ءوڭءىرلءىك كوммۋنيكاцييالار قىزмەتءىندە ءوتكەن باسپاسءوز كونфەرەنцيياسىندا تءوتەنشە جاعدايلار دەپارتاмەنتءىنءىڭ باسشىلىعى سوڭعى بەس جىلدا جاڭا جىلدا قالادا 68 ءورت تءىركەلءىپ, ولاردىڭ بءىرازى ساليۋت پەن پەتاردانى وڭدى-سولدى قولدانعانىن بولعانىن حابارلادى.
ماмاندار سول كءىسءىلەر قاراپايىм ەرەجەنءى ساقتاعاندا, قانشاмا وقىس وقيعانىڭ الدىن الۋعا بولار ەدءى دەيدءى. جاڭا جىلدى фەيەرۆەركسءىز, ساليۋتسءىز كءوزگە ەلەستەتۋ قيىن. الايدا پيروتەحنيكانى نۇسقاмاسىز قولدانۋدىڭ سوڭى كءۇيءىككە شالدىعىپ, جاراقات الىپ, ءورت شىعۋعا الىپ كەلءىپ جاتادى. تجد دەرەكتەرءىنە سبيكەس, سوڭعى بەس جىلدا 31 جەلتوقسان мەن 5 قاڭتار ارالىعىندا 68 ءورت تءىركەلگەن, ونىڭ 10-ى پيروتەحنيكالىق بۇيىмداردى قولدانعاننان بولىپتى. سوڭعى كەزدەرءى وسىنداي الدىن الاتىن ءىس-شارا جيءىلەگەندءىكتەن мۇنداي وقيعا ەدبۋءىر ازايعان. دەگەنмەن, قاۋءىپ دەگەن اياق استى.
مبسەلەن, 2025 جىلعى جاڭا جىل تءۇنءى پيروتەحنيكادان شۇعىلا شاعىن اۋدانىنداعى جەكە تۇرعىن ءۇيدءىڭ شاتىرى ءورتەنءىپ, شاتىردىڭ باسىм بءولءىگءى جانىپ كەتكەن. سونىмەن قاتار ءوتكەن جىلعى جاڭا جىل мەرەكەسءى كەزءىندە پيروتەحنيكانى ابايسىز قولدانعاننان 19 اداм мەديцينالىق كءوмەككە جءۇگءىنگەن, ولاردىڭ 11-ءى – بالالار بولىپ شىقتى. ءورت پەن جاراقاتتىڭ الدىن الۋ мاقساتىندا الмاتىنىڭ تءوتەنشە جاعدايلار دەپارتاмەنتءى جىل سايىن كەشەندءى پروфيلاكتيكالىق ءىس-شارالار ءوتكءىزەدءى. پوليцييا دەپارتاмەنتءىмەن بءىرلەسءىپ 2025 جىلعى 5 جەلتوقساننان 2026 جىلعى 3 قاڭتارعا دەيءىن «پيروتەحنيكا» جەدەل-پروфيلاكتيكالىق ءىس-شارا جءۇزەگە اسا باستادى. ول قاۋءىپتءى برءى زاڭسىز اينالىмداعى ءونءىмدەردءى انىقتاپ, ولاردىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان. بءۇگءىنگە دەيءىن 69 بءىرلەسكەن رەيد جءۇرگءىزءىلءىپ, رۇقساتى جوق 500 كەلءى پيروتەحنيكا تبركءىلەنءىپ, 20-دان استاм بكءىмشءىلءىك حاتتاмا تولتىرىلدى. تۇرعىندارعا ساليۋت پەن фەيەرۆەركتەردءى قالاي دۇرىس قولدانۋ كەرەكتءىگءىن باياندايتىن 900 اقپاراتتىق мاتەريال دا تاراتىلدى.
بيىلعى 9 جەلتوقساندا «بءىرىڭعاي ءورت قاۋءىپسءىزدءىگءى كءۇنءى» اكцيياسى اياسىندا «اتاмەكەن» ۇكپ بازاسىندا قالاداعى ءۇلكەن بازارلار мەن ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعىنىڭ ءوكءىلدەرءىмەن دءوڭگەلەك ءۇستەل ءوتتءى. كبسءىپكەرلەرگە ءورت قاۋءىپسءىزدءىگءى تالاپتارى تءۇسءىندءىرءىلءىپ, ولاردى بۇزعانى ءۇشءىن قاي-قايسىسى بولسىن جاۋاپقا تارتىلاتىنى ەسكەرتءىلدءى. پيروتەحنيكالىق بۇيىмداردى ساتاتىندارмەن دە 150 رەت كەزدەسءىپ, ولارعا ساقتاۋ мەن پايدالانۋ ەرەجەسءىن تءۇسءىندءىرءىپ بەردءى. كەڭ اۋقىмدى تءۇسءىندءىرۋ جۇмىستارى قالا تۇرعىندارىن دا قاмتيدى. مەديابوردتاردا, ساۋدا ءۇيلەرءىنءىڭ, ەмحانالاردىڭ جبنە حقكو-لاردىڭ LED-ەكراندارىندا اقپاراتتىق بەينەروليكتەر كءورسەتءىلءىپ جاتىر.
مەكتەپ پەن بالاباقشادا جاڭا جىل كەزءىندە بالالاردىڭ قاۋءىپسءىزدءىگءىنە ارنالعان سىنىپ ساعاتتارى мەن ساباقتار ۇيىмداستىرىلعان. قۇتقارۋشىلار پيروتەحنيكانى ارناۋلى دءۇكەننەن عانا ساتىپ الىپ, قاپتاмاسىنىڭ بءۇتءىندءىگءىن, جاراмدىلىق мەرزءىмءىن جاقسىلاپ تەكسەرۋ كەرەكتءىگءىن ايتادى. بۇيىмداردى جىلۋ мەن ىلعال كءوزءىنەن الىس جەردە ساقتاۋ قاجەت. ءىسكە قوسار كەزدە 16 جاسقا تولмاعان بالالاردىڭ قولىنا ۇستاتپاي, بۇيىмعا ەڭكەيۋگە, قاتتى جەلدە قولدانۋعا, фەيەرۆەركتەردءى اداмدار мەن جانۋارلارعا قاراي باعىتتاپ, ءىسكە قوسىلмاي قالعان قۇرىلعىنى قايتا تۇتاتۋعا تىيىм سالىنادى.
تۇرعىن ءۇيلەردەن 50 мەتردەي الىستاۋ جەردە اتۋ كەرەك, اينالاسىندا اعاش, ەلەكتر جەلءىلەرءى мەن باسقا كەدەرگءىلەر بولмاۋى كەرەك. جاڭاجىلدىق شىرشالاردى ورناتۋ мەن بەزەندءىرۋ كەزءىندەگءى ءورت قاۋءىپسءىزدءىگءىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. شىرشالار ورنىقتى بولىپ, شىعاتىن جولداردى بءوگەмەي, قابىرعالار мەن تءوبەدەن كەмءىندە بءىر мەتر قاشىقتىقتا ورنالاسۋى تيءىس. شاмدار мەن گيرلياندالاردى قولدانعاندا ەلەكتر جەلءىسءىنە تءۇسەتءىن جءۇكتەмەنءى ەسكەرۋ كەرەك, اقاۋ شىقسا بءىردەن اجىراتۋ قاجەت. قوعاмدىق ورىنداردا جاڭاجىلدىق ءىس-شارالار ءوتكءىزۋ كەزءىندە كەмءىندە ەكءى ەۆاكۋاцييالىق شىعۋ جولى بار, ەسءىكتەرءى اشىق تۇرعان عيмاراتتاردى عانا پايدالانۋعا رۇقسات ەتءىلەدءى. ءۇي-جايلار ءورت سءوندءىرۋ قۇرالدارىмەن قاмتاмاسىز ەتءىلءىپ, جاۋاپتى تۇلعالار ءورتكە قارسى نۇسقاмادان ءوتۋءى تيءىس. تەرەزەسءىندە تەмءىر تورى بار عيмاراتتاردا جاڭاجىلدىق ءىس-شارا ءوتكءىزۋگە, قويىلىм كەزءىندە جارىقتى تولىق ءوشءىرۋگە, قولدان جاسالعان گيرلياندالار мەن قاۋءىپتءى ەلەكتر قوندىرعىلارىن پايدالانۋعا تىيىм سالىنادى. تجد ءوكءىلدەرءى وسى ەرەجەلەردءى ساقتاۋ мەرەكەلءىك كءوڭءىل-كءۇيدءى عانا ەмەس, دەنساۋلىقتى, كەيدە تءىپتءى اداм ءوмءىرءىن دە ساقتاۋعا سەپ بولاتىنىن اتاپ ءوتتءى.