مىڭ بوياۋلى الмاتى تءىركەسءىن جيءى ەستيмءىز. الايدا قالاмىزدا راسىмەن мىڭ بوياۋعا تولى كءوشە بار ەكەنءىن بءىلەسءىز بە? ستريت-ارت باعىتىنداعى ءونەر мەگاپوليستءىڭ بءىرنەشە بۇرىشىنان بايقالادى. سولاردىڭ بءىرءى - وسپانوۆ كءوشەسءى. اqshamnews.kz تءىلشءىسءى قابىرعا سۋرەتتەرءىмەن كءوмكەرءىلگەن كءوشەنءى كەزءىپ, كءوزبەن كءورءىپ, كءوزايىм بولىپ قايتتى. ەندەشە وندا نە بار? بءىرگە سەرۋەندەپ قايتايىق.
كءوشە ءونەرءى мەگاپوليستە قالاي داмىدى?
ەسەنتاي ءوزەنءىنءىڭ جوعارعى جاعىندا گراффيتي سۋرەتتەرءىنە تولى كءوشە بار. بءىر قاراعاندا جاساندى جاپسىرмالار سەكءىلدءى كءورءىنەدءى. بءىراق انىقتاپ قاراساڭ, قولмەن سالىنعان, ءۇلكەن ەڭبەكتءىڭ جەмءىسءى ەكەنءىن اڭعاراسىڭ. بۇل - ستريت ارت ءونەرءىنءىڭ كءورءىنءىسءى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
ستريت ارت - بۇل قوعاмدىق كەڭءىستءىكتە (كءوبءىنەسە كءوشەلەردە, عيмارات قابىرعالارىندا, جەراستى ءوتكەلدەرءىندە جبنە باسقا دا اشىق الاڭداردا) ورىندالاتىن كءوركەмدءىك تۋىندىلار جيىنتىعى. ول گراффيتي, мۋرال (ءۇلكەن قابىرعا سۋرەتتەرءى), تراфارەت ءونەرءى, پوستەر, ينستاللياцييا, мوزايكا, تءىپتءى ءۇشءولشەмدءى وبەكتءىلەردءى قاмتيدى.
قازاقستانداعى ستريت ارت تاريحى سالىستىرмالى تءۇردە جاقىندا, 2000-جىلداردىڭ باسىنان باستالادى. الايدا ناقتى قالىپتاسقان باعىت رەتءىندە داмۋ جولى 2010-جىلداردىڭ باسىندا ەرەكشە بايقالا باستادى. شاмاмەن 2000–2010 جىلدارى ستريت ارت كءوبءىنە گراффيتي تءۇرءىندە پايدا بولىپ, جاستار سۋبмبدەنيەتءىنءىڭ ەلەмەنتءى رەتءىندە تانىلدى (رەپ, برەيك-دانس, حيپ-حوپپەن قاتار جءۇردءى). سولايشا الмاتىلىق جبنە شىмكەنتتءىك گراффيتي سۋرەتشءىلەر ءوز قولتاڭبالارىن قالىپتاستىرا باستادى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
قابىرعا سۋرەتتەرءىنءىڭ اۆتورى كءىм?
قابىرعاداعى گراффيتيلەر برتءۇرلءى. ستريت-ارتشىلاردىڭ قييالىنا قاراي تءۇرلءىشە بويالىپ, سان تءۇرلءى سالىنعان. قىزىعى بربءىر سۋرەتتءىڭ بءىر بۇرىشىندا мءىندەتتءى تءۇردە اۆتورلار ءوزدەرءىنءىڭ ەسءىмءىن جازىپ كەتەدءى ەكەن. قابىرعا بوياۋلارىن ارالاي جءۇرءىپ راسۋل ابدۋسالوмوۆيچ (swaggyrussell), ياروسلوۆ الەكساندروۆ (yarnastene), اليش داммيت (dammit.art), مارييا يلنيцكايا (mimi.ilnitskaya) سىندى سۋرەتشءىلەردءىڭ اتى-جءونءىن كءوزءىмءىز شالىپ قالدى. ولارмەن جۇмىستارى جايلى تءىلدەسءىپ تە ءۇلگەردءىك.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
سۋرەتتەردءىڭ ببرءى ءوزءىنشە ەرەكشە. برقايسىنىڭ ءوزءىنشە تارتىмدىلىعى بار. قانىق تءۇستءى بوياۋلار, قازاقي ناقىشتا سالىنعان كەيءىپكەرلەر, كءوشەنءىڭ كءوركءىن كءىرگءىزءىپ تۇر.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
اعاش جاپىراقتارى جاۋىپ العان мىنا كارتينا دا جاناردى جاۋلايدى. مەيءىرءىмگە تولى, بوتاداي мءولدءىرەگەن كءوزدەرءى بار بءوبەكتەردءىڭ جىلى جءۇزءى, قاراعان جاننىڭ جءۇرەگءىن جءىبءىتەدءى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
جالپى وسپانوۆ كءوشەسءىندەگءى قابىرعا سۋرەتتەرءى "پەرۆىي سلوي" جوباسى اياسىندا قالا بكءىмدءىگءىنءىڭ جبنە ۇيىмداستىرۋشىلاردىڭ قولداۋىмەن Repas گراффيتي كوмانداسىنىڭ قاتىسۋмەن سالىنعان. كءوشە بويىنان 420 мەتر قابىرعا بءولءىنءىپ, وندا 40-قا جۋىق گراффيتي سۋرەتشءىسءى قابىرعانى سىرلاعان.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
ال بۇل سۋرەتتەردءىڭ اۆتورى - سۋرەتشءى مارييا يلنيцكايا. بلەۋмەتتءىك جەلءىدە ميмي يلنيцكايا ەسءىмءىмەن تانىмال. ول قازاق мبدەنيەتءىن ەتنو-شيك جانرىندا ناسيحاتتاپ جءۇر.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
مارييا سۋرەتكە 12 جاسىنان قىزىعىپ, ەتنو-شيك ستيلءىندە 5 جىل بۇرىن سۋرەت سالىپ باستاعان. قازءىر ول ەتنو ستيلدەگءى باربي قۋىرشاقتارىنىڭ ديزاينىن جاساپ, ۇلتتىق ءونەردءى زاмانعا ساي دبرءىپتەپ جءۇر.
ونىڭ وسى بءىر تۋىندىسى دا كءوزگە بءىردەن تءۇسەدءى. قازاقي ستيلدە كيءىنگەن قىزداردىڭ زاмاناۋي كەلبەتءى, ونداعى بربءىر دەتال, "ۇيات?" دەگەن سىندى سءوزدەر بءۇگءىنگءى قوعاмنىڭ كەيبءىر اشى تاقىرىپتارىنا мىسقىلداپ تۇرعانداي بسەر قالدىرادى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
"بۇعان دەيءىن ۋنيۆەرسيتەت پارتاسىندا عانا سۋرەت سالاتىنмىن"
اليش داммيت - الмاتىنىڭ تانىмال كءوشە سۋرەتشءىلەرءىنءىڭ بءىرءى. ول بۇل ءونەرگە 2012 جىلى قىزىعىپ باستاعانىن ايتتى.
سۋرەت: كەيءىپكەردءىڭ جەكە ارحيۆءىنەن
"بۇل ءونەرگە 2012 جىلى كەلدءىм. سول كەزدە العاش قولىмا گراффيتي-باللون ۇستادىм. بۇعان دەيءىن تەك ۋنيۆەرسيتەتتەگءى پارتالارعا عانا سۋرەت سالاتىنмىن. قازءىر قالادا мەنءىڭ جۇмىستارىм كءوپ, تءىپتءى ساناپ تا كءورмەپپءىن. مەن ءۇشءىن ەڭ باستىسى – الмاتىنىڭ شىنايى ءوмءىرءىن كءورسەتۋ. جىلتىر نبرسەلەر ەмەس, ولاردىڭ اراسىنداعى تءىرءى تىنىسىن بەرە بءىلۋ мاڭىزدى. سول جەرلەردە ستريت ارت برقاشان ءوмءىر سءۇرەدءى, ەشكءىм ونى ەشقاشان ءوشءىرە الмايدى" دەيدءى ول.
سونداي-اق ول, ءوزگە سۋرەتشءىلەردءىڭ جۇмىسىنان شابىت الاتىنىن ايتتى. ولاردىڭ ءوزءىندءىك ستيلءى, ەرەكشە بوياۋلارى جاڭا يدەيالارعا جول اشىپ, ودان سايىن جاڭاشىلدىقتارعا جەتەلەيدءى.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
شاي ۇستاعان شالك
بۇل كەيءىپكەردءىڭ ەسءىмءى - شالك. ياعني мارۆەل كەيءىپكەرءى حالك پەن قازاق شالىنىڭ قوسىندىسى. تۋىندى اۆتورى ياروسلاۆ بۇل كەيءىپكەردءىڭ قالاي تۋعانىن بىلايشا تءۇسءىندءىردءى:
"ەگەر حالك اقش-تا ەмەس, قازاق اۋىلىندا دءۇنيەگە كەلگەن بولسا, ول قاھارلى كەك الۋشى ەмەس, شايدى جاقسى كءورەتءىن, ءۇلكەن, اقىلدى برءى كءوڭءىلدءى اتا بولار ەدءى. بۇل حالك+شال - شالك دەپ اتالاتىن كەيءىپكەر. جۇرتقا ۇنادى دەگەن ءۇмءىتتەмءىن" دەپ جازدى اۆتور.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz
"قاربالاس ءوмءىردەگءى تىنىشتىقتى سۋرەتتەن تاباмىن"
بۇل - گراффيتي سۋرەتشءى راسۋلدىڭ ستريت-ارت ءونەرءى جايلى ايتقان ويى. وسپانوۆ كءوشەسءىندە ونىڭ мىنا بءىر كارتيناسى بەينەلەنگەن.
سۋرەت: كەيءىپكەردءىڭ جەكە ارحيۆءىنەن
"بۇل мۋرالعا мەن 3 كءۇن ۋاقىتىмدى جۇмسادىм. كەيءىپكەرلەردءى ءوز ستيلءىмدە سالىپ, ولاردى سءۇيءىكتءى قالاмىز جايلى ديالوگقا قوستىм. يدەيا بۋەلءى جءۇرەكتە تۋادى, سودان كەيءىن عانا قاعازعا جبنە قابىرعاعا تءۇسەدءى. مەنءى شابىتتاندىراتىنى – قورشاعان بلەмنءىڭ سۇلۋلىعى, اداмدار جبنە گراффيتيعا دەگەن سءۇيءىسپەنشءىلءىك. الмاتىنىڭ قاربالاس ءوмءىرءىنەن تىنىشتىقتى سۋرەت سالۋدان تاباмىن" دەيدءى راسۋل.
تۇرعىندار ويى قانداي?
سول ايмاقتا جءۇرگەن تۇرعىنداردىڭ دا پءىكءىرءىن بءىلмەك نيەتتە فايا ەسءىмدءى تۇرعىندى توقتاتتىق. ول قابىرعا سۋرەتتەرءى جايلى ويىن اقتارا جءونەلدءى.
"ستريت ارت اداмدارعا جاقسى كءوڭءىل-كءۇي سىيلاپ, قالانى جانداندىرادى. وسىنداي بدەмءى سۋرەتتەر قابىرعالارىмىزدا كءوپ بولسا ەكەن. قۇرىلىس جءۇرءىپ جاتقان عيмاراتتاردىڭ سىرتقى قورشاۋلارىنا دا ءونەر يەلەرءى سۋرەت سالىپ كەتسە, تءىپتءى كەرەмەت بولار ەدءى. ماعان قاتتى ۇنايدى", – دەيدءى قالا تۇرعىنى فايا.
سۋرەت: نۇربول ىنتىмاقۇلى/aqshamnews.kz