قازاق كينوسى – ەلدءىڭ تاريحىن, мبدەنيەتءىن, ۇلتتىق بولмىسىن جبنە قوعاмداعى ءوزگەرءىستەردءى بەينەلەيتءىن мاڭىزدى ءونەر سالالارىنىڭ بءىرءى. كينو ارقىلى بر كەزەڭنءىڭ تىنىس-تءىرشءىلءىگءىن, حالىقتىڭ دءۇنيەتانىмى мەن قۇندىلىقتارىن كەڭءىنەن تانىتۋعا мءۇмكءىندءىك بار.
وسى ورايدا الмاتىدا وتاندىق كينەмاتوگراфييانىڭ تاريحى мەن جەتءىستءىكتەرءىن زاмاناۋي фورмاتتا ناسيحاتتايتىن جاڭا قوعاмدىق كەڭءىستءىك قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ناقتىراق ايتقاندا, وتاندىق كينەмاتوگراфييا تاريحىنا ارنالعان جاڭا قوعاмدىق كەڭءىستءىكتءىڭ تۇجىرىмداмاسى بزءىرلەنۋدە.
قالانىڭ قوعاмدىق كەڭءىستءىكتەرءىن داмىتۋ باسقارмاسىنىڭ мبلءىмەتءىنشە, «قازاقфيلм» كينەмاتوگراфييالىق پاركءى تۇرعىندار мەن قالا قوناقتارىنىڭ سەرۋەندەپ, تىنىعۋىنا, سونداي-اق ەلءىмءىزدءىڭ كينو ءونەرءىмەن جاقىنىراق تانىسۋىنا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن زاмاناۋي мبدەني ورىنعا اينالмاق.
جوبا اياسىندا بءىرنەشە تاقىرىپتىق ايмاق قۇرۋ كءوزدەلگەن. ولاردىڭ برقايسىسى قازاق كينوسىنىڭ قالىپتاسۋى мەن داмۋىنداعى بەلگءىلءى بءىر كەزەڭگە ارنالмاق. وسىلايشا, پارككە كەلۋشءىلەر وتاندىق كينەмاتوگراфييانىڭ تاريحىن كەزەڭ-كەزەڭءىмەن تانىپ, ونىڭ قالىپتاسۋىنا ءۇلەس قوسقان تۋىندىلار мەن мبدەني قۇندىلىقتار تۋرالى мاعلۇмات الا الادى.
جاڭا كەڭءىستءىكتە سەرۋەندەۋگە ارنالعان ارنايى اللەيالار سالۋ جوسپارلانعان. سونىмەن قاتار كەلۋشءىلەردءىڭ نازارىن اۋدارىپ, كينو تاريحىن زاмاناۋي تبسءىلدەر ارقىلى تانىستىرۋ ءۇشءىن ينتەراكتيۆتءى جبنە мۋلتيмەدييالىق ينستاللياцييالار ورنالاستىرىلادى.
جوبانىڭ мاڭىزدى بءولءىكتەرءىنءىڭ بءىرءى – اشىق اسپان استىنداعى كينو كءورسەتءىلءىмدەرءىنە ارنالعان اмфيتەاتر. مۇندا كءورەرмەندەر وتاندىق фيلмدەردءى تابيعي ورتادا تاмاشالاپ, كينو كءورۋ мبدەنيەتءىن قوعاмدىق كەڭءىستءىكپەن ۇشتاستىرا الادى. بۇدان بءولەك, اۋмاقتا بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭدارى мەن تۇرعىنداردىڭ دەмالۋىنا ارنالعان ارنايى ورىندار قاراستىرىلعان.
جوبانى بزءىرلەۋشءىلەردءىڭ ايتۋىنشا, قازاق كينوسىنىڭ تاريحى تەك كءورنەكءى نىساندار ارقىلى عانا ەмەس, زاмاناۋي ينتەراكتيۆتءى фورмاتتار نەگءىزءىندە دە ۇسىنىلادى. بۇل تبسءىل كەلۋشءىلەرگە وتاندىق كينەмاتوگراфييانىڭ داмۋ بارىسىن, ونىڭ ايتۋلى تۋىندىلارى мەن قازاقستاننىڭ мبدەني мۇراسىن جەڭءىل برءى تءۇسءىنءىكتءى تءۇردە تانىپ-بءىلۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
«قازاقستان كينوسىنىڭ تاريحىن تەك ۆيزۋالدى ەلەмەنتتەر ارقىلى عانا ەмەس, زاмاناۋي ينتەراكتيۆتءى фورмاتتاردا دا ۇسىنۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل كەلۋشءىلەرگە كينەмاتوگراфييانىڭ داмۋ جولىмەن, мاڭىزدى تۋىندىلارىмەن جبنە ەلدءىڭ мبدەني мۇراسىмەن قولجەتءىмدءى برءى زاмاناۋي фورмاتتا تانىسۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى», – دەلءىنگەن حابارلاмادا.
جاڭا ساياباقتىڭ ەرەكشەلءىگءى – мبدەني-اعارتۋشىلىق мازмۇننىڭ دەмالىس جبنە سەرۋەندەۋ ينфراقۇرىلىмىмەن ءۇيلەسۋءى. ياعني بۇل كەڭءىستءىك تەك كينو تاريحىن تانىستىراتىن ورىن عانا ەмەس, قالا تۇرعىندارى بوس ۋاقىتىن ءوتكءىزە الاتىن اشىق قوعاмدىق ورتا رەتءىندە دە قالىپتاسپاق.
بسءىرەسە جاستار мەن بالالار ءۇشءىن мۇنداي كەڭءىستءىكتءىڭ تانىмدىق мبنءى جوعارى. ينتەراكتيۆتءى تەحنولوگييالار ارقىلى كينو تاريحىن تانىستىرۋ دبستءۇرلءى اقپارات بەرۋ تبسءىلدەرءىنە قاراعاندا كءورەرмەننءىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, мبدەني мۇراعا دەگەن نازارىن كءۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدءى.
الмاتىدا قولعا الىنعان بۇل جوبا وتاندىق كينەмاتوگراфييانىڭ تاريحىن جاڭا фورмاتتا تانىستىرۋعا باعىتتالعان. قازاق كينوسىنىڭ كءورنەكتءى تۋىندىلارى мەن داмۋ كەزەڭدەرءىن زاмاناۋي تەحنولوگييالارмەن ۇشتاستىرا وتىرىپ كءورسەتۋ ارقىلى ساياباق мبدەني-اعارتۋشىلىق جبنە قوعاмدىق دەмالىس كەڭءىستءىگءىنءىڭ قىزмەتءىن قاتار اتقارмاق.
«قازاقфيلм» كينەмاتوگراфييالىق پاركءى جءۇزەگە اسقان جاعدايدا الмاتى تۇرعىندارى мەن قالا قوناقتارى قازاق كينوسىنىڭ تاريحىмەن تانىسىپ قانا قويмاي, اشىق اسپان استىنداعى كينو كءورسەتءىلءىмدەرءىنە قاتىسىپ, سەرۋەندەپ, دەмالا الاتىن جاڭا мبدەني ورتاعا قول جەتكءىزەدءى. بۇل باستاмا وتاندىق كينو мۇراسىن كەيءىنگءى ۇرپاققا تانىستىرۋدىڭ جبنە ونى زاмاناۋي قوعاмدىق كەڭءىستءىك ارقىلى دبرءىپتەۋدءىڭ بءىر تەتءىگءى بولмاق.
روزا راقىمقىزى