مىڭ بوياۋلى الماتى تىركەسىن ءجيى ەستيمىز. الايدا قالامىزدا راسىمەن مىڭ بوياۋعا تولى كوشە بار ەكەنىن بىلەسىز بە؟ ستريت-ارت باعىتىنداعى ونەر مەگاپوليستىڭ بىرنەشە بۇرىشىنان بايقالادى. سولاردىڭ ءبىرى - وسپانوۆ كوشەسى. اqshamnews.kz ءتىلشىسى قابىرعا سۋرەتتەرىمەن كومكەرىلگەن كوشەنى كەزىپ، كوزبەن كورىپ، كوزايىم بولىپ قايتتى. ەندەشە وندا نە بار؟ بىرگە سەرۋەندەپ قايتايىق.
كوشە ونەرى مەگاپوليستە قالاي دامىدى؟
ەسەنتاي وزەنىنىڭ جوعارعى جاعىندا گراففيتي سۋرەتتەرىنە تولى كوشە بار. ءبىر قاراعاندا جاساندى جاپسىرمالار سەكىلدى كورىنەدى. ءبىراق انىقتاپ قاراساڭ، قولمەن سالىنعان، ۇلكەن ەڭبەكتىڭ جەمىسى ەكەنىن اڭعاراسىڭ. بۇل - ستريت ارت ونەرىنىڭ كورىنىسى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
ستريت ارت - بۇل قوعامدىق كەڭىستىكتە (كوبىنەسە كوشەلەردە، عيمارات قابىرعالارىندا، جەراستى وتكەلدەرىندە جانە باسقا دا اشىق الاڭداردا) ورىندالاتىن كوركەمدىك تۋىندىلار جيىنتىعى. ول گراففيتي، مۋرال (ۇلكەن قابىرعا سۋرەتتەرى)، ترافارەت ونەرى، پوستەر، ينستاللياسيا، موزايكا، ءتىپتى ۇشولشەمدى وبەكتىلەردى قامتيدى.
قازاقستانداعى ستريت ارت تاريحى سالىستىرمالى تۇردە جاقىندا، 2000-جىلداردىڭ باسىنان باستالادى. الايدا ناقتى قالىپتاسقان باعىت رەتىندە دامۋ جولى 2010-جىلداردىڭ باسىندا ەرەكشە بايقالا باستادى. شامامەن 2000–2010 جىلدارى ستريت ارت كوبىنە گراففيتي تۇرىندە پايدا بولىپ، جاستار سۋبمادەنيەتىنىڭ ەلەمەنتى رەتىندە تانىلدى (رەپ، برەيك-دانس، حيپ-حوپپەن قاتار ءجۇردى). سولايشا الماتىلىق جانە شىمكەنتتىك گراففيتي سۋرەتشىلەر ءوز قولتاڭبالارىن قالىپتاستىرا باستادى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
قابىرعا سۋرەتتەرىنىڭ اۆتورى كىم؟
قابىرعاداعى گراففيتيلەر ءارتۇرلى. ستريت-ارتشىلاردىڭ قيالىنا قاراي تۇرلىشە بويالىپ، سان ءتۇرلى سالىنعان. قىزىعى ءاربىر سۋرەتتىڭ ءبىر بۇرىشىندا مىندەتتى تۇردە اۆتورلار وزدەرىنىڭ ەسىمىن جازىپ كەتەدى ەكەن. قابىرعا بوياۋلارىن ارالاي ءجۇرىپ راسۋل ابدۋسالوموۆيچ (swaggyrussell)، ياروسلوۆ الەكساندروۆ (yarnastene)، اليش دامميت (dammit.art)، ماريا يلنيسكايا (mimi.ilnitskaya) سىندى سۋرەتشىلەردىڭ ءاتى-جونىن كوزىمىز شالىپ قالدى. ولارمەن جۇمىستارى جايلى تىلدەسىپ تە ۇلگەردىك.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
سۋرەتتەردىڭ ءبارى وزىنشە ەرەكشە. ءارقايسىنىڭ وزىنشە تارتىمدىلىعى بار. قانىق ءتۇستى بوياۋلار، قازاقي ناقىشتا سالىنعان كەيىپكەرلەر، كوشەنىڭ كوركىن كىرگىزىپ تۇر.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
اعاش جاپىراقتارى جاۋىپ العان مىنا كارتينا دا جاناردى جاۋلايدى. مەيىرىمگە تولى، بوتاداي مولدىرەگەن كوزدەرى بار بوبەكتەردىڭ جىلى ءجۇزى، قاراعان جاننىڭ جۇرەگىن جىبىتەدى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
جالپى وسپانوۆ كوشەسىندەگى قابىرعا سۋرەتتەرى "پەرۆىي سلوي" جوباسى اياسىندا قالا اكىمدىگىنىڭ جانە ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ قولداۋىمەن Repas گراففيتي كومانداسىنىڭ قاتىسۋمەن سالىنعان. كوشە بويىنان 420 مەتر قابىرعا ءبولىنىپ، وندا 40-قا جۋىق گراففيتي سۋرەتشىسى قابىرعانى سىرلاعان.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
ال بۇل سۋرەتتەردىڭ اۆتورى - سۋرەتشى ماريا يلنيسكايا. الەۋمەتتىك جەلىدە ميمي يلنيسكايا ەسىمىمەن تانىمال. ول قازاق مادەنيەتىن ەتنو-شيك جانرىندا ناسيحاتتاپ ءجۇر.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
ماريا سۋرەتكە 12 جاسىنان قىزىعىپ، ەتنو-شيك ستيلىندە 5 جىل بۇرىن سۋرەت سالىپ باستاعان. ءقازىر ول ەتنو ستيلدەگى باربي قۋىرشاقتارىنىڭ ديزاينىن جاساپ، ۇلتتىق ونەردى زامانعا ساي دارىپتەپ ءجۇر.
ونىڭ وسى ءبىر تۋىندىسى دا كوزگە بىردەن تۇسەدى. قازاقي ستيلدە كيىنگەن قىزداردىڭ زاماناۋي كەلبەتى، ونداعى ءاربىر دەتال، "ۇيات؟" دەگەن سىندى سوزدەر بۇگىنگى قوعامنىڭ كەيبىر اششى تاقىرىپتارىنا مىسقىلداپ تۇرعانداي اسەر قالدىرادى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
"بۇعان دەيىن ۋنيۆەرسيتەت پارتاسىندا عانا سۋرەت سالاتىنمىن"
اليش دامميت - الماتىنىڭ تانىمال كوشە سۋرەتشىلەرىنىڭ ءبىرى. ول بۇل ونەرگە 2012 جىلى قىزىعىپ باستاعانىن ايتتى.
سۋرەت: كەيىپكەردىڭ جەكە ارحيۆىنەن
"بۇل ونەرگە 2012 جىلى كەلدىم. سول كەزدە العاش قولىما گراففيتي-باللون ۇستادىم. بۇعان دەيىن تەك ۋنيۆەرسيتەتتەگى پارتالارعا عانا سۋرەت سالاتىنمىن. ءقازىر قالادا مەنىڭ جۇمىستارىم كوپ، ءتىپتى ساناپ تا كورمەپپىن. مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى – الماتىنىڭ شىنايى ءومىرىن كورسەتۋ. جىلتىر نارسەلەر ەمەس، ولاردىڭ اراسىنداعى ءتىرى تىنىسىن بەرە ءبىلۋ ماڭىزدى. سول جەرلەردە ستريت ارت ءارقاشان ءومىر سۇرەدى، ەشكىم ونى ەشقاشان وشىرە المايدى" دەيدى ول.
سونداي-اق ول، وزگە سۋرەتشىلەردىڭ جۇمىسىنان شابىت الاتىنىن ايتتى. ولاردىڭ وزىندىك ءستيلى، ەرەكشە بوياۋلارى جاڭا يدەيالارعا جول اشىپ، ودان سايىن جاڭاشىلدىقتارعا جەتەلەيدى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
شاي ۇستاعان شالك
بۇل كەيىپكەردىڭ ەسىمى - شالك. ياعني مارۆەل كەيىپكەرى حالك پەن قازاق شالىنىڭ قوسىندىسى. تۋىندى اۆتورى ياروسلاۆ بۇل كەيىپكەردىڭ قالاي تۋعانىن بىلايشا ءتۇسىندىردى:
"ەگەر حالك اقش-تا ەمەس، قازاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن بولسا، ول قاھارلى كەك الۋشى ەمەس، شايدى جاقسى كورەتىن، ۇلكەن، اقىلدى ءارى كوڭىلدى اتا بولار ەدى. بۇل حالك+شال - شالك دەپ اتالاتىن كەيىپكەر. جۇرتقا ۇنادى دەگەن ۇمىتتەمىن" دەپ جازدى اۆتور.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz
"قاربالاس ومىردەگى تىنىشتىقتى سۋرەتتەن تابامىن"
بۇل - گراففيتي سۋرەتشى راسۋلدىڭ ستريت-ارت ونەرى جايلى ايتقان ويى. وسپانوۆ كوشەسىندە ونىڭ مىنا ءبىر كارتيناسى بەينەلەنگەن.
سۋرەت: كەيىپكەردىڭ جەكە ارحيۆىنەن
"بۇل مۋرالعا مەن 3 كۇن ۋاقىتىمدى جۇمسادىم. كەيىپكەرلەردى ءوز ستيلىمدە سالىپ، ولاردى سۇيىكتى قالامىز جايلى ديالوگقا قوستىم. يدەيا اۋەلى جۇرەكتە تۋادى، سودان كەيىن عانا قاعازعا جانە قابىرعاعا تۇسەدى. مەنى شابىتتاندىراتىنى – قورشاعان الەمنىڭ سۇلۋلىعى، ادامدار جانە گراففيتيعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك. الماتىنىڭ قاربالاس ومىرىنەن تىنىشتىقتى سۋرەت سالۋدان تابامىن" دەيدى راسۋل.
تۇرعىندار ويى قانداي؟
سول ايماقتا جۇرگەن تۇرعىنداردىڭ دا پىكىرىن بىلمەك نيەتتە فايا ەسىمدى تۇرعىندى توقتاتتىق. ول قابىرعا سۋرەتتەرى جايلى ويىن اقتارا جونەلدى.
"ستريت ارت ادامدارعا جاقسى كوڭىل-كۇي سىيلاپ، قالانى جانداندىرادى. وسىنداي ادەمى سۋرەتتەر قابىرعالارىمىزدا كوپ بولسا ەكەن. قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان عيماراتتاردىڭ سىرتقى قورشاۋلارىنا دا ونەر يەلەرى سۋرەت سالىپ كەتسە، ءتىپتى كەرەمەت بولار ەدى. ماعان قاتتى ۇنايدى"، – دەيدى قالا تۇرعىنى فايا.
سۋرەت: نۇربول ىنتىماق ۇلى/aqshamnews.kz