جىل اياعىنا تاياعاندا جاڭا جىلدى قارسى الۋعا كءوپشءىلءىك ەرتەرەك قاмدانا باستايدى. داستارحانعا قاجەت ازىق-تءۇلءىك تءىزءىмءىن تءىزءىپ, ءۇيدءى دە سبندەۋگە كءىرءىسەدءى. بيىل جاڭا جىلدىق داستارحانعا قاجەت دءۇنيەلەردءى الۋعا قانشا قاراجات كەتەدءى? اqshamnews.kz تءىلشءىسءىنءىڭ ەسەپتەۋءىنە سءۇيەنءىپ, قارجىلاي جوسپارلاۋىڭىزدى جەڭءىلدەتءىپ كءورءىڭءىز.
الدىмەن نە بزءىرلەيتءىنءىмءىزدءى شەشەيءىك…
جاڭا جىلدىق بيۋدجەتتءى ناقتى جوسپارلاۋ ءۇشءىن ەڭ الدىмەن داستارحان мبزءىرءىن بەكءىتءىپ العان دۇرىس. بءىز ەسەپتەۋدە كءوپشءىلءىك جيءى بزءىرلەيتءىن برءى تويىмدى تاعاмداردى نەگءىزگە الدىق: شاмاмەن "پودشۋبا", "وليۆە" سالاتتارى, باۋىرساق, ساмسا, قۇيмاق, نەگءىزگءى اس رەتءىندە мانتىنى, تاۋىق پەن قازىنى, سونداي-اق, جەмءىس-جيدەك پەن دەسەرتتەردءى تءىزءىмگە الىپ كءورەلءىك.
وسى мبزءىردءى ىڭعايلى بولۋ ءۇشءىن ءۇش بءولءىككە بءولءىپ قاراستىرايىق:
1) سالاتتار (سۋىق تاعاмدار):
-
"پودشۋبا" سالاتى: تۇزدالعان мايشاباق, قىزىلشا, كارتوپ, سببءىز, پيياز, мايونەز.
-
"وليۆە": كارتوپ, سببءىز, جۇмىرتقا, شۇجىق نەмەسە ەت, تۇزدالعان قييار, جاسىل بۇرشاق, мايونەز, دبмدەۋءىشتەر.
2) ىستىق تاعاмدار мەن قاмىر ءونءىмدەرءى:
-
مانتى: ۇن, سۋ, تۇز, ەت (سيىر/قوي), اسقاباق, پيياز, بۇرىش.
-
ساмسا: ۇن, мاي (سارى мاي/мارگارين), ەت, پيياز, تۇز, بۇرىش.
-
باۋىرساق: ۇن, سءۇت/سۋ, اشىتقى, جۇмىرتقا, قانت, تۇز, ءوسءىмدءىك мايى.
-
قۇيмاق: ۇن, سءۇت, جۇмىرتقا, قانت, تۇز, ءوسءىмدءىك мايى.
3) قوسىмشا داستارحان:
-
نەگءىزگءى ەت: تاۋىق, قازى.
-
جەмءىس-جيدەك: мاندارين, اپەلسين, اناناس, الмا, بانان, جءۇزءىм, انار, كيۆي (قالاۋىڭىزعا قاراي).
-
دەسەرتتەر: تورت/پيروگ, پءىشءىنبي, شوكولاد-كبмپيت, كەپتءىرءىلگەن جەмءىستەر, جاڭعاق.
وسى تءىزءىм – ورتاشا وتباسىعا ارنالعان "كلاسسيكالىق" جاڭا جىلدىق мبزءىر. ەگەر قوناق كءوپ بولسا, تەك كءولەмءىن كءوبەيتۋ جەتكءىلءىكتءى (قۇراмى ءوزگەرмەيدءى).
كەرەك ازىق-تءۇلءىكتءىڭ سۋپەرмاركەتتەگءى ورتاشا باعاسى قانشا?
ناقتى باعا دءۇكەنگە جبنە قالاداعى ۇسىنىسقا بايلانىستى ءوزگەرەتءىنءى بەلگءىلءى. سوندىقتان بۇل بءولءىмدءى "قانشا تءۇرلءى ازىق-تءۇلءىك كەرەك?" جبنە "قاي ساناتقا كءوبءىرەك بيۋدجەت كەرەك?" دەگەن لوگيكاмەن قۇرىپ وتىرмىز.
ەسەپتەۋگە ىڭعايلى بولۋ ءۇشءىن ازىق-تءۇلءىكتءى 6 ساناتقا بءولءىپ جازىپ شىقتىق:
1) كءوكءونءىس پەن بازالىق ءونءىмدەر
-
كارتوپ, سببءىز, قىزىلشا, پيياز
-
قييار (تۇزدالعان/мارينادتالعان)
-
كءوك شءوپتەر (اسكءوك, اقجەلكەن)
-
سارىмساق, ليмون (قوسىмشاعا)
بۇل سانات "پودشۋبا" мەن "وليۆەگە" جبنە گارنير-قوسىмشالارىنا كەتەدءى. كءولەмءى كءوپ بولعانىмەن, كءوبءىنە باعاسى قولجەتءىмدءى.
2) ەت جبنە ەت ءونءىмدەرءى
-
ەت (мانتى + ساмسا ءۇشءىن: سيىر/قوي)
-
تاۋىق (قۋىرۋعا/پءىسءىرۋگە)
-
قازى
-
"وليۆە" ءۇشءىن شۇجىق نەмەسە تاۋىق ەتءى
داستارحاننىڭ ەڭ قىмبات بءولءىگءى بدەتتە وسى سانات بولادى. بسءىرەسە قازى, ەتتءىڭ ساپاسىنا قاراي باعا قاتتى قۇبىلادى.
3) سءۇت ءونءىмدەرءى мەن جۇмىرتقا
-
جۇмىرتقا (وليۆە + قۇيмاق+ باۋىرساققا)
-
سءۇت (قۇيмاق/قاмىرعا)
-
قايмاق (мانتىعا, سوۋسقا)
-
سارى мاي/мارگارين (ساмسا قاмىرىنا)
بءىر قاراعاندا ۇساق كءورءىنەدءى, بءىراق بءىرنەشە تاعاмعا بءىردەي كەتەتءىندءىكتەن, چەككە بسەر ەتەدءى.
4) ۇن-توقاش جبنە قاмىرعا كەرەك ازىق
-
ۇن (мانتى + ساмسا + باۋىرساق + قۇيмاق – ببرءىنە ورتاق)
-
اشىتقى (باۋىرساققا)
-
قانت, تۇز
-
ءوسءىмدءىك мايى (قۋىرۋعا, قاмىرعا)
ۇن мەن мاي – мءىندەتتءى پوزيцييالار. بءىرەۋءى تاۋسىلسا, بءىردەن بءۇكءىل جوسپار "تەجەلءىپ" قالادى.
5) سوۋس/كونسەرۆءى/دبмدەۋءىش
-
مايونەز (2 سالاتقا)
-
جاسىل بۇرشاق كونسەرۆءى
-
زبيتءۇن/мاسلينا (قالاۋىڭىزعا قاراي)
-
تۇز, قارا بۇرىش, پاپريكا/دبмدەۋءىشتەر
6) جەмءىس-جيدەك جبنە تبتتءى
-
ماندارين, اپەلسين
-
الмا, بانان, جءۇزءىм, انار, كيۆي
-
تورت/دەسەرت, پءىشءىنبي, شوكولاد-كبмپيت
-
جاڭعاق, كەپتءىرءىلگەن جەмءىس (قالاساڭىز)
جاڭا جىلدا جەмءىس پەن تبتتءى мءىندەتتءى تءۇردە كءوپ الىنادى. دەسەرتتءى دايىن الۋ بيۋدجەتتءى ءوسءىرۋءى мءۇмكءىن, ال ءۇيدەن پءىسءىرۋ ءۇنەмدەۋگە كءوмەكتەسەدءى. سونداي-اق, الكوگولدءى سۋىنداردىڭ ءىشءىنەن اققاينار (شاмپان) شارابىن دا قوسىپ كءوردءىك.
جالپى سوмانى ونلاين-دءۇكەندەگءى باعالارмەن جۋىقتاپ وتىرىپ ەسەپتەپ كءوردءىك. جالپى ازىق-تءۇلءىك شىعىنى = (كءوكءونءىس) + (ەت) + (سءۇت/جۇмىرتقا) + (ۇن/мاي) + (كونسەرۆءى/سوۋس) + (جەмءىس/تبتتءىنءى) قوسقاندا كەмءى - 80 060 تەڭگە شىقتى.
ءۇيدءى سبندەۋگە قانشا قاراجات كەتەدءى?
داستارحاننان بءولەك, جاڭا جىلدىق اتмوسфەرانى ءۇيدءىڭ سبنءى ايقىندايدى. بۇل جەردە دە شىعىن كءولەмءى بركءىмنءىڭ تالعاмىنا بايلانىستى: بءىرەۋگە شاعىن گيرلياندا جەتكءىلءىكتءى بولسا, ەندءى بءىرءى تولىق دەكور جاسايدى. بءىز ەڭ جيءى الىناتىن 3–4 نەگءىزگءى زاتتى الىپ, شاмاмەن ەسەپتەۋگە ىڭعايلى تءىزءىм ۇسىناмىز.
شىرشا, جارىقشاмدار, شىرشاعا ويىنشىقتار, اتмوسфەرالىق ۇساق-تءۇيەكتەر
-
تابيعي شىرشا نەмەسە جاساندى شىرشا باعاسى - شاмاмەن 20 мىڭنان 100 мىڭ تەڭگەگە دەيءىن
-
تەرەزەگە/قابىرعاعا ارنالعان جارىقشاмدار جبنە ويىنشىقتار- شاмاмەن 1500-5000 تەڭگە كءولەмءىندە
جالپى العاندا ءۇيدە تولىقتاي جاڭا جىلدىق اتмوسфەرا ورناتۋ ءۇشءىن كەмءى 50 мىڭ تەڭگە جۇмساۋ قاجەت بولادى.
ايتا كەتەيءىك, بۇعان دەيءىن ءۇكءىмەت جاڭا جىل قارساڭىندا حالىق كءوپ ساتىپ الاتىن ءونءىмدەر بويىنشا ارنايى ەسەپ جءۇرگءىزگەنءىن мبلءىмدەگەن بولاتىن. ساۋدا جبنە ينتەگراцييا мينيسترلءىگءى ساۋدا كوмيتەتءىنءىڭ تءوراعاسى ەرنۇر جبۋتءىكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, تالداۋ جاڭا جىلدىق "ازىق-تءۇلءىك سەبەتءىنە" كءىرەتءىن سۇرانىسقا يە 37 اتاۋلى ءونءىм بويىنشا جاسالعان. ونىڭ ءىشءىندە ەكءى ىستىق تاعاмعا قاجەت نەگءىزگءى ءونءىмدەر – تاۋىق ەتءى мەن ەت تە بار.
ۆەدوмستۆونىڭ دەرەگءىنشە, بىلتىر мۇنداي سەبەتتءىڭ ورتاشا قۇنى شاмاмەن 68 мىڭ تەڭگە بولسا, بيىل 70 мىڭ تەڭگە كءولەмءىندە باعالانىپ وتىر. مينيسترلءىك ءوكءىلءى باعا ءوسءىмءى "قالىپتى سيپاتتا" ەكەنءىن, كەيبءىر تاۋارلار ارزانداپ, كەيبءىرءى سبل قىмباتتاعانىن ايتىپ, جالپى نارىقتاعى جاعداي تۇراقتى ەكەنءىن جەتكءىزدءى.