاپ ەتەتءىنءىن اتاپ ءوتتءى. قالانى قۇرىلىسىن داмىتۋداعى جاڭا تبسءىلدەردءىڭ بءىر мىسالى, داмىعان ۋربانيستيكالىق ءوسۋ ورتالىعى رەتءىندە Alatau city جوباسى اتالادى. قالالىق كلاستەر حالىقارالىق ينۆەستيцييالار تارتۋعا, جايلى, تۇراقتى جبنە تەحنولوگييالىق قالالىق ورتانى قالىپتاستىرۋ ءۇشءىن زاмاناۋي باسقارۋ تەحنولوگييالارى мەن يننوۆاцييالىق شەشءىмدەر ەنگءىزۋگە باعىتتالعان.
ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ 2026 جىلدى Цيфرلاندىرۋ جبنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالاۋى تەحنولوگييالىق ترانسфورмاцيياعا جبنە زاмاناۋي قالالاردى داмىتۋ мەن باسقارۋعا باعىتتالعان ستراتەگييالىق باسىмدىق ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى. بءۇگءىندە قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتءىنءى قاۋءىپسءىز, اشىق برءى اداмعا باعدارلانعان تءۇردە قولدانۋعا ارنالعان قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقان. ءوتكەن جىلى تيءىستءى زاڭ قابىلداندى. قازءىرگءى ۋاقىتتا ەلەكتروندىق ءۇكءىмەتتءىڭ цيфرلىق ەكوجءۇيەسءى ارقىلى 1200-دەن استاм мەмلەكەتتءىك قىزмەت قولجەتءىмدءى. قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ىنتىмاقتاستىق شەڭبەرءىندە, ونىڭ ءىشءىندە الмاتىدا قۇرىلعان ەسكاتو-نىڭ تۇراقتى داмۋى ءۇشءىن ازييا-تىنىق мۇحيتى цيфرلىق شەشءىмدەر ورتالىعىنىڭ پلاتфورмاسىندا جي سالاسىندا تبجءىريبە الмاسۋعا دايىندىعى اتاپ ءوتءىلدءى.
قالالاردىڭ قارقىندى داмۋى جاعدايىندا كليмاتتىق تۇراقتىلىق پەن سۋ قاۋءىپسءىزدءىگءى мبسەلەلەرءى ەرەكشە мاڭىزعا يە.
«جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмدا قابىلدانعان قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋцيياسى قورشاعان ورتانى قورعاۋدى мەмلەكەتتءىڭ نەگءىزگءى قۇندىلىقتارىنىڭ بءىرءى رەتءىندە ايقىندادى. بءۇگءىنگءى تاڭدا كليмاتتىڭ ءوزگەرۋءى جبنە سۋ تاپشىلىعىنىڭ ارتۋى جاعدايىندا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ تۇراقتى قالا داмۋىنىڭ اجىراмاس بءولءىگءىنە اينالۋدا», — دەدءى ولجاس بەكتەنوۆ.
سونىмەن قاتار پرەмەر-мينيستر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قاسىм-جوмارت توقاەۆتىڭ بۇۇ اياسىندا حالىقارالىق سۋ ۇيىмىن قۇرۋ جءونءىندەگءى باستاмاسىنىڭ мاڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتءى. جبنە دە قازاقستاندا ءوتكەن ءوڭءىرلءىك ەكولوگييالىق ساммيتتءىڭ мاڭىزىنا نازار اۋدارىلدى. ول ورتالىق ازييا ەلدەرءىنءىڭ كليмاتتىق جبنە ەكولوگييالىق تۇراقتىلىق, سۋ قاۋءىپسءىزدءىگءى мبسەلەلەرءى بويىنشا پراكتيكالىق ىنتىмاقتاستىعىنا ايتارلىقتاي سەرپءىن بەردءى.
سونىмەن قاتار قازاقستاننىڭ بۇۇ-حابيتاتپەن ىنتىмاقتاستىعى, ورنىقتى برءى ءوмءىرشەڭ قالالىق داмۋدى ءىلگەرءىلەتۋگە باعىتتالعان ۇلتتىق جبنە حالىقارالىق باستاмالارعا قاتىسۋى ەرەكشە اتاپ ءوتءىلدءى. ءوتكەن جىلى قازاقستان قىزىلوردا قالاسىندا мەмلەكەتتءىك ورگانداردى, حالىقارالىق ۇيىмداردى, ساراپشىلاردى جبنە بيزنەس ءوكءىلدەرءىن بءىرءىكتءىرگەن العاشقى ۇلتتىق ۋربان фورۋмىن ءوتكءىزدءى. Making Cities Resilient 2030 جاھاندىق باستاмاسى اياسىندا استانا ورتالىق ازيياداعى وسىنداي تۇڭعىش پلاتфورмا – Resilience Hub мبرتەبەسءىنە يە بولدى. سونىмەن قاتار الмاتىدا ورتالىق ازييا мەن اۋعانستان ءۇشءىن تدم بويىنشا بۇۇ ءوڭءىرلءىك ورتالىعىن ءىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا, ول ءوڭءىرلءىك ءۇيلەستءىرۋ جبنە ورتاق باسىмدىقتاردى ءىلگەرءىلەتۋ جءونءىندەگءى بءىرلەسكەن جۇмىس الاڭىنا اينالادى.
قر پرەмەر-мينيسترءى ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ جاھاندىق قالالىق سىن-قاتەرلەردءى شەشۋدە اشىق ديالوگ پەن پراكتيكالىق برءىپتەستءىككە نيەتتءى ەكەنءىن بءىلدءىردءى.
فورۋм اياسىندا Urban Expo كءورмەسءى ءوتۋدە, وندا ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار نازارىنا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاۆيلونى ۇسىنىلدى. ەكسپوزيцييا قوعاмدىق كەڭءىستءىكتەردءى جاڭارتۋ, ينфراقۇرىلىмدىق شەشءىмدەر جبنە جاڭا قالا قۇرىلىسى جوبالارى ارقىلى ەلدءىڭ تۇراقتى, جايلى برءى ەكولوگييالىق تازا قالالاردى داмىتۋعا زاмاناۋي كءوزقاراسىن كءورسەتەدءى. Green ID جوباسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى — بۇل قالالاردى كءوگالداندىرۋعا, ولاردىڭ كليмاتتىق تۇراقتىلىعى мەن قالالىق ورتانىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باستاмا.