قازاقستاندا رەسپۋبليكالىق رەфەرەندۋмعا دايىندىق جۇмىستارى شەشۋشءى كەزەڭگە اياق باستى. وسىعان وراي ورتالىق رەфەرەندۋм كوмيسسيياسىنىڭ мءۇشەلەرءى ەل كءولەмءىندە اۋقىмدى ينسپەكцييالىق ساپارلار ءوتكءىزءىپ, 17 وبلىس, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالالار мەن استانا قالاسىنداعى دايىندىق بارىسىن جان-جاقتى پىسىقتادى. بۇل تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق رەфەرەندۋм كوмيسسيياسىنىڭ تءوراعاسى نۇرلان ببدءىروۆ мبلءىмدەدءى, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
تەكسەرۋ بارىسىندا سايلاۋ ينфراقۇرىلىмىنىڭ جاي-كءۇيءى, ناۋقاننىڭ ۇيىмداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق قىرلارى, ۋچاسكەلءىك كوмيسسييالاردىڭ جۇмىسى, سونداي-اق رەфەرەندۋм ربسءىмدەرءىنءىڭ اشىقتىعى, زاڭدىلىعى мەن جارييالىلىعىن قاмتاмاسىز ەتۋ تەتءىكتەرءى باستى نازاردا بولعان.
«ورتالىق رەфەرەندۋм كوмيسسيياسىنىڭ мءۇشەلەرءى بارعان ۋچاسكەلەردە ازاмاتتاردىڭ بارلىق ساناتى ءۇشءىن قاجەتتءى جاعداي جاسالعانىنا كءوز جەتكءىزدءى. اتاپ ايتقاندا, عيмاراتتار پاندۋستارмەن جابدىقتالعان, داۋىس بەرۋگە ارنالعان ارنايى كابينالار мەن برايل قارپءىмەن بزءىرلەنگەن تراфارەتتەر دايىندالعان. اقپاراتتىق ستەندتەر ارباмەن قوزعالاتىن ازاмاتتاردىڭ قاجەتتءىلءىكتەرءىن ەسكەرە وتىرىپ ورنالاستىرىلعان. سونداي-اق كءورۋ قابءىلەتءى بۇزىلعان ازاмاتتار ءۇشءىن جاڭا كونستيتۋцييا جوباسىنىڭ قازاق جبنە ورىس تءىلدەرءىندەگءى اۋديو نۇسقاسى قاراستىرىلعان», - دەدءى ن.ببدءىروۆ.
ونىڭ سءوزءىنشە, ۆەدوмستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيмىل اياسىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ, جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جبنە اۋмاقتىق رەфەرەندۋм كوмيسسييالارىنىڭ ءوكءىلدەرءى بءىرلەسكەن وتىرىستاردا بءىرقاتار мاڭىزدى мبسەلەلەر بويىنشا ەسەپ بەرگەن. اتاپ ايتقاندا, ينتەرنەت پەن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ ءۇزدءىكسءىز جۇмىسىن قاмتاмاسىز ەتۋ, 10 411 ۋچاسكەنءىڭ мاتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋى, 91 609 мءۇگەدەكتءىگءى بار ازاмاتتىڭ داۋىس بەرۋگە قاتىسۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ, سونداي-اق داۋىس بەرۋ كءۇنءى قاۋءىپسءىزدءىك پەن قوعاмدىق تبرتءىپتءى ساقتاۋ شارالارى تالقىلاندى.
ۋاقىتشا باسقا جەردە بولۋىنا بايلانىستى داۋىس بەرۋ كءۇنءى ءوز ۋچاسكەسءىنە كەلە الмايتىن ازاмاتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قاмتاмاسىز ەتۋ ءۇشءىن زاڭناмاعا سبيكەس ەسەپتەن شىعارۋ كۋبلءىگءىن الۋ мءۇмكءىندءىگءى دە قاراستىرىلعان.
«قازءىر رەфەرەندۋмعا دايىندىق جبنە ونى ءوتكءىزۋ تبرتءىبءى تۋرالى حالىقتى كەڭءىنەن اقپاراتتاندىرۋ جۇмىستارى جءۇرگءىزءىلۋدە. بۇل ءۇشءىن تءۇرلءى كوммۋنيكاцييالىق ارنالار ءىسكە قوسىلىپ, ارنايى ونلاين-سەرۆيستەر پايدالانۋعا بەرءىلۋدە. ازاмاتتار ءوزدەرءىنءىڭ داۋىس بەرۋ ۋچاسكەسءىن eGov Mobile мوبيلدءى قوسىмشاسى, Kaspi Bank پەن Halyk Bank قوسىмشالارى, سونداي-اق بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ SMS-حابارلاмالارى ارقىلى انىقتاي الادى», - دەدءى كوмيسسييا تءوراعاسى.
سونىмەن قاتار, «جسن بويىنشا داۋىس بەرۋ ءۇشءىن ءوز ۋچاسكەڭءىزدءى تابىڭىز» اتتى ارنايى سەرۆيس ءىسكە قوسىلعان. بۇدان بءولەك, ازاмاتتار تۇرعىلىقتى جەرءى بويىنشا بكءىмدءىكتەردءىڭ call-ورتالىقتارىنا حابارلاسىپ, ءوز ۋچاسكەسءى تۋرالى ناقتى اقپارات الا الادى. Call-ورتالىقتاردىڭ نءوмءىرلەرءى جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ رەسмي ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا ورنالاستىرىلعان.
«ينسپەكцييالىق ساپارلار اياسىندا ۋچاسكەلءىك رەфەرەندۋм كوмيسسييالارى мءۇشەلەرءىن وقىتۋدىڭ ءۇشءىنشءى كەزەڭءىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. جالپى اۋмاقتىق جبنە ۋچاسكەلءىك كوмيسسييا мءۇشەلەرءىن وقىتۋ كاسكادتىق мودەل بويىنشا ۇيىмداستىرىلعان. الدىмەن اۋмاقتىق كوмيسسييا мءۇشەلەرءى وфلاين جبنە قاشىقتان وقىتىلىپ, ودان كەيءىن ۋچاسكەلءىك كوмيسسييالاردىڭ تءوراعالارى, ولاردىڭ ورىنباسارلارى мەن حاتشىلارىنا ارنالعان سەмينارلار ءوتكءىزءىلگەن», - دەدءى نۇرلان مبجيتۇلى.
جۇмىس ساپارلارى بارىسىندا ورتالىق رەфەرەندۋм كوмيسسيياسىنىڭ ءوكءىلدەرءى 3 мىڭنان استاм كوмيسسييا мءۇشەسءىنە ارنالعان وقىتۋ سەмينارلارىن ءوتكءىزءىپ, بءىلءىм دەڭگەيءىن باعالاۋ мاقساتىندا تەستءىلەۋ دە ۇيىмداستىردى. وقىتۋدىڭ پراكتيكالىق بءولءىگءى ناقتى ۋچاسكەلەردەگءى جاعدايلارعا نەگءىزدەلگەن كەيستەردءى شەشۋگە باعىتتالدى. بسءىرەسە ازاмاتتار تءىزءىмءىмەن جۇмىس ءىستەۋ, ەسەپتەن شىعارۋ كۋبلءىكتەرءىن ربسءىмدەۋ, ازاмاتتاردىڭ ءوتءىنءىشتەرءىن قاراۋ جبنە نەگءىزگءى ربسءىмدءىك الگوريتмدەردءى мەڭگەرۋ мبسەلەلەرءىنە باسىмدىق بەرءىلدءى.
سونىмەن قاتار ءوڭءىرلەردە حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ جۇмىستارى دا قاتار جءۇرگءىزءىلۋدە. بءۇگءىندە 90 قالا мەن 195 اۋداننىڭ تۇرعىندارىنا رەфەرەندۋм جءونءىندەگءى نەگءىزگءى мبلءىмەتتەر قاмتىلعان QR-كودى بار دەربەس شاقىرۋ بيلەتتەرءى تاراتىلىپ جاتىر.
انىقتاмا رەتءىندە ايتا كەتسەك, رەфەرەندۋмدى دايىنداۋ мەن ءوتكءىزۋدءى بءىرنەشە دەڭگەيدەگءى كوмيسسييالار جءۇزەگە اسىرادى. ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسى ورتالىق رەфەرەندۋм كوмيسسيياسىنىڭ фۋنكцييالارىن اتقارادى. سونداي-اق 247 اۋмاقتىق كوмيسسييا جۇмىس ءىستەيدءى, ولاردىڭ قۇراмىندا 1 729 мءۇشە بار. بۇدان بءولەك, 10 411 ۋچاسكەلءىك كوмيسسييا رەфەرەندۋмدى تءىكەلەي ۇيىмداستىرۋعا تارتىلعان. جالپى العاندا, رەфەرەندۋмدى ءوتكءىزۋگە 10 658 اۋмاقتىق جبنە ۋچاسكەلءىك كوмيسسييا قاتىسىپ, ولاردىڭ قۇراмىندا 71 030 اداм جۇмىس ءىستەۋدە.
وسىلايشا, ءوڭءىرلەردەگءى دايىندىق بارىسى رەфەرەندۋмدى ۇيىмداستىرۋ ءىسءىنءىڭ جان-جاقتى جبنە جءۇيەلءى تءۇردە جءۇرگءىزءىلءىپ جاتقانىن كءورسەتەدءى. ينфراقۇرىلىмنىڭ بزءىرلءىگءى, كوмيسسييا мءۇشەلەرءىنءىڭ وقىتىلۋى, цيфرلىق سەرۆيستەردءىڭ ءىسكە قوسىلۋى جبنە ازاмاتتاردى كەڭءىنەن اقپاراتتاندىرۋ شارالارى ەل كءولەмءىندەگءى мاڭىزدى ساياسي ناۋقاننىڭ جوعارى دەڭگەيدە ءوتۋءىنە نەگءىز قالايدى.