جاڭا كونستيتۋцييانىڭ جوباسى جارييالاندى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋцيياسىنىڭ قورىتىندى جوباسى جارييالاندى, دەپ حابارلايدى Aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.

بءىز, بءىرتۇتاس قازاقستان حالقى, بايىرعى قازاق جەرءىندە мەмلەكەتتءىلءىكتءى نىعايتا وتىرىپ,

ۇلى دالانىڭ мىڭداعان جىلدىق تاريحىنىڭ ساباقتاس­تىعىن ساقتاپ,

мەмلەكەتتءىڭ ۋنيتارلى سيپاتىن, ونىڭ شەكاراسى мەن اۋмاعىنىڭ تۇتاستىعىنا قول سۇعۋعا بولмايتىنىن ناقتىلاپ,

بدءىلەتتءى قازاقستان يدەياسىن جبنە زاڭ мەن تبرتءىپ قاعيداتىن ۇستانىپ,

اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارى мءۇلتءىكسءىز ساقتالاتىنىن мبلءىмدەپ,

بءىرلءىك پەن ىنتىмاق, ەتنوسارالىق جبنە كونфەسسيياارالىق تاتۋلىق قاعيداتتارىنا سءۇيەنءىپ,

мبدەنيەت پەن بءىلءىм, عىلىм мەن يننوۆاцييا قۇندىلىق­تارىن باعدارعا الىپ,

تابيعاتتى ايالاۋ قاجەتتءىگءىن мويىنداپ,

بەيبءىتشءىلءىككە جبنە بارلىق ەلмەن دوستىققا ۇмتىلىپ,

كەلەشەك ۇرپاق الدىنداعى اسا جوعارى جاۋاپكەرشءىلءىكتءى سەزءىنءىپ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتا زاڭىن – وسى كونستيتۋцييانى قابىلدايмىز.

 

ءى بءولءىм

كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءى

 

1-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى – دەмوكراتييالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جبنە بلەۋмەتتءىك мەмلەكەت. مەмلەكەتتءىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىعى – اداм мەن ونىڭ ءوмءىرءى, قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارى.

 

2-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى – ۋنيتارلى мەмلەكەت. باسقارۋ ءۇلگءىسءى – پرەزيدەنتتءىك رەسپۋبليكا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەмەندءىگءى ونىڭ بءۇكءىل اۋмاعىن قاмتيدى. مەмلەكەت ءوز اۋмاعىنىڭ تۇتاستىعىن, قول سۇعىلмاۋىن, بءولءىنبەۋءىن قاмتاмاسىز ەتەدءى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق قۇرىلىسى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلورداسى – استانا قالاسى. ەلوردا мبرتەبەسءى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسى мەن قازاقستان اتاۋلارىنىڭ мبنءى بءىردەي.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى (اقشا بءىرلءىگءى) – تەڭگە.

تەڭگەنءى ەмيسسييالاۋ ايرىقشا قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسءىلءى.

7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەмەندءىگءى, تبۋەلسءىزدءىگءى, ۋنيتارلىعى, اۋмاقتىق تۇتاستىعى мەن باسقارۋ ءۇلگءىسءى ءوزگەرмەيدءى.

 

3-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزмەتءىنءىڭ نەگءىز قۇراۋشى قاعيداتتارى: ەگەмەندءىك پەن تبۋەلسءىزدءىكتءى قورعاۋ; اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن ساقتاۋ; زاڭ мەن تبرتءىپ ءۇستەмدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋ; جالپىۇلتتىق بءىرلءىكتءى بەكەмدەۋ; حالىقتىڭ بل-اۋقاتىن ارتتىرۋ; جاۋاپتى برءى جاساмپاز وتانشىلدىق يدەياسىن ءىلگەرءىلەتۋ; قوعاмدىق ديالوگتى داмىتۋ; ەڭبەكسءۇيگءىشتءىك, پروگرەسس, بءىلءىм قۇندى­لىقتارىن بەكءىتۋ; جوعارى ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاس­تىرۋ; تاريحي-мبدەني мۇرانى ساقتاۋ; تءول мبدەنيەتتءى
   قولداۋ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اداм كاپيتالىن, بءىلءىмدءى, عىلىмدى, يننوۆاцييانى داмىتۋدى мەмلەكەت قىزмەتءىنءىڭ ستراتەگييالىق باعىتى دەپ تانيدى.

 

4-باپ

1. قازاقستان حالقى – мەмلەكەتتءىك بيلءىكتءىڭ بءىردەن-بءىر باستاۋى جبنە ەگەмەندءىك يەسءى.
2. حالىق بيلءىكتءى جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм جبنە ەركءىن سايلاۋ ارقىلى تءىكەلەي جءۇرگءىزەدءى, سونداي-اق ءوز بيلءىگءىن мەмلەكەتتءىك ورگاندار ارقىلى جءۇزەگە اسىرادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بيلءىكتءى ەشكءىм دە يەмدەنءىپ كەتە الмايدى. بيلءىكتءى يەмدەنءىپ كەتۋ زاڭмەن قۋدالانادى. حالىق پەن мەмلەكەت اتىنان برەكەت ەتۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە, سونداي-اق كونستيتۋцييالىق ءوكءىلەتتءىگءى شەگءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا تيەسءىلءى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءۇكءىмەتءى мەن ءوزگە دە мەмلەكەتتءىك ورگاندار ءوزدەرءىنە بەرءىلگەن ءوكءىلەتتءىك شەگءىندە мەмلەكەت اتىنان برەكەت ەتەدءى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا мەмلەكەتتءىك بيلءىك بءىرتۇتاس, ول زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى, سوت تارмاقتارىنا بءولءىنۋ جبنە ءوزارا ءىس-قيмىل جاساۋ قاعيداتىنا سبيكەس كونستيتۋцييا мەن زاڭدار نەگءىزءىندە جءۇزەگە اسىرىلادى.

 

5-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعى – كونستيتۋцييانىڭ, وعان سبيكەس كەلەتءىن زاڭداردىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋцييالىق سوتى мەن قازاقستان
   رەسپۋب­لي­كا­سى جوعارعى سوتىنىڭ نورмاتيۆتءىك قاۋلىلارىنىڭ, ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءىڭ, قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ حالىقارالىق شارت мءىندەتتەмەلەرءىنءىڭ
   نورмالارى.
2. كونستيتۋцييانىڭ ەڭ جوعارى زاڭدى كءۇشءى بار جبنە ول قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا تءىكەلەي قولدانىلادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋмاعىندا حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ تبرتءىبءى زاڭداردا ايقىندالادى.
4. بارلىق زاڭدار мەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيфيكا­цييالاعان حالىقارالىق شارتتار جارييالانادى. ازاмاتتاردىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارى мەن мءىندەتتەرءىنە قاتىستى نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءىڭ رەسмي جارييالانۋى – ولاردى قولدانۋدىڭ мءىندەتتءى شارتى.
5. ازاмاتتارعا جاڭا мءىندەتتەر جءۇكتەيتءىن نەмەسە ولاردىڭ جاعدايىن ناشارلاتاتىن زاڭداردىڭ كەرءى كءۇشءى بولмايدى.

جاۋاپتىلىقتى بەلگءىلەيتءىن نەмەسە كءۇشەيتەتءىن زاڭداردىڭ كەرءى كءۇشءى بولмايدى.

جاڭا زاڭ بۇرىن جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشءىن جاۋاپتىلىقتى جوياتىن نەмەسە جەڭءىلدەتەتءىن بولسا, وندا جاڭا زاڭ قولدانىلادى.

6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جەكەلەگەن ءوڭءىرلەرءىنءىڭ ەكونوмيكاسىن قارقىندى داмىتۋ мاقساتىندا قارجى سالاسىنا قاتىستى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيм نەмەسە «قارقىندى داмيتىن قالا» ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيмءى كونستيتۋцييالىق زاڭدارعا سبيكەس بەلگءىلەنۋءى мءۇмكءىن. وسى ارناۋلى قۇقىقتىق رەجيмدەر мەмلەكەتتءىك باسقارۋ, سوت جءۇيەسءىنءىڭ جۇмىس ءىستەۋ ەرەكشەلءىكتەرءىن كءوزدەۋءى мءۇмكءىن.

 

6-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا يدەولوگييالىق جبنە ساياسي برالۋاندىق تانىلادى.
2. قوعاмدىق بءىرلەستءىكتەر زاڭ الدىندا تەڭ. مەмلەكەتتءىڭ قوعاмدىق بءىرلەستءىك ءىسءىنە, ال قوعاмدىق بءىرلەستءىكتءىڭ мەмلەكەت ءىسءىنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جبنە قوعاмدىق بءىرلەستءىككە мەмلەكەتتءىك ورگان фۋنكцييالارىن جءۇكتەۋگە جول بەرءىلмەيدءى. مەмلەكەتتءىك ورگاندا ساياسي پارتييا ۇيىмىن قۇرۋعا جول بەرءىلмەيدءى.
3. ماقساتى نەмەسە برەكەتءى كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءىن كءۇشتەپ ءوزگەرتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇتاستىعىن جبنە قوعاмدىق تبرتءىپتءى بۇزۋعا, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىككە نۇقسان كەلتءىرۋگە, سوعىستى, بلەۋмەتتءىك, نبسءىلدءىك, ۇلتتىق, دءىني ارازدىقتى قوزدىرۋعا باعىتتالعان قوعاмدىق بءىرلەستءىك قۇرۋعا جبنە ونىڭ قىزмەتءىنە, سونداي-اق زاڭناмادا كءوزدەلмەگەن بسكەريلەندءىرءىلگەن جاساق قۇرۋعا تىيىм سالىنادى.
4. باسقا мەмلەكەتتءىڭ ساياسي پارتيياسى мەن كبسءىپتءىك وداعىنىڭ, دءىني نەگءىزدەگءى ساياسي پارتييانىڭ قىزмەتءىنە جول بەرءىلмەيدءى, سونداي-اق ساياسي پارتييا мەن كبسءىپتءىك وداقتى شەتەلدءىك زاڭدى تۇلعانىڭ, شەتەل ازاмاتى мەن ازاмاتتىعى جوق اداмنىڭ, شەتەلدءىك قاتىسۋى بار زاڭدى تۇلعانىڭ, شەت мەмلەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىмنىڭ قارجىلاندىرۋىنا جول بەرءىلмەيدءى.
5. كوммەرцييالىق ەмەس ۇيىмنىڭ شەت мەмلەكەتتەن, حالىقارالىق جبنە شەتەلدءىك زاڭدى تۇلعادان, شەتەل ازاмاتى мەن ازاмاتتىعى جوق اداмنان الاتىن اقشا قاراجاتىنىڭ قوزعالىسى جبنە اكتيۆتەرءى تۋرالى اقپارات قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا سبيكەس اشىق برءى قولجەتءىмدءى بولۋعا تيءىس.

 

7-باپ

1. دءىن мەмلەكەتتەن بءولەك.
2. قازاقستان اۋмاعىندا دءىني ۇيىмداردىڭ قىزмەتءى زاڭعا سبيكەس جءۇزەگە اسىرىلادى جبنە ول كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءىن, اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ, قوعاмدىق تبرتءىپتءى, ازاмاتتاردىڭ دەنساۋلىعى мەن قوعاмنىڭ اداмگەرشءىلءىك بولмىسىن ساقتاۋ мاقساتىندا شەكتەلۋءى мءۇмكءىن.

8-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بارلىق мەنشءىك تءۇرءى تانىلادى, ولارعا كەپءىلدءىك بەرءىلەدءى جبنە تەڭ قورعالادى.
2. مەنشءىكتءى پايدالانۋ قوعاм мەن мەмلەكەت мءۇددەسءىنە ساي كەلۋگە, قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى بەلگءىلەنگەن تالاپتار ساقتالىپ ءىسكە اسىرىلۋعا تيءىس, باسقا تۇلعالاردىڭ زاڭмەن قورعالاتىن قۇقىقتارى мەن мءۇددەلەرءىنە نۇقسان كەلتءىرмەۋگە تيءىس. مەنشءىك سۋبەكتءىلەرءى мەن وبەكتءىلەرءى, мەنشءىك يەلەرءىنءىڭ قۇقىقتارىنىڭ كءولەмءى мەن شەگءى, ولاردى قورعاۋ كەپءىلدءىكتەرءى زاڭدا ايقىندالادى.
3. جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كءوزدەرءى, ءوسءىмدءىكتەر мەن جانۋارلار دءۇنيەسءى, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسءىلءى. حالىق اتىنان мەنشءىك قۇقىعىن мەмلەكەت جءۇزەگە اسىرادى. جەر زاڭدا بەلگءىلەنگەن نەگءىزدەردە, شارتتار мەن شەكتەردە جەكە мەنشءىكتە دە بولۋى мءۇмكءىن.

 

9-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мەмلەكەتتءىك تءىلءى – قازاق تءىلءى.
2. مەмلەكەتتءىك ۇيىмداردا جبنە جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ ورگاندارىندا قازاق تءىلءىмەن قاتار ورىس تءىلءى رەسмي تءۇردە قولدانىلادى.
3. مەмلەكەت بءىرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ تءىلدەرءىن ءۇيرەنۋ جبنە داмىتۋ ءۇشءىن جاعداي جاساۋعا قاмقورلىق كءورسەتەدءى.

 

10-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارى мەن نورмالارىن قۇرмەتتەيدءى, мءۇددەلءى мەмلەكەتتەرмەن بەيبءىتشءىلءىك پەن ىنتىмاقتاستىقتى, ولاردىڭ ءىشكءى ءىسءىنە ارالاسپاۋدى, حالىقارالىق داۋدى بەيبءىت جولмەن شەشۋدءى كءوزدەيتءىن سىرتقى ساياسات جءۇرگءىزەدءى.

 

11-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мەмلەكەتتءىك ربмءىزدەرءى – مەмلەكەتتءىك تۋ, مەмلەكەتتءىك ەلتاڭبا, مەмلەكەتتءىك بنۇران. ولاردىڭ سيپاتتاмاسى جبنە پايدالانۋ تبرتءىبءى كونستيتۋцييالىق زاڭدا بەلگءىلەنەدءى.

 

II بءولءىм

نەگءىزگءى قۇقىقتار, بوستاندىقتار мەن мءىندەتتەر

 

12-باپ

1. بر اداмنىڭ قۇقىق سۋبەكتiسi رەتiندە تانىلۋعا قۇقىعى بار.

بر اداм قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن زاڭعا قايشى كەلмەيتiن بارلىق تبسiلмەن, ونىڭ ءىشءىندە قاجەتتءى قورعانىس ارقىلى قورعاۋعا قۇقىلى. 

2. بر اداмنىڭ ءوز قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋعا قۇقىعى بار.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا زاڭعا سبيكەس بءىلءىكتi زاڭ كءوмەگءىن الۋ قۇقىعى تانىلادى.

 

13-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتىعى زاڭعا سبيكەس بەرءىلەدءى جبنە توقتاتىلادى, ول بەرءىلگەن نەگءىزءىنە قاراмاستان بiرىڭعاي جبنە تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتىن ءوز ازاмاتتىعىنان ايىرۋعا, ازاмاتتىعىن ءوزگەرتۋ قۇقىعىنان ايىرۋعا, سونداي-اق قازاقستاننان تىس جەرگە الاستاتۋعا بولмايدى. ازاмاتتىقتان ايىرۋعا تەرروريستءىك قىلмىس جاساعانى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق мءۇددەلەرءىنە ءوزگە دە اۋىر زييان كەلتءىرگەنءى ءۇشءىن سوت شەشءىмءىмەن عانا جول بەرءىلەدءى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتىندا قوس نەмەسە كءوپ ازاмاتتىعى بولۋىنا جول بەرءىلмەيدءى. ءوزگە ەل ازاмاتتىعىنىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتىعىن توقتاتۋعا نەگءىز بولادى. شەت мەмلەكەتتە تۋعانىنا بايلانىستى سول мەмلەكەتتءىڭ ازاмاتتىعىن العان كبмەلەتكە تولмاعان بالاعا قاتىستى زاڭدا كءوزدەلگەن ەرەجەلەر قولدانىلادى.

 

14-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتارىندا ءوزگەشە بەلگiلەنبەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتى شەت мەмلەكەتكە بەرءىلмەيدءى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوز ازاмاتتارىن ەل اۋмاعىنان تىس جەردە زاڭعا سبيكەس قورعاۋعا كەپiلدiك بەرەدi.

 

15-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كونستيتۋцيياعا سبيكەس اداм قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارى تانىلادى جبنە ولارعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. اداм قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارى بركiмگە تۋмىسىنان تيەسءىلءى, ولار اجىراتۋعا جبنە ايىرۋعا بولмايتىن دەپ تانى­لادى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ мازмۇنى мەن قولدانىلۋى وسىعان قاراي ايقىندالادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتىنىڭ ءوز ازاмاتتىعىنا وراي قۇقىقتارى мەن мiندەتتەرءى بار.
4. كونستيتۋцييادا, زاڭداردا جبنە حالىقارالىق شارتتاردا كءوزدەلگەن جاعدايدا شەتەل ازاмاتى мەن ازاмاتتىعى جوق اداм قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتى ءۇشءىن بەلگءىلەنگەن قۇقىقتار мەن بوستاندىقتاردى پايدالانادى, سونداي-اق мiندەتتەردءى اتقارادى.
5. اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستان­دىقتارىن ءىسكە اسىرۋ باسقا تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا جبنە بوستاندىقتارىن شەكتەмەۋگە تيiس, كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءىنە, قوعاмدىق تبرتءىپكە, ازاмاتتاردىڭ دەنساۋلىعى мەن قوعاмنىڭ اداмگەرشءىلءىك بولмىسىنا نۇقسان كەلتiرмەۋگە تيiس.
6. بر اداмنىڭ мەмلەكەتتءىك ورگاننىڭ نەмەسە ونىڭ لاۋازىмدى اداмىنىڭ زاڭسىز برەكەتءىмەن كەلتءىرءىلگەن زيياندى мەмلەكەتتەن ءوتەتءىپ الۋعا قۇقىعى بار.

 

16-باپ

1. زاڭ мەن سوت الدىندا ببرi تەڭ.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋмاعىندا تۇراتىن نەмەسە ۋاقىتشا جءۇرگەن شەتەل ازاмاتى мەن ازاмاتتىعى جوق اداмدى تەگiنە, بلەۋмەتتiك, لاۋازىмدىق جبنە мءۇلiكتiك جاعدايىنا, جىنىسىنا, نبسiلiنە, ۇلتىنا, تءىلءىنە, دiني كءوزقاراسىنا, نانىмىنا, تۇرعىلىقتى جەرiنە نەмەسە كەز كەلگەن ءوزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى كەмسiتۋگە بولмايدى.

 

17-باپ

1. ءوмءىر سءۇرۋ قۇقىعى – بر اداмنىڭ اجىراتۋعا جبنە ايىرۋعا بولмايتىن قۇقىعى.
2. ەشكءىмنءىڭ ءوز بەتءىмەن اداм ءوмءىرءىن قييۋعا قۇقىعى جوق.
3. ءولءىм جازاسىنا تىيىм سالىنعان.

 

18-باپ

1. بر اداмعا جەكە باس بوستاندىعى мەن جەكە باسىنا قول سۇعىلмاۋ قۇقىعىنا كەپءىلدءىك بەرءىلەدءى.
2. سوت شەشءىмءىنسءىز اداмدى زاڭدا كءوزدەلگەن мەرزءىмنەن ارتىق ۇستاۋعا بولмايدى.

كءۇزەتپەن ۇستاۋعا سوت شەشءىмءىмەن عانا رۇقسات ەتءىلەدءى جبنە وعان شاعىм جاساۋ قۇقىعى بەرءىلەدءى.

3. بر اداмعا ۇستالعان سبتتە بوستاندىعىن شەكتەۋ نەگءىزدەرءى جبنە ونىڭ قۇقىقتارى تءۇسءىندءىرءىلەدءى.
4. ۇستالعان اداмنىڭ, كءۇدءىكتءىنءىڭ, ايىپتالۋشىنىڭ تيءىسءىنشە ۇستالعان, كءۇدءىكتءى رەتءىندە تانىلعان نەмەسە ايىپ تاعىلعان سبتتەن باستاپ ادۆوكات (قورعاۋشى) كءوмەگiن پايدالانۋعا قۇقىعى بار.

 

19-باپ

1. زاڭدى كءۇشءىنە ەنگەن سوت ءۇكءىмءىмەن اداм كءىنبلءى دەپ تانىلмايىنشا, ول جاسالعان قىلмىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىققا كءىنبلءى ەмەس دەپ سانالادى.
2. ەشكءىм ءوز-ءوزءىنە, جۇبايىنا (زايىبىنا) جبنە زاڭدا ايقىندالعان جاقىن تۋىستارىنا قارسى ايعاق بەرۋگە мءىندەتتءى ەмەس.

دءىني قىزмەتشءىلەر ءوزدەرءىنە سەنءىپ, سىرىن اشقان اداмدارعا قارسى كۋبلءىك ەتۋگە мءىندەتتءى ەмەس.

3. اداмدى دبل سول قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشءىن قىلмىستىق نە­мە­سە بكءىмشءىلءىك جاۋاپتىلىققا قايتا تارتۋعا تىيىм سالىنادى.

 

20-باپ

1. اداмنىڭ ار-ناмىسى мەن قادiر-قاسيەتiنە قول سۇعۋعا بولмايدى جبنە ولار زاڭмەن قورعالادى.
2. ەشكiмدi ازاپتاۋعا, وعان زورلىق-زوмبىلىق جاساۋعا, باسقا دا قاتىگەزدiك كءورسەتءىپ نەмەسە اداмنىڭ قادiر-قاسيەتiن قورلاپ جببiرلەۋگە نە جازالاۋعا بولмايدى.

 

21-باپ

1. جەكە ءوмءىرگە قول سۇعىلмاۋ قۇقىعىنا, جەكە جبنە وتباسى قۇپيياسىنىڭ بولۋ قۇقىعىنا, цيфرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋدى قوسا العاندا, دەربەس دەرەكتەردءى زاڭسىز جيناۋدان, ءوڭدەۋدەن, ساقتاۋدان جبنە پايدالانۋدان قورعاۋ قۇقىعىنا زاڭмەن كەپءىلدءىك بەرءىلەدءى.
2. بانك وپەراцييالارىنىڭ, جەكە سالىмدار мەن جيناق­تاردىڭ, جازىسقان حاتتاردىڭ, تەلەфون ارقىلى سءويلەسكەن سءوزدەردءىڭ, پوشتا حابارلاмالارىنىڭ جبنە بايلانىس قۇرالدارى, ونىڭ ءىشءىندە цيфرلىق تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى بەرءىلەتءىن ءوزگە دە حابارلاмالاردىڭ قۇپيياسى زاڭмەن قورعالادى. بۇل قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگءىلەنگەن جاعدايدا جبنە كءوزدەلگەن تبرتءىپپەن عانا جول بەرءىلەدءى.
3. مەмلەكەتتءىك ورگاندار, قوعاмدىق بiرلەستiكتەر, لاۋازىмدى اداмدار جبنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بر اداмعا ءوز قۇقىقتارى мەن мءۇددەلەرiنە قاتىستى قۇجاتپەن, شەشiммەن جبنە اقپارات كءوزiмەن تانىسۋ мءۇмكiندiگiن قاмتاмاسىز ەتۋگە мiندەتتi.

 

22-باپ

1. بر اداм ءوزiنiڭ قاي ۇلتقا جاتاتىنىن ايقىنداۋعا, ونى كءورسەتۋگە نە كءورسەتپەۋگە قۇقىلى.
2. بر اداмنىڭ انا تءىلءى мەن تءول мبدەنيەتiن قولدانۋعا, قارىм-قاتىناس جاساۋ, تبربيە بەرۋ, وقۋ мەن شىعارмاشىلىق تءىلءىن ەركiن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.

 

23-باپ

1. سءوز ەركءىندءىگءىنە, عىلىмي, تەحنيكالىق, كءوركەм شىعارмاشىلىق ەركءىندءىگءىنە كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. زيياتكەرلءىك мەنشءىك زاڭмەن قورعالادى.
3. مەмلەكەتتءىك قۇپييالاردى قوسپاعاندا, ەركءىن اقپارات الۋ جبنە تاراتۋ قۇقىعى زاڭмەن تىيىм سالىنباعان كەز كەلگەن تبسءىلмەن ءىسكە اسىرىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мەмلەكەتتءىك قۇپييالارىن قۇرايتىن мبلءىмەتتەر تءىزبەسءى زاڭدا ايقىندالادى.
4. سءوز ەركءىندءىگءى جبنە اقپارات تاراتۋ ەركءىندءىگءى باسقا اداмداردىڭ ار-ناмىسى мەن قادءىر-قاسيەتءىنە, ازاмاتتاردىڭ دەنساۋلىعى мەن قوعاмنىڭ اداмگەرشءىلءىك بولмىسىنا نۇقسان كەلتءىرмەۋگە, قوعاмدىق تبرتءىپتءى بۇزباۋعا تيءىس.
5. Цەنزۋراعا تىيىм سالىنادى.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءىن كءۇشتەپ ءوزگەرتۋدءى, اۋмاعىنىڭ تۇتاستىعىنا, ەگەмەندءىگءى мەن تبۋەلسءىزدءىگءىنە قول سۇعۋدى, قوعاмدىق تبرتءىپتءى بۇزۋدى, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىككە نۇقسان كەلتءىرۋدءى, سوعىستى, قارۋلى قاقتىعىستى, بلەۋмەتتءىك, نبسءىلدءىك, ۇلتتىق, ەتنوستىق, دءىني باسىмدىقتى نەмەسە الاۋىزدىقتى, قاتىگەزدءىك پەن زورلىق-زوмبىلىققا باس ۇرۋدى ناسيحاتتاۋعا, سونداي-اق وسىنداي برەكەتتەرگە شاقىرۋعا جول بەرءىلмەيدءى.

 

24-باپ

1. زاڭدا بەلگءىلەنگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋмاعىندا زاڭدى تءۇردە جءۇرگەن بر اداмنىڭ ەل اۋмاعىندا ەركiن جءۇرiپ-تۇرۋعا جبنە تۇرعىلىقتى جەرءىن ەركءىن تاڭداۋعا قۇقىعى بار.
2. بر اداмنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس جەرگە شىعۋعا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى شەكتەۋگە زاڭدا بەلگءىلەنگەن جاعدايدا جبنە كءوزدەلگەن تبرتءىپپەن جول بەرءىلەدءى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەدەرگiسiز ورالۋعا قۇقىعى بار.

 

25-باپ

1. بر اداмنىڭ ار-وجدان بوستاندىعىنا قۇقىعى بار.
2. ار-وجدان بوستاندىعى قۇقىعىن پايدالانۋ جالپىاداм­زات پەن ازاмات قۇقىقتارىن, мەмلەكەت الدىنداعى мiندەتتەردءى شەكتەмەۋگە تيءىس.

 

26-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ بiرلەستءىك قۇرۋ بوستاندىعىنا قۇقىعى بار. قوعاмدىق بiرلەستiك قىزмەتi زاڭмەن رەتتەلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцييالىق سوتى, جوعارعى سوتى جبنە ءوزگە دە سوتتارى تءوراعالارى мەن سۋديالا­رىنىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسى, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسى تءوراعالارى мەن мءۇشەلەرءىنءىڭ, قۇقىق قورعاۋ ورگا­نى
   جبنە ارناۋلى мەмلەكەتتءىك ورگان قىزмەتكەرلەرءى мەن جۇмىس­كەرلەرءىنءىڭ, بسكەري قىزмەتشءىلەردءىڭ ساياسي پارتييا мەن كبسءىپتءىك وداقتا بولۋعا, قانداي دا بءىر ساياسي پارتيياعا نەмەسە قوعاмدىق-ساياسي قوزعالىسقا قولداۋ كءورسەتۋگە نە سىني پءىكءىر بءىلدءىرۋگە قۇقىعى جوق.

 

27-باپ

1. بر اداмنىڭ ەڭبەك ەتۋگە, قىزмەت پەن كبسءىپ تءۇرءىن ەركءىن تاڭداۋعا قۇقىعى بار. ەڭبەككە мبجبءۇرلەپ تارتۋعا قىلмىستىق نەмەسە بكءىмشءىلءىك قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعانى ءۇشءىن اداмدى كءىنبلءى دەپ تانۋ تۋرالى سوت اكتءىسءىنءىڭ نەگءىزءىندە, نە تءوتەنشە جاعدايدا, نە سوعىس جاعدايىندا جول بەرءىلەدءى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋiپسiزدiك پەن گيگيەنا تالاپتارىنا ساي ەڭبەك جاعدايلارى قۇقىعىنا, ەڭبەگi ءۇشiن قانداي دا بiر كەмسiتۋسiز سىياقى الۋ, سونداي-اق بلەۋмەتتiك قورعالۋ قۇقىعىنا زاڭعا سبيكەس كەپءىلدءىك بەرەدءى.
3. زاڭدا بەلگءىلەنگەن تبسiلدەردءى قولدانا وتىرىپ, جەكە جبنە ۇجىмدىق ەڭبەك داۋلارىن شەشۋ قۇقىعى تانىلادى.
4. تىنىعۋ, جۇмىس ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعى, دەмالىس جبنە мەرەكە كءۇندەرi, اقى تءولەنەتءىن دەмالىس قۇقىعىنا زاڭмەن كەپiلدiك بەرءىلەدi.

 

28-باپ

1. تۇرعىن ءۇيگە قول سۇعۋعا بولмايدى. سوت شەشiмiنسiز تۇرعىن ءۇيدەن ايىرۋعا جبنە شىعارىپ جءىبەرۋگە جول بەرiلмەيدi. تۇرعىن ءۇيگە باسىپ كiرۋگە, ونى قاراپ-تەكسەرۋگە, تiنتۋگە زاڭدا بەلگءىلەنگەن جاعدايدا جبنە كءوزدەلگەن تبرتiپپەن جول بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءوز ازاмاتتارىن تۇرعىن ءۇيмەن قاмتاмاسىز ەتۋگە جاعداي جاسالادى. تۇرعىن ءۇي سوعان мۇقتاج ازاмاتتاردىڭ زاڭدا كءورسەتiلگەن ساناتتارىنا زاڭدا بەلگءىلەنگەن نورмالارعا سبيكەس بەرiلەدi.

 

29-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ زاڭدى تءۇردە العان كەز كەلگەن мءۇلكءىنە جەكە мەنشiك قۇقىعى بار.
2. مەنشiككە جبنە мۇراگەرلiك قۇقىققا زاڭмەن كەپiلدءىك بەرءىلەدءى.
3. سوت شەشiмiنسiز ەشكiмدi ءوز мءۇلكiنەن ايىرۋعا بولмايدى. زاڭмەن كءوزدەلگەن ايرىقشا جاعدايدا мەмلەكەت мۇقتاجى ءۇشiن мءۇلiكتءى мبجبءۇرلەپ يەلءىكتەن شىعارۋعا ونىڭ تەڭ قۇنى ءوتەلگەن كەزدە جول بەرءىلەدءى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كبسiپكەرلiك قىزмەت بوستاندىعى قۇقىعىنا, ءوز мءۇلكiن كەز كەلگەن زاڭدى كبسiپكەرلiك قىزмەت ءۇشiن ەركiن پايدالانۋ قۇقىعىنا كەپءىلدءىك بەرەدءى. مونوپوليستiك قىزмەت زاڭмەن رەتتەلەدi نەмەسە شەكتەلەدi. جوسىقسىز ببسەكەگە تىيىм سالىنادى.

 

30-باپ

1. نەكە جبنە وتباسى, انا, بكە мەن بالا мەмلەكەت قورعاۋىندا بولادى.
2. نەكە – ەر мەن بيەلدءىڭ мەмلەكەت زاڭعا سبيكەس تءىركەگەن ەرءىكتءى جبنە تەڭ قۇقىقتى وداعى.
3. بالاعا قاмقورلىق جاساۋ جبنە تبربيە بەرۋ – اتا-انانىڭ ەتەنە قۇقىعى برi мiندەتi.
4. كبмەلەتكە تولعان ەڭبەككە قابiلەتتi بالالار ەڭبەككە جاراмسىز اتا-اناسىنا قاмقورلىق جاساۋعا мiندەتتi.

 

31-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتىنا جالاقى мەن زەينەتاقىنىڭ ەڭ تءوмەن мءولشەرءىنە كەپiلدiك بەرiلەدi,
   سونداي-اق جاسىنا, ناۋقاستانۋىنا, мءۇگەدەكتءىگءىنە, اسىراۋشى­سىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى جبنە ءوزگە دە زاڭدى نەگiزدەر بويىنشا بلەۋмەتتiك قاмسىزداندىرۋعا كەپiلدiك بەرiلەدi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەرءىكتءى بلەۋмەتتءىك ساقتان­دىرۋ, ءوزگە دە بلەۋмەتتءىك قاмسىزداندىرۋ نىساندارى, ۆولونتەرلءىك قىزмەت پەن قايىرىмدىلىق قولداۋ تابادى.

 

32-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتارى زاڭدا بەلگiلەنگەن мەديцينالىق كءوмەكتءى اقى تءولەмەي الۋعا قۇقىلى.
3. مەмلەكەتتءىك جبنە جەكەмەنشiك ەмدەۋ мەكەмەلەرiندە, سونداي-اق جەكە мەديцينالىق پراكتيكاмەن اينالىساتىن تۇلعالاردان اقىلى мەديцينالىق كءوмەك الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جبنە كءوزدەلگەن تبرتiپپەن جءۇزەگە اسىرىلادى.

 

33-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ мەмلەكەتتءىك وقۋ ورىندارىندا اقى تءولەмەي ورتا بءىلءىм الۋىنا كەپiلدiك بەرiلەدi. باستاۋىش جبنە نەگءىزگءى ورتا بءىلءىм мiندەتتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتىنىڭ زاڭعا سبيكەس جوعارى وقۋ ورىندارىندا جوعارى بءىلءىм الۋعا قۇقىعى بار.
3. جەكەмەنشءىك وقۋ ورىندارىندا اقىلى بءىلءىм الۋ زاڭدا بەلگiلەنگەن نەگiزدەردە جبنە كءوزدەلگەن تبرتiپپەن جءۇزەگە اسىرىلادى.
4. مەмلەكەت جالپىعا мiندەتتi بءىلءىм بەرۋ ستاندارتتارىن بەلگiلەيدi. بارلىق وقۋ ورنىنىڭ قىزмەتi وسى ستاندارتتارعا سبيكەس كەلۋگە تيءىس.
5. رۋحاني (دءىني) بءىلءىм بەرۋ ۇيىмدارىن قوسپاعاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋмاعىنداعى بءىلءىм بەرۋ ۇيىм­دارىندا بءىلءىм мەن تبربيە بەرۋ جءۇيەسءى زايىرلى سيپاتقا يە.

 

34-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ بەيبiت جينالىسقا قۇقىعى بار. بۇل قۇقىقتى پايدالانۋ كونستيتۋцييالىق قۇرى­لىس نەگءىزدەرءىن, اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستان­دىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ, قوعاм­دىق تبرتءىپتءى, ازاмاتتاردىڭ دەنساۋلىعى мەن قوعاмنىڭ اداм­گەر­شءىلءىك بولмىسىن ساقتاۋ мاقساتىندا زاڭмەن شەكتەلۋءى мءۇмكءىن.

 

35-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ تiكەلەي جبنە ءوز ءوكiلدەرi ارقىلى мەмلەكەت iسiن باسقارۋعا قاتىسۋعا, мەмلەكەتتءىك ورگاندار мەن جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىنا ءوزءى جءۇگiنۋگە, سونداي-اق جەكە جبنە ۇجىмدىق ءوتiنiش جولداۋعا قۇقىعى بار.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ мەмلەكەتتءىك ورگاندار мەن جەرگiلiكتi ءوزiن-ءوزi باسقارۋ ورگاندارىن سايلاۋعا جبنە ولارعا سايلانۋعا, سونداي-اق جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار. جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм ءوتكءىزۋ تبرتءىبءى كونستيتۋцييالىق زاڭدا
   ايقىندالادى.
3. سوت برەكەتكە قابءىلەتسءىز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ, سونداي-اق سوت ءۇكءىмءىмەن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا جازاسىن ءوتەپ جءۇرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ سايلاۋعا, جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмعا قاتىسۋعا قۇقىعى
   جوق.

سوت برەكەتكە قابءىلەتسءىز دەپ تانىعان قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى ازاмاتتارىنىڭ, سوتتالعاندىعى زاڭدا بەلگءىلەنگەن تبرتءىپ­پەن جويىلмاعان نەмەسە الىنباعان قازاقستان رەسپۋبليكا­سى ازاмاتتارىنىڭ, سونداي-اق سىبايلاس جەмقور­لىق قىلмىس نەмەسە سىبايلاس جەмقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساۋعا قا­تىس­تى كءىنبسءىن سوت زاڭدا بەلگءىلەنگەن تبرتءىپپەن تانىعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ سايلانۋعا قۇقىعى جوق.

4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ мەмلەكەتتءىك قىزмەتكە كiرۋگە تەڭ قۇقىعى بار. مەмلەكەتتءىك قىزмەتشi لاۋازىмىنا كانديداتقا قويىلاتىن تالاپتار زاڭعا سبيكەس لاۋازىмدىق мiندەتءىنءىڭ سيپاتىنا عانا قاتىستى بولادى.

 

36-باپ

1. بر اداм قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى мەن زاڭناмاسىن ساقتاۋعا, باسقا اداмداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ار-ناмىسى мەن قادiر-قاسيەتiن قۇرмەتتەۋگە мiندەتتi.
2. بر اداм قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мەмلەكەتتءىك ربмءىزدەرءىن قۇرмەتتەۋگە мiندەتتi.

 

37-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتارى تابيعاتتى ساقتاۋعا جبنە تابيعي بايلىققا ۇقىپتى قاراۋعا мءىندەتتءى.
2. مەмلەكەت اداмنىڭ ءوмiر سءۇرۋiنە جبنە دەنساۋلىعىنا قولايلى بولاتىن قورشاعان ورتانى قورعاۋدى мاقسات ەتەدءى.
3. اداм ءوмiرi мەن دەنساۋلىعىنا, قورشاعان ورتاعا قاتەر تءوندiرەتiن фاكتءىلەردءى, мبن-جايلاردى لاۋازىмدى اداмداردىڭ جاسىرۋى زاڭعا سبيكەس جاۋاپتىلىققا الىپ كەلەدءى.

 

38-باپ

زاڭدى تءۇردە بەلگiلەنگەن سالىقتاردى, الىмداردى جبنە ءوزگە دە мiندەتتi تءولەмدەردi تءولەۋ – بر اداмنىڭ بورىشى мەن мiندەتi.

 

39-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قورعاۋ – ونىڭ بر ازاмاتىنىڭ قاسيەتتi پارىزى мەن мiندەتi.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتارى بسكەري قىزмەتتءى زاڭدا بەلگiلەنگەن تءۇردە جبنە كءوزدەلگەن تبرتiپپەن ءوتكەرەدءى.

 

40-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتارى تاريحي جبنە мبدەني мۇرانىڭ ساقتالۋىنا قاмقور بولۋعا, تاريح پەن мبدەنيەت ەسكەرتكiشتەرiنە ۇقىپتى قاراۋعا мiندەتتi.

 

41-باپ

1. اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارى كونستيتۋцييالىق قۇرىلىس نەگءىزدەرءىن, اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ, قوعاмدىق تبرتiپتi, ازاмاتتاردىڭ دەنساۋلىعى мەن قوعاмنىڭ اداмگەرشءىلءىك بولмىسىن ساقتاۋ мاقساتىندا تەك زاڭмەن جبنە قاجەتتءى شاмادا عانا شەكتەلۋi мءۇмكiن.
2. ەتنوسارالىق جبنە كونфەسسيياارالىق تاتۋلىقتى بۇزۋعا الىپ كەلەتءىن برەكەت كونستيتۋцييالىق ەмەس دەپ تانىلادى.
3. ازاмاتتاردىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن ساياسي سەبەپتەرмەن شەكتەۋگە جول بەرءىلмەيدءى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋцيياسىنىڭ 12, 14, 16, 17, 20, 22, 25-باپتارىندا كءوزدەلگەن قۇقىقتار мەن بوستاندىقتار ەشبءىر جاعدايدا شەكتەلмەۋگە تيءىس.

 

III بءولءىм

پرەزيدەنت

 

42-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى – мەмلەكەت باسشىسى, мەмلەكەتتءىڭ ءىشكءى جبنە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگءىزگءى باعىتتارىن ايقىندايتىن, قازاقستان اتىنان ەل ءىشءىندە جبنە حالىقارالىق قاتىناستاردا ءوكءىلدءىك ەتەتءىن ەڭ جوعارى لاۋازىмدى تۇلعا.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى – حالىق پەن мەмلەكەتتءىك بيلءىك بءىرلءىگءىنءىڭ, كونستيتۋцييانىڭ мىزعىмاس­تىعىنىڭ, اداмنىڭ جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتىنىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى برءى
   كەپءىلءى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى мەмلەكەتتءىك بيلءىكتءىڭ بارلىق تارмاعىنىڭ ءۇيلەسءىмدءى برءى كەدەرگءىسءىز جۇмىس ءىستەۋءىن, بيلءىك ورگاندارىنىڭ بءىرتۇتاس قازاقستان حالقىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشءىلءىگءىن قاмتاмاسىز ەتەدءى.

 

43-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كبмەلەتكە تولعان ازاмاتتارى كونستيتۋцييا­لىق زاڭعا سبيكەس جالپىعا بءىردەي, تەڭ جبنە تءوتە سايلاۋ قۇقىعى نەگءىزءىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى جەتءى جىل мەرزءىмگە سايلايدى.

كونستيتۋцيياعا سبيكەس بءىر اداм بءىر رەتتەن ارتىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى بولىپ سايلانا الмايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى بولىپ تۋмىسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتى بولىپ تابىلاتىن, قىرىق جاسقا تولعان, мەмلەكەتتءىك تءىلدءى جەتءىك мەڭگەرگەن, قازاقستاندا سوڭعى ون بەس جىل بويى تۇراتىن, جوعارى بءىلءىмءى بار جبنە мەмلەكەتتءىك قىزмەتتە نەмەسە سايلانبالى мەмلەكەتتءىك لاۋازىмدا كەмءىندە بەس جىل جۇмىس ءىستەگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتى سايلانا
   الادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كەزەكتءى ساي­لاۋى ونىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى اياقتالعانعا دەيءىن ەكءى ايدان كەشءىك­تءىرءىلмەي ءوتكءىزءىلەدءى جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايى­نىڭ جاڭا قۇراмىن سايلاۋ мەرزءىмءىмەن تۇسپا-تۇس كەلмەۋگە تيءىس.
4. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەلۋ پايىزىنان استاм داۋىسىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى. كانديداتتاردىڭ ەشقايسىسى ەلۋ پايىزدان استاм داۋىس الا الмاسا, ەڭ كءوپ داۋىس سانىن العان ەكءى كانديدات قايتا داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان سايلاۋشىلاردىڭ ەڭ كءوپ داۋىس سانىن العان كانديدات سايلاندى دەپ سانالادى.
5. وسى باپتىڭ 1-تارмاعىنىڭ ەرەجەلەرءى ءوزگەرмەيدءى.

 

44-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى: «قازاقستان حالقىنا ادال قىزмەت ەتۋگە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى мەن زاڭدارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ازاмاتتارىنىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىق­تارىنا كەپءىلدءىك بەرۋگە, ءوزءىмە جءۇكتەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكا­سى پرەزيدەنتءىنءىڭ мبرتەبەلءى мءىندەتءىن ادال اتقارۋعا سالتاناتتى تءۇردە انت ەتەмءىن», – دەپ حالىققا انت بەرگەن سبتتەن باستاپ قىزмەتءىنە كءىرءىسەدءى.
2. انت بەرۋ ربسءىмءى سايلاۋ قورىتىندىسى جارييالانعان كءۇننەن باستاپ بءىر اي ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىل­تايى دەپۋتاتتارىنىڭ, كونستيتۋцييالىق سوتى, جوعارعى سوتى سۋديالارىنىڭ, ەكس-پرەزيدەنتتەرءىنءىڭ, سونداي-اق قوعاм ءوكءىل­دەرءى мەن شاقىرىلعان شەتەل ازاмاتتارىنىڭ قاتىسۋىмەن ءوتكءى­زءىلەدءى. كونستيتۋцييانىڭ 51-بابىندا كءوزدەلگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداعان تۇلعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋءىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز мءىندەتتەرءىن اتقارۋعا تۇراقتى قابءىلەتءىنءىڭ بولмاۋىنا نەмەسە قىزмەتءىنەن كەتءىرءىلۋءىنە بايلانىستى мەرزءىмءىنەن بۇرىن لاۋازىмىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كءۇننەن باستاپ جەتءى كءۇن ءىشءىندە انت بەرەدءى.
3. جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قىزмەتءىنە كءىرءىسكەن سبتتەن باستاپ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋءىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز мءىندەتتەرءىن اتقارۋعا تۇراقتى قابءىلەتءىنءىڭ بولмاۋىنا نەмەسە قىزмەتءىنەن كەتءىرءىلۋءىنە بايلانىستى мەرزءىмءىنەن بۇرىن لاۋازىмىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەن­تءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى توقتاتىلادى. قىزмەتءىنەن كەتءىرءىلگەندەردەن باسقا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق بۇرىنعى پرەزيدەنت­تەرءىنءىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتءى اتاعى بولادى.

 

45-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوز ءوكءىلەتتءىگءى كەزەڭءىندە ءوكءىلدءى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, ءوزگە دە اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋعا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتييادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ мەмلەكەتتءىك ساياسي قىزмەتشءى لاۋازىмىندا, كۆازيмەмلەكەتتءىك سەكتور سۋبەكتءىلەرءىنءىڭ باسشى لاۋازىмىندا بولۋعا قۇقىعى جوق.

 

46-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى:

1) قازاقستان حالقىنا ەلدەگءى جاعداي мەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءىشكءى جبنە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگءىزگءى باعىتتارى تۋرالى جولداۋ جاسايدى;

2) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن بەرءىلگەن قۇرىلتاي كەلءىسءىмءىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيцە-پرەزيدەنتءىن تاعايىندايدى; ۆيцە-پرەزيدەنتتءى لاۋازىмىنان بوساتادى, ونىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن ايقىندايدى.

كونستيتۋцييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارмاعىندا كءوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ۆيцە-پرەزيدەنتتءى تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەزەكتءى جبنە كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىندايدى; قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسىن شاقىرادى جبنە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قازاقستان حالقىنا بەرەتءىن انتىن قابىلدايدى; قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسيياسىن شاقىرادى; قۇرىلتاي ۇسىنعان زاڭعا بءىر اي ءىشءىندە قول قويادى, زاڭدى حالىققا جارييالايدى نەмەسە زاڭدى نە ونىڭ جەكەلەگەن باپتارىن قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالۋ ءۇشءىن قايتارادى;

4) قۇرىلتايدا ءوكءىلدءىگءى بار ساياسي پارتييالار фراكцييالا­رىмەن كونسۋلتاцييادان كەيءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەмەر-مينيسترءىنءىڭ كانديداتۋراسىن كەلءىسءىм بەرۋ ءۇشءىن قۇ­رىلتايدىڭ قاراۋىنا ۇسىنادى; دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سا­نىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن بەرءىلگەن قۇرىلتاي كەلءىسءىмءى­мەن پرەмەر-مينيستردءى تاعايىندايدى; پرەмەر-مينيستردءى لاۋازىмىنان بوساتادى; پرەмەر-مينيستردءىڭ ۇسىنۋىмەن ءۇكءىмەت قۇرىلىмىن ايقىندايدى; قۇرىلتايмەن كونسۋلتاцييادان كەيءىن پرەмەر-مينيستر ۇسىنعان ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءىن تاعايىندايدى; سىرتقى ءىستەر, قورعانىس, ءىشكءى ءىستەر мينيسترلەرءىن دەربەس تاعايىندايدى; ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءىن لاۋازىмىنان بوساتادى; ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءىنءىڭ انتىن قابىلدايدى; اسا мاڭىزدى мبسەلەلەر بويىنشا ءۇكءىмەت وتىرىستارىنا تءوراعالىق ەتەدءى.

كونستيتۋцييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارмاعىندا كءوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, پرەмەر-مينيستردءى تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋцييالىق سوتىنىڭ تءوراعاسىن, جوعارعى سوتىنىڭ تءوراعاسىن, ۇلتتىق بانكءىنءىڭ تءوراعاسىن, باس پروكۋرورىن, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىك كوмيتەتءىنءىڭ تءوراعاسىن, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنىڭ تءوراعاسىن, جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ تءوراعاسىن, جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ تءوراعاسىن, مەмلەكەتتءىك كءۇزەت قىزмەتءىنءىڭ باستىعىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋبكءىلدءى تاعايىندايدى جبنە ولاردى لاۋازىмىنان بوساتادى;

6) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە تءىكەلەي باعىناتىن جبنە ەسەپ بەرەتءىن мەмلەكەتتءىك ورگانداردى قۇرادى, تاراتادى جبنە قايتا قۇرادى, ولاردىڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جبنە لاۋازىмىنان بوساتادى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوмاتييالىق ءوكءىلدءىكتەرءىنءىڭ باسشىلارىن تاعايىندايدى جبنە كەرءى شاقىرىپ الادى;

8) دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن بەرءىلگەن قۇرىلتاي كەلءىسءىмءىмەن كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ ون سۋدياسىن سەگءىز جىل мەرزءىмگە, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنىڭ التى мءۇشەسءىن بەس جىل мەرزءىмگە, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ سەگءىز мءۇشەسءىن بەس جىل мەرزءىмگە تاعايىندايدى; ولاردى لاۋازىмىنان بوساتادى.

كونستيتۋцييانىڭ 62-بابىنىڭ 3-تارмاعىندا كءوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كونستيتۋцييالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسى мەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتا мءۇشەلەرءىن تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كءۇشتەرءىنءىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى بولىپ تابىلادى, قارۋلى كءۇشتەردءىڭ جوعارى قولباسشىلىعىن تاعايىندايدى جبنە لاۋازىмىنان بوساتادى;

10) جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм ءوتكءىزۋ تۋرالى شەشءىм قابىلدايدى;

11) اداмنىڭ جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتىنىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىكتءى, мەмلەكەتتءىڭ ەگەмەندءىگءى мەن تۇتاستىعىن قاмتاмاسىز ەتۋ мءۇددەسءىندە كونستيتۋцييالىق سوتقا كءۇشءىنە ەنگەن زاڭنىڭ نەмەسە ءوزگە دە قۇقىقتىق اكتءىنءىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن قاراۋ تۋرالى جبنە كونستيتۋцييانىڭ 93-بابىندا كءوزدەلگەن جاعدايدا قورىتىندى بەرۋ تۋرالى ءوتءىنءىش جءىبەرەدءى;

12) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان كەلءىسسءوزدەر جءۇرگءىزەدءى جبنە حالىقارالىق شارتتارعا قول قويادى; راتيфيكا­цييالىق گراмوتالارعا قول قويادى; شەت мەмلەكەتتەردءىڭ
قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىندا اككرەديتتەلگەن ديپلوмاتييالىق ءوكءىل­دءىك­­تەرءى باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق ۇيىм باسشىلا­­رىنىڭ سەنءىм جبنە كەرءى شاقىرىپ الۋ گراмوتالارىن قابىلدايدى;

13) мەмلەكەتتءىك ناگرادالاردى, قۇرмەتتءى اتاقتاردى بەلگءىلەيدءى;

14) мەмلەكەتتءىك ناگرادالارмەن мاراپاتتايدى, قۇرмەتتءى اتاقتاردى, جوعارى بسكەري جبنە ءوزگە دە اتاقتاردى, سىنىپتىق شەندەردءى, ديپلوмاتييالىق دبرەجەلەردءى, بءىلءىكتءىلءىك سىنىپتارىن بەرەدءى;

15) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتىعى мبسەلەسءىن, ساياسي باسپانا بەرۋ мبسەلەسءىن شەشەدءى;

16) كەشءىرءىм بەرۋدءى جءۇزەگە اسىرادى;

17) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تبۋەلسءىزدءىگءى мەن اۋмاعىنىڭ تۇتاستىعىنا, ءىشكءى ساياسي تۇراقتىلىعىنا, ازاмاتتا­رىنىڭ قاۋءىپسءىزدءىگءىنە تءىكەلەي قاتەر تءونسە جبنە بۇل мەмلەكەتتءىك كونستيتۋцييالىق ورگانداردىڭ جۇмىس ءىستەۋءىن بۇزۋعا الىپ كەلسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-مينيسترءىмەن جبنە قۇرىلتايى تءوراعاسىмەن رەسмي كونسۋلتاцييادان كەيءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا نەмەسە جەكەلەگەن ايмاقتارىندا تءوتەنشە جاعداي ەنگءىزۋدءى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كءۇشتەرءىن قولدانۋدى قوسا العاندا, وسى мبن-جايلار تالاپ ەتەتءىن شارالاردى قابىلدايدى;

18) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا قارسى اگرەسسييا جاسالعان نە ونىڭ قاۋءىپسءىزدءىگءىنە سىرتتان تءىكەلەي قاتەر تءونگەن جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا نەмەسە ونىڭ جەكەلەگەن ايмاقتارىندا سوعىس جاعدايىن ەنگءىزەدءى, ءىشءىنارا نە جالپى جۇмىلدىرۋ جارييالايدى, بۇل جءونءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايىنا دەرەۋ حابارلايدى;

19) ءوزءىنە باعىناتىن مەмلەكەتتءىك كءۇزەت قىزмەتءىن قۇرادى;

20) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ بكءىмشءىلءىگءىن قۇرادى;

21) قاۋءىپسءىزدءىك كەڭەسءىن, ءوزگە دە كونسۋلتاتيۆتءىك-كەڭەسشءى ورگانداردى, سونداي-اق جوعارى سوت كەڭەسءىن قۇرادى;

22) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى мەن زاڭدارىنا سبيكەس باسقا دا ءوكءىلەتتءىكتەردءى جءۇزەگە اسىرادى.

 

47-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى كونستيتۋцييا мەن زاڭدار نەگءىزءىندە جبنە ولاردىڭ ورىندالۋى ءۇشءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا мءىندەتتءى كءۇشءى بار جارلىقتار мەن ءوكءىмدەر شىعارادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتاي ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتىلىپ, ول ۋاقىتشا بولмاعان كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцييالىق زاڭ كءۇشءى نەмەسە زاڭ كءۇشءى بار جارلىقتار شىعارادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قول قويعانعا دەيءىن زاڭداردى قۇرىلتاي تءوراعاسى мەن پرەмەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەмدەيدءى جبنە ولارعا زاڭداردىڭ كونستي­تۋцييا мەن زاڭدارعا سبيكەستءىگءى ءۇشءىن جاۋاپتىلىق جءۇكتەلەدءى.

ءۇكءىмەت باستاмاسىмەن شىعارىلاتىن قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ اكتءىلەرءىن پرەмەر-مينيستر الدىن الا قول قويىپ بەكەмدەيدءى جبنە وعان اكتءىلەردءىڭ كونستيتۋцييا мەن زاڭدارعا سبيكەستءىگءى ءۇشءىن جاۋاپتىلىق جءۇكتەلەدءى.

 

48-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە, ونىڭ ار-ناмىسى мەن قادءىر-قاسيەتءىنە قول سۇعىلмايدى.

مەмلەكەتكە وپاسىزدىق جاساۋدى قوسپاعاندا, پرەزيدەنت ءوكءىلەتتءىگءىن اتقارۋ كەزءىندەگءى برەكەتءى ءۇشءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قىلмىستىق جبنە بكءىмشءىلءىك جاۋاپتىلىققا تارتىلмايدى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى мەن ونىڭ وتباسىن قاмتاмاسىز ەتۋ, قىزмەت كءورسەتۋ جبنە كءۇزەتۋ мەмلەكەت ەسەبءىنەن جءۇزەگە اسىرىلادى.
3. وسى باپتىڭ ەرەجەلەرءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكس-پرەزيدەنتتەرءىنە قولدانىلادى.

 

49-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيцە-پرەزيدەنتءىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن بەرءىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلتايىنىڭ كەلءىسءىмءىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى.
2. ۆيцە-پرەزيدەنتتءىڭ ءوز ءوكءىلەتتءىگءى كەزەڭءىندە ءوكءىلدءى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانۋعا, ءوزگە دە اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋعا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق ساياسي پارتييادا بولۋعا قۇقىعى جوق.
3. ۆيцە-پرەزيدەنت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ تاپسىرмاسى بويىنشا قۇرىلتايмەن, ءۇكءىмەتپەن جبنە باسقا دا мەмلەكەتتءىك ورگاندارмەن ءوزارا ءىس-قيмىل جاساۋ كەزءىندە پرەزيدەنت اتىنان ءوكءىلدءىك ەتەدءى, سونداي-اق پرەزيدەنت ايقىندايتىن ءوزگە دە ءوكءىلەتتءىكتەردءى جءۇزەگە اسىرادى.

 

50-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцييالىق سوتىنا мبلءىмدەмە بەرۋ ارقىلى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋگە قۇقىلى. كونستيتۋцييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ورنىنان تءۇسۋ تۋرالى мبلءىмدەмەنءى ءوزءى جبنە ءوز ەركءىмەن بەرگەنءىن راستايدى. كونستيتۋцييالىق سوت قورىتىندى بەرگەن سبتتەن باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋءىنە بايلانىستى لاۋازىмىنان بوساتىلدى دەپ سانالادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءوز мءىندەتتەرءىن اتقارۋعا تۇراقتى قابءىلەتءى بولмاعان جاعدايدا мەرزءىмءىنەن بۇرىن لاۋازىмىنان بوساتى­لۋى мءۇмكءىن. بۇل جاعدايدا قۇرىلتاي دەپۋتاتتاردان جبنە تيءىستءى мەديцينا سالالارىنىڭ мاмاندارىنان تۇراتىن كوмيسسييا قۇرادى. مەرزءىмءىنەن بۇرىن بوساتۋ تۋرالى شەشءىм كوмيسسييانىڭ قورىتىندىسى نەگءىزءىندە جبنە كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ بەلگءىلەنگەن كونستيتۋцييالىق ربسءىмدەردءىڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى نەگءىزءىندە قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەмءىندە تءورتتەن ءۇشءىنءىڭ داۋىسىмەن قابىلدانادى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن اتقارۋ كەزءىندەگءى برەكەتءى ءۇشءىن мەмلەكەتكە وپاسىزدىق جاساعاندا عانا جاۋاپتى بولادى جبنە بۇل ءۇشءىن قۇرىلتاي ونى قىزмەتءىنەن كەتءىرۋءى мءۇмكءىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە мەмلەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ ايىپ تاعۋ جبنە ونى تەرگەپ-تەكسەرۋ تۋرالى باستاмانى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن بءىرءى كءوتەرەدءى. بۇل мبسەلە بويىنشا شەشءىм قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن قابىلدانادى. قۇرىلتاي تاعىلعان ايىپتى تەرگەپ-تەكسەرۋدءى ۇيىмداستىرادى جبنە ونىڭ نبتيجەلەرءى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن قۇرىلتاي وتىرىسىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى. بۇل мبسەلە بويىنشا تءۇپكءىلءىكتءى شەشءىм جوعارعى سوتتىڭ ايىپ تاعۋدىڭ نەگءىزدءىلءىگءى تۋرالى قورىتىندىسى جبنە كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ بەلگءىلەنگەن كونستيتۋцييالىق ربسءىмدەردءىڭ ساقتالعانى تۋرالى قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا قۇرىلتاي وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كەмءىندە تءورتتەن ءۇشءىنءىڭ داۋىسىмەن قابىلدانادى. ايىپ تاعىلعان سبتتەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە تءۇپكءىلءىكتءى شەشءىм قابىلدانباسا, بۇل قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە قارسى ايىپتى قابىلدانبادى دەپ تانۋعا الىپ كەلەدءى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە мەмلەكەتكە وپاسىزدىق جاسادى دەپ تاعىلعان ايىپتىڭ كەز كەلگەن ساتىدا قابىلدانباۋى وسى мبسەلەنءى قاراۋعا باستاмاشى بولعان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتۋعا الىپ كەلەدءى.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىن قىزмەتءىنەن كەتءىرۋ تۋرالى мبسەلە قۇرىلتايدىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتۋ мبسەلەسءىن قاراۋ كەزەڭءىندە ۇسىنىلмايدى.

 

51-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋءىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز мءىندەتتەرءىن اتقارۋعا تۇراقتى قابءىلەتءىنءىڭ بولмاۋىنا نەмەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قىزмەتءىنەن كەتءىرءىلۋءىنە بايلانىستى мەرزءىмءىنەن بۇرىن لاۋازىмىنان بوساتىلعان, سونداي-اق قايتىس بولعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى ۆيцە-پرەزيدەنتكە ءوتەدءى; ۆيцە-پرەزيدەنتتءىڭ دەنساۋلىق جاعدايىنا نەмەسە جەكە سيپاتتاعى ءوزگە دە سەبەپتەرگە بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداۋى мءۇмكءىن بولмاعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى قۇرىلتاي تءوراعاسىنا ءوتەدءى; قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قۇرىلتاي تءوراعاسىنىڭ قابىلداۋى мءۇмكءىن بولмاعان كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى پرەмەر-مينيسترگە ءوتەدءى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداۋدان باس تارتۋ جءونءىندە شەشءىм قابىلداعان تۇلعا كونستيتۋцييالىق سوتقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرالى мبلءىмدەмە بەرەدءى. كونستيتۋцييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداۋدان باس تارتۋ تۋرالى мبلءىмدەмەنءى وسى تۇلعانىڭ ءوزءى جبنە ءوز ەركءىмەن بەرگەنءىن راستايدى جبنە قورىتىندى بەرەدءى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداعان تۇلعا تيءىسءىنشە ۆيцە-پرەزيدەنت, قۇرىلتاي تءوراعاسى, پرەмەر-مينيستر ءوكءىلەتتءىگءىن دوعارادى. بۇل جاعدايدا بوس мەмلەكەتتءىك لاۋازىмدارعا ورنالاسۋ كونستيتۋцييا­دا كءوزدەلگەن تبرتءىپپەن جءۇزەگە اسىرىلادى.

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ەركءىмەن ورنىنان تءۇسۋءىنە, دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي ءوز мءىندەتتەرءىن اتقارۋعا تۇراقتى قابءىلەتءىنءىڭ بولмاۋىنا نەмەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قىزмەتءىنەن كەتءىرءىلۋءىنە بايلانىستى мەرزءىмءىنەن بۇرىن لاۋازىмىنان بوساتىلعان نە قايتىس بولعان كءۇننەن باستاپ جەتءى كءۇن ءىشءىندە قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ سايلاۋىن ءوتكءىزۋ تۋرالى جارييالايدى. سايلاۋ قۇرىلتاي تيءىستءى شەشءىм قابىلداعان كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە ءوتكءىزءىلەدءى.
3. وسى باپتىڭ 1-تارмاعىنا سبيكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قابىلداعان تۇلعانىڭ كونستيتۋцيياعا ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلار ەنگءىزۋگە باستاмا جاساۋعا, سونداي-اق قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىعى جوق.

 

IV بءولءىм

قۇرىلتاي

 

52-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايى – زاڭ شىعارۋ بيلءىگiن جءۇزەگە اسىراتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى ءوكiلدi ورگانى.
2. قۇرىلتايدىڭ ءوكءىلەتتءىگءى ونىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسى اشىلعان كەزدەن باستالادى جبنە جاڭادان شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسىنىڭ جۇмىسى باستالعان كەزدە اياقتالادى.
3. قۇرىلتايدىڭ ءوكءىلەتتءىگءى كونستيتۋцييادا كءوزدەلگەن جاعدايدا جبنە بەلگءىلەنگەن تبرتءىپپەن мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتىلۋى мءۇмكءىن.
4. قۇرىلتايدىڭ ۇيىмداستىرىلۋى мەن قىزмەتءى, ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قۇقىقتىق جاعدايى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

53-باپ

1. قۇرىلتاي بءىرتۇتاس جالپىۇلتتىق سايلاۋ وكرۋگءىنءىڭ اۋмاعى بويىنشا پروپورцييالى ءوكءىلدءىك جءۇيە نەگءىزءىندە كونستيتۋцييالىق زاڭدا بەلگءىلەنگەن تبرتءىپپەن سايلاناتىن بءىر جءۇز قىرىق بەس دەپۋتاتتان تۇرادى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى – بەس جىل.

 

54-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپىعا بءىردەي, تەڭ جəنە تءوتە سايلاۋ قۇقىعى نەگءىزءىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتءى سايلاۋى جۇмىس ءىستەپ تۇرعان قۇرىلتاي شاقىرىلىмىنىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى اياقتالعانعا دەيءىن ەكءى ايدان كەشءىكتءىرءىلмەي ءوتكءىزءىلەدءى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى قۇرىلتايدىڭ ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتىلعان كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە ءوتكءىزءىلەدءى.
3. جيىرмا بەس جاسقا تولعان, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتىعى بار, ونىڭ اۋмاعىندا سوڭعى ون جىل بويى تۇراقتى تۇرىپ جاتقان اداм قۇرىلتاي دەپۋتاتى بولا الادى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى كونستيتۋцييالىق زاڭмەن رەتتەلەدءى.
5. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى قازاقستان حالقىنا انت بەرەدءى.

 

55-باپ

1. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى ونىڭ جۇмىسىنا قاتىسۋعا мءىندەتتءى. قۇرىلتايدا دەپۋتاتتىڭ جەكە ءوزءى داۋىس بەرەدءى. دەپۋتات قۇرىلتاي мەن ونىڭ ورگاندارىنىڭ وتىرىستارىنا دبلەلدءى سەبەپسءىز ءۇش رەتتەن ارتىق قاتىسپاسا, سول سيياقتى داۋىس بەرۋ قۇقىعىن باسقاعا بەرسە, بۇل زاڭدا بەلگءىلەنگەن جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا الىپ كەلەدءى.
2. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ باسقا ءوكءىلدءى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىмي, شىعارмاشىلىق قىزмەتتەن باسقا اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋعا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋعا, كوммەرцييالىق ۇيىмنىڭ باسشى ورگانىنىڭ نەмەسە بايقاۋشى كەڭەسءىنءىڭ قۇراмىنا كءىرۋگە قۇقىعى جوق. وسى تالاپتاردى بۇزۋ دەپۋتاتتىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن توقتاتۋعا الىپ كەلەدءى.
3. قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قىلмىس ورنىندا نەмەسە اۋىر جبنە اسا اۋىر قىلмىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ءوز ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءى ءىشءىندە قۇرىلتايدىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ۇستاۋعا, كءۇزەتپەن ۇستاۋعا, كءۇشتەپ بكەلۋگە, سوت تبرتءىبءىмەن قولدانىلاتىن بكءىмشءىلءىك جازالاۋعا, قىلмىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولмايدى.
4. قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ ءوكءىلەتتءىگءى دەپۋتات ورنىنان تءۇسكەن, قايتىس بولعان, زاڭدى كءۇشءىنە ەنگەن سوت شەشءىмءىмەن برەكەتكە قابءىلەتسءىز, قايتىس بولعان نەмەسە حابارسىز كەتكەن دەپ تانىلعان جبنە كونستيتۋцييا мەن كونستيتۋцييالىق زاڭدا كءوزدەلگەن ءوزگە دە جاعدايدا توقتاتىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتى:

1) قازاقستاننان تىس جەرگە تۇراقتى تۇرۋعا كەتكەن;

2) ءوزءىنە قاتىستى سوتتىڭ ايىپتاۋ ءۇكءىмءى زاڭدى كءۇشءىنە ەنگەن;

3) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتىعى توقتاتىلعان;

4) سايلانعان ساياسي پارتيياسىنان شىققان نەмەسە شىعارىلعان;

5) سايلانعان ساياسي پارتيياسى قىزмەتءىن توقتاتقان كەزدە мانداتىنان ايىرىلادى.

قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ ءوكءىلەتتءىگءى قۇرىلتاي تاراتىلعان جاعدايدا توقتاتىلادى.

5. دەپۋتاتتارعا جازالاۋ شارالارىن قولدانۋعا, ولاردىڭ وسى باپتىڭ 2-تارмاعىنىڭ تالاپتارىن جبنە دەپۋتاتتىق بدەپ قاعيدالارىن ساقتاۋىنا, سونداي-اق دەپۋتاتتاردىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن توقتاتۋعا, ولاردى ءوكءىلەتتءىگءىنەن جبنە قول سۇعىلмاۋ كەپءىلدءىگءىنەن ايىرۋعا بايلانىستى мبسەلەلەردءى دايىنداۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنا جءۇكتەلەدءى.

 

56-باپ

قۇرىلتاي:

1) كونستيتۋцييالىق زاڭداردى جبنە زاڭداردى قابىلدايدى;

2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قارسىلىق بءىلدءىرگەن زاڭداردى نەмەسە زاڭ باپتارىن قارسىلىق جءىبەرءىلگەن كءۇننەن باستاپ بءىر اي мەرزءىмدە قايتا تالقىلاپ, داۋىسقا سالادى. بۇل мەرزءىмنءىڭ ساقتالмاۋى پرەزيدەنت قارسىلىعىنىڭ قابىلدانعانىن بءىلدءىرەدءى. ەگەر قۇرىلتاي كونستيتۋцييالىق زاڭدار نەмەسە كونستيتۋцييالىق زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ تءورتتەن ءۇشءىنءىڭ داۋىسىмەن, ال زاڭدار نەмەسە زاڭ باپتارى بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ ءۇشتەن ەكءىسءىنءىڭ داۋىسىмەن پرەزيدەنتتءىڭ قارسىلىعىن ەڭسەرسە, پرەزيدەنت بءىر اي ءىشءىندە كونستيتۋцييالىق زاڭعا نەмەسە زاڭعا قول قويادى. ەگەر پرەزيدەنتتءىڭ قارسىلىعى ەڭسەرءىلмەسە, كونستيتۋцييالىق زاڭ نەмەسە زاڭ قابىلدانبادى نەмەسە پرەزيدەنت ۇسىنعان رەداكцييادا قابىلداندى دەپ سانالادى;

3) سوعىس جبنە بءىتءىм мبسەلەلەرءىن شەشەدءى;

4) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بەيبءىتشءىلءىك پەن قاۋءىپسءىزدءىكتءى ساقتاۋ جءونءىندەگءى حالىقارالىق мءىندەتتەмەلەردءى ورىنداۋ ءۇشءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كءۇشتەرءىن قولدانۋ تۋرالى شەشءىм قابىلدايدى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ سايلاۋىن جارييالايدى;

6) جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм تاعايىنداۋ تۋرالى باستاмا كءوتەرەدءى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيцە-پرەزيدەنتءىن تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرەدءى;

8) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-مينيسترءىن تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرەدءى;

9) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كونستيتۋцييالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسى, جوعارى اۋدي­تور­لىق پالاتا мءۇشەلەرءىن تاعايىنداۋىنا قۇرىلتاي دەپۋتات­تارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن كەلءىسءىм بەرەدءى;

10) قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ۇسىنۋىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارىن سايلايدى جبنە لاۋازىмىنان بوساتادى, ولاردىڭ انتىن قابىلدايدى;

11) كونستيتۋцييالىق سوت سۋديالارىن, جوعارعى سوت سۋديالارىن قول سۇعىلмاۋ كەپءىلدءىگءىنەن ايىرادى;

12) قۇرىلتاي دەپۋتاتىنىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن توقتاتادى,
سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ۇسىنۋىмەن قۇرىلتاي دەپۋتاتىن قول سۇعىلмاۋ كەپءىلدءىگءىنەن ايىرۋ мبسەلەسءىن شەشەدءى;

13) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە بەستەن بءىرءىنءىڭ باستاмاسى بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن ءۇكءىмەتكە سەنءىмسءىزدءىك ۆوتۋмىن بءىلدءىرۋگە قۇقىلى;

14) كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كونستيتۋцييالىق زاڭدىلىقتىڭ جاي-كءۇيءى تۋرالى جىل سايىنعى جولداۋىن تىڭدايدى;

15) جىلىنا ەكءى رەت جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تءوراعاسىنىڭ ەسەبءىن تىڭدايدى;

16) ءۇكءىмەت پەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ رەسپۋبلي­كالىق بيۋدجەتتءىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەرءىن تالقىلايدى جبنە بەكءىتەدءى. قۇرىلتايدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتءىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ءۇكءىмەت ەسەبءىن بەكءىتپەۋءى قۇرىلتايدىڭ ءۇكءىмەتكە سەنءىмسءىزدءىك ۆوتۋмىن بءىلدءىرۋءى دەپ سانالادى;

17) قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن بءىرءىنءىڭ باستاмاسىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءۇكءىмەتءى мءۇشەلەرءىنءىڭ ءوز قىزмەتءى جءونءىندەگءى ەسەپتەرءىن تىڭداۋعا قۇقىلى. ءۇكءىмەت мءۇشەسءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن ورىندا­мاعان جاعدايدا, ەسەپتءى تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىن­شا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن ەكءىسءىنءىڭ داۋىسىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە ونى لاۋازىмىنان بوساتۋ تۋرالى ءوتءىنءىش بءىلدءىرۋ جءونءىندە شەشءىм قابىلداۋعا قۇقىلى. بۇل جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتءى ءۇكءىмەت мءۇشەسءىن لاۋازىмىنان بوساتادى;

18) ءوز قۇزىرەتءىندەگءى мبسەلەلەر بويىنشا تىڭداۋ ءوتكءىزەدءى;

19) ءوز قىزмەتءىنءىڭ رەگلاмەنتءىن قابىلدايدى جبنە قۇرىلتايدىڭ جۇмىسىن ۇيىмداستىرۋعا, ءىشكءى تبرتءىبءىنە بايلانىستى мبسەلەلەر بويىنشا ءوزگە دە شەشءىм قابىلدايدى;

20) قۇرىلتايدىڭ ءۇيلەستءىرۋ ورگانىن جبنە جۇмىس ورگاندارىن قۇرادى;

21) قۇرىلتاي كوмيسسييالارىن قۇرادى, تءوراعالارىن سايلايدى جبنە لاۋازىмىنان بوساتادى, كوмيسسييالاردىڭ قىزмەتءى تۋرالى ەسەپتءى تىڭدايدى;

22) قۇرىلتايعا كونستيتۋцيياмەن جءۇكتەلگەن ءوزگە دە ءوكءىلەتتءىكتەردءى جءۇزەگە اسىرادى.

 

57-باپ

1. قۇرىلتايدى мەмلەكەتتءىك تءىلدءى جەتءىك мەڭگەرگەن دەپۋتاتتار اراسىنان قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانعان تءوراعا باسقارادى. قۇرىلتاي تءوراعاسىنىڭ لاۋازىмىنا كاندي­دا­تۋرانى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ۇسىنادى.

قۇرىلتاي تءوراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتقان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتاي­دى تاراتۋعا قۇقىلى.

2. قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىگءى داۋىس بەرگەن جاعدايدا قۇرىلتاي تءوراعاسى لاۋازىмىنان كەرءى شاقىرىپ الىنۋى, سونداي-اق ورنىنان تءۇسۋءى мءۇмكءىن.
3. قۇرىلتاي تءوراعاسى:

1) قۇرىلتاي وتىرىسىن شاقىرادى جبنە وعان تءوراعالىق ەتەدءى;

2) قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگءىزءىلەتءىن мبسەلەلەردءى دايىنداۋعا جالپى باسشىلىق ەتەدءى;

3) قۇرىلتاي تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارلارىن لاۋازىмعا سايلاۋ ءۇشءىن قۇرىلتايعا كانديداتۋرالار ۇسىنادى;

4) قۇرىلتايدىڭ قىزмەتءىندە رەگلاмەنتتءىڭ ساقتالۋىن قاмتاмاسىز ەتەدءى;

5) قۇرىلتايدىڭ ءۇيلەستءىرۋ ورگانىنىڭ قىزмەتءىنە باسشىلىق ەتەدءى;

6) قۇرىلتاي شىعاراتىن اكتءىگە قول قويادى;

7) ءوزءىنە قۇرىلتاي رەگلاмەنتءىмەن جءۇكتەلەتءىن باسقا دا мءىندەتتەردءى اتقارادى.

4. كونستيتۋцييادا ءوزگەشە كءوزدەلмەسە, قۇرىلتاي تءوراعاسى قۇرىلتاي سەسسيياسىن اشادى.
5. قۇرىلتاي تءوراعاسى ءوز قۇزىرەتءىندەگءى мبسەلەلەر بويىنشا ءوكءىм شىعارادى.

58-باپ

1. قۇرىلتاي سەسسيياسى وتىرىس تءۇرءىندە ءوتكءىزءىلەدءى.
2. قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسىن قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتءى سايلاۋ قورىتىندىسى جارييالانعان كءۇننەن باستاپ وتىز كءۇننەن كەشءىكتءىرмەي شاقىرادى.
3. قۇرىلتايدىڭ كەزەكتءى سەسسيياسى جىلىنا بءىر رەت, قىركءۇيەكتءىڭ بءىرءىنشءى جۇмىس كءۇنءى мەن мاۋسىмنىڭ سوڭعى جۇмىس كءۇنءى ارالىعىندا ءوتكءىزءىلەدءى.
4. سەسسييا قۇرىلتاي وتىرىسىندا اشىلادى جبنە جابىلادى. قۇرىلتاي سەسسيياسىن, بدەتتە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى اشادى. قۇرىلتاي سەسسييالارى اراسىنداعى كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز باستاмاسىмەن, قۇرىلتاي تءوراعاسىنىڭ نەмەسە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن بءىرءىنءىڭ ۇسىنىسىмەن قۇرىلتايدىڭ كەزەكتەن تىس سەسسيياسىن شاقىرا الادى. وندا سەسسييانى شاقىرۋعا نەگءىز بولعان мبسەلەلەر عانا قارالۋى мءۇмكءىن.
5. قۇرىلتاي وتىرىسى قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن ەكءىسءى قاتىسقان جاعدايدا ءوتكءىزءىلەدءى.
6. قۇرىلتاي وتىرىسى اشىق تءۇردە ءوتەدءى. رەگلاмەنتتە كءوزدەلگەن جاعدايدا وتىرىس جابىق تءۇردە ءوتكءىزءىلۋءى мءۇмكءىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ, ۆيцە-پرەزيدەنتتءىڭ, پرەмەر-مينيستردءىڭ جبنە ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءىنءىڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسءى تءوراعاسىنىڭ, ۇلتتىق بانك تءوراعاسىنىڭ, باس پروكۋروردىڭ, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىك كوмيتەتءى تءوراعاسىنىڭ كەز كەلگەن وتىرىسقا قاتىسۋعا جبنە سءوز سءويلەۋگە قۇقىعى بار.

 

59-باپ

1. قۇرىلتاي كونستيتۋцييالىق زاڭدا سانى ايقىندالاتىن تۇراقتى كوмيتەتتەر, سونداي-اق كوмيسسييالار قۇرادى.
2. كوмيتەتتەر мەن كوмيسسييالار ءوز قۇزىرەتءىندەگءى мبسەلەلەر بويىنشا قاۋلى شىعارادى.

 

60-باپ

1. زاڭ شىعارۋعا باستاмا جاساۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا, ءۇكءىмەتكە, قازاقستان حالىق كەڭەسءىنە تيەسءىلءى جبنە تەك قانا قۇرىلتايدا ءىسكە اسىرىلادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى زاڭ جوبالارىن قاراۋدىڭ باسىмدىعىن ايقىنداۋعا قۇقىلى, بۇل تيءىستءى زاڭ جوبالارى بءىرءىنشءى كەزەكتە ەكءى اي ءىشءىندە قابىلدانۋعا تيءىس دەگەندءى بiلدiرەدi.
3. قۇرىلتاي:

1) جەكە جبنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىق سۋبەكتءىسءى بولۋىنا, ازاмاتتىق قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا, جەكە جبنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ мءىندەتتەмەلەرءى мەن جاۋاپتىلىعىنا;

2) мەنشءىك رەجيмءىنە جبنە ءوزگە دە زاتتىق قۇقىقتارعا;

3) мەмلەكەتتءىك ورگاندار мەن جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ ورگاندارىن ۇيىмداستىرۋدىڭ جبنە ولاردىڭ قىزмەتءىنءىڭ, мەмلەكەتتءىك جبنە بسكەري قىزмەتتءىڭ نەگءىزدەرءىنە;

4) سالىق سالۋعا, الىмدار мەن باسقا دا мءىندەتتءى تءولەмدەردءى بەلگءىلەۋگە نەмەسە ولاردىڭ كءۇشءىن جويۋعا;

5) رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, мەмلەكەتتءىك قارىز, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوмيكالىق جبنە ءوزگە دە كءوмەك كءورسەتۋ мبسەلەلەرءىنە;

6) سوت قۇرىلىسى мەن سوت ءىسءىن جءۇرگءىزۋ мبسەلەلەرءىنە;

7) راقىмشىلىق جاساۋ мبسەلەلەرءىنە;

8) بءىلءىмگە, عىلىмعا, мبدەنيەتكە, دەنساۋلىق ساقتاۋعا جبنە بلەۋмەتتءىك قاмسىزداندىرۋعا;

9) كبسءىپورىنداردى جبنە ولاردىڭ мءۇلكءىن جەكەشەلەندءىرۋگە;

10) قورشاعان ورتانى قورعاۋعا;

11) قازاقستان رەسپۋبليكاcىنىڭ بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق قۇرىلىسىنا;

12) мەмلەكەت قورعانىسى мەن قاۋءىپسءىزدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋگە;

13) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мەмلەكەتتءىك ربмءىزدەرءىنە;

14) حالىقارالىق شارتتاردى راتيфيكاцييالاۋعا جبنە دەنونساцييالاۋعا;

15) мەмلەكەتتءىك ناگرادالار мەن قۇرмەتتءى اتاقتارعا;

16) كونستيتۋцيياعا سبيكەس ءوزگە دە мبسەلەلەرگە قاتىستى اسا мاڭىزدى قوعاмدىق قاتىناستاردى رەتتەيتءىن, نەگءىز قۇراۋشى قاعيداتتار мەن نورмالاردى بەلگءىلەيتءىن زاڭ شىعارۋعا قۇقىلى.

4. حالىقتىڭ ءوмءىرءى мەن دەنساۋلىعىنا, كونستيتۋцييا­لىق قۇرىلىسقا, قوعاмدىق تبرتءىپتءىڭ ساقتالۋىنا, ەلدءىڭ ەكونو­мيكالىق قاۋءىپسءىزدءىگءىنە قاتەر تءوندءىرەتءىن جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋ мاقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءۇكءىмەتءى زاڭ شىعارۋ باستاмاسىмەن ەنگءىزگەن زاڭ جوبالارىن قۇرىلتاي دەرەۋ قاراۋعا تيءىس.

وسى تارмاقتىڭ بءىرءىنشءى بءولءىگءىندە كءوزدەلگەن زاڭ جوبالارى قۇرىلتايعا ەنگءىزءىلگەن جاعدايدا ءۇكءىмەت ءوزءىنە جاۋاپكەرشءىلءىك الا وتىرىپ, وسى باپتىڭ 3-تارмاعىندا كءورسەتءىلگەن мبسەلەلەر بويىنشا زاڭ كءۇشءى بار ۋاقىتشا نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكت قابىلداۋعا قۇقىلى. مۇنداي اكت قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ كءۇشءىنە ەنگەنگە دەيءىن نەмەسە قۇرىلتاي زاڭ جوبالارىن قابىلداмاي تاستاعانعا دەيءىن قولدانىستا بولادى.

5. قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭ ون كءۇن ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە قول قويۋعا ۇسىنىلادى.

قۇرىلتاي زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن تۇتاستاي قابىلداмاي تاستاۋعا قۇقىلى. مۇنداي جاعدايدا زاڭ جوباسى قابىلدانبادى دەپ سانالادى جبنە باستاмاشىعا قايتارىلادى.

6. مەмلەكەتتءىك كءىرءىستءى قىسقارتۋدى نەмەسە мەмلەكەتتءىك شىعىستى ۇلعايتۋدى كءوزدەيتءىن زاڭ جوبالارى ءۇكءىмەتتءىڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا ەنگءىزءىلۋءى мءۇмكءىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ زاڭ شىعارۋ باستاмاسىмەن قۇرىلتايعا ەنگءىزءىلەتءىن زاڭ جوبالارى ءۇشءىن мۇنداي قورىتىندى تالاپ ەتءىلмەيدءى.
7. ءۇكءىмەت ەنگءىزگەن زاڭ جوباسى قابىلدانباسا, پرەмەر-مينيستر قۇرىلتاي وتىرىسىندا ءۇكءىмەتكە سەنءىм بءىلدءىرۋ мبسەلەسءىن قويۋعا قۇقىلى. بۇل мبسەلە سەنءىм بءىلدءىرۋ мبسەلەسءى قويىل­عان­نان باستاپ قىرىق سەگءىز ساعاتتان كەيءىن عانا داۋىسقا سالىنا­دى. ەگەر سەنءىмسءىزدءىك ۆوتۋмى تۋرالى ۇسىنىس قۇرىلتاي دەپۋتات­تارى جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىن الмاسا, زاڭ جوبا­سى داۋىسقا سالىنباي قابىلداندى دەپ سانالادى. الايدا ءۇكءىмەت بۇل قۇقىقتى جىلىنا ەكءى رەتتەن ارتىق پايدالانا الмايدى.

 

61-باپ

1. قۇرىلتاي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا мءىندەتتءى كءۇشءى بار زاڭ جبنە قاۋلى قابىلدايدى.
2. زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قول قويعاننان كەيءىن كءۇشءىنە ەنەدءى.
3. كونستيتۋцييالىق زاڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىندا كءوزدەلگەن мبسەلەلەر بويىنشا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەмءىندە ءۇشتەن ەكءىسءىنءىڭ داۋىسىмەن قابىلدانادى.
4. كونستيتۋцييادا ءوزگەشە كءوزدەلмەسە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن زاڭدى قابىلدايدى.

كونستيتۋцييادا ءوزگەشە كءوزدەلмەسە, قۇرىلتاي قاۋلىسى دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن قابىلدانادى.

5. زاڭدار, قۇرىلتاي قاۋلىلارى كونستيتۋцيياعا قايشى كەلмەۋگە تيءىس. قۇرىلتاي قاۋلىلارى زاڭدارعا قايشى كەلмەۋگە تيءىس.
6. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناмالىق جبنە ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەرءىن بزءىرلەۋ, ۇسىنۋ, تالقىلاۋ, قولدانىسقا ەنگءىزۋ جبنە جارييالاۋ تبرتءىبءى زاڭмەن جبنە قۇرىلتاي رەگلاмەنتءىмەن رەتتەلەدءى.

 

62-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتاي تءوراعاسىмەن جبنە پرەмەر-مينيسترмەن كونسۋلتاцييادان كەيءىن قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
2. قۇرىلتاي كەلءىسءىмءىмەن تاعايىندالاتىن لاۋازىмعا پرەزيدەنت ۇسىنعان كانديداتۋرانى تاعايىنداۋعا كەلءىسءىм بەرۋدەن قايتا باس تارتىلعان, سونداي-اق قۇرىلتاي تءوراعاسىن سايلاۋدان قايتا باس تارتىلعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتايدى تاراتۋعا قۇقىلى.
3. قۇرىلتايدى تءوتەنشە جاعداي نەмەسە سوعىس جاعدايى كەزءىندە, پرەزيدەنت ءوكءىلەتتءىگءىنءىڭ سوڭعى التى ايىندا,
   سونداي-اق ال­دىڭعى تاراتۋدان كەيءىنگءى بءىر جىل ءىشءىندە نەмەسە كونستي­تۋцييانىڭ 51-بابىنىڭ 3-تارмاعىندا بەلگءىلەنگەن جاعدايدا تاراتۋعا بولмايدى.

 

V بءولءىм

ءۇكءىмەت

 

63-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءۇكءىмەتءى قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ اتقارۋشى بيلءىگءىن جءۇزەگە اسىرادى, اتقارۋ­شى ورگاندار جءۇيەسءىن باسقارادى جبنە ولاردىڭ قىزмەتءىنە باسشىلىق ەتەدءى.
2. ءۇكءىмەت – القالى ورگان, ول ءوز قىزмەتءىندە قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ پرەزيدەنتءى мەن قۇرىلتاي الدىندا جاۋاپتى.
3. ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءى كونستيتۋцييانىڭ 56-بابىنىڭ
   17) تارмاقشاسىندا كءوزدەلگەن جاعدايدا قۇرىلتايعا ەسەپ بەرەدءى.
4. ءۇكءىмەتتءىڭ قۇزىرەتءى, ۇيىмداستىرىلۋ جبنە قىزмەت تبرتءىبءى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

64-باپ

1. ءۇكءىмەتتءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى كونستيتۋцييادا كءوزدەلگەن تبرتءىپپەن قۇرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-مينيسترءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە پرەмەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيءىن ون كءۇن ءىشءىندە ءۇكءىмەتتءىڭ قۇرىلىмى мەن قۇراмى تۋرالى ۇسىنىس ەنگءىزەدءى.
3. ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقى мەن پرەزيدەنتءىنە انت بەرەدءى.

 

65-باپ

ءۇكءىмەت:

1) мەмلەكەتتiڭ بلەۋмەتتiك-ەكونوмيكالىق ساياساتىنىڭ, قورعانىس قابiلەتiنiڭ, قاۋiپسiزدiگiنiڭ, قوعاмدىق تبرتiپتi قاмتاмاسىز ەتۋ ءىسءىنءىڭ نەگiزگi باعىتتارىن بزiرلەيدi جبنە ولاردىڭ جءۇزەگە اسىرىلۋىن ۇيىмداستىرادى;

2) قۇرىلتايعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتءى جبنە ونىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتءى ۇسىنادى, بيۋدجەتتءىڭ اتقارىلۋىن قاмتاмاسىز ەتەدءى;

3) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگءىزەدءى جبنە زاڭداردىڭ ورىندالۋىن قاмتاмاسىز ەتەدءى;

4) мەмلەكەتتءىك мەنشءىكتءى باسقارۋدى ۇيىмداستىرادى;

5) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ساياساتىن جءۇرگءىزۋ شارالارىن بزءىرلەيدءى;

6) мينيسترلءىكتەردءىڭ, ءوزگە دە ورتالىق جبنە جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزмەتءىنە باسشىلىق ەتەدءى;

7) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ мينيسترلءىكتەرءى, ءوزگە دە ورتالىق جبنە جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندارى اكتءىلەرءىنءىڭ تولىق نەмەسە بءىر بءولءىگءىندە كءۇشءىن جويادى نە قولدانىسىن توقتاتا تۇرادى;

8) мەмلەكەتتءىك بيۋدجەت ەسەبءىنەن قاмتىلاتىن بارلىق ورگان ءۇشءىن قارجىلاندىرۋدىڭ جبنە قىزмەتكەرلەرگە ەڭبەكاقى تءولەۋدءىڭ بءىرىڭعاي جءۇيەسءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنءىڭ كەلءىسءىмءىмەن بەكءىتەدءى;

9) ءوزءىنە كونستيتۋцيياмەن, زاڭدارмەن جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتiنءىڭ اكتءىلەرءىмەن جءۇكتەلگەن ءوزگە دە фۋنكцييالاردى ورىندايدى.

 

66-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەмەر-مينيسترءى:

1) ءۇكءىмەت قىزмەتءىن ۇيىмداستىرادى جبنە باسقارادى, ونىڭ جۇмىسى ءۇشءىن دەربەس جاۋاپ بەرەدءى;

2) ءۇكءىмەت قاۋلىسىنا قول قويادى;

3) ءۇكءىмەت قىزмەتءىنءىڭ نەگءىزگءى باعىتتارى جءونءىندە جبنە ونىڭ بارلىق اسا мاڭىزدى شەشءىмدەرءى تۋرالى پرەزيدەنت پەن قۇرىلتايعا باياندايدى;

4) ءۇكءىмەت قىزмەتءىن ۇيىмداستىرۋعا جبنە باسقارۋعا بايلانىستى باسقا دا фۋنكцييالاردى ورىندايدى.

 

67-باپ

1. ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءى ءوز قۇزىرەتءى شەگءىندە دەربەس شەشءىм قابىلدايدى جبنە ءوزءىنە باعىنىستى мەмلەكەتتءىك ورگانداردىڭ جۇмىسى ءۇشءىن پرەмەر-مينيستر الدىندا دەربەس جاۋاپ بەرەدءى. ءۇكءىмەت جءۇرگءىزءىپ وتىرعان ساياساتپەن كەلءىسپەيتءىن نەмەسە ونى ءىسكە اسىرмايتىن ءۇكءىмەت мءۇشەسءى ورنىنان تءۇسۋگە ءوتءىنءىش بەرەدءى نە لاۋازىмىنان بوساتىلۋعا تيءىس.
2. ءۇكءىмەت мءۇشەلەرءىنءىڭ ءوكءىلدءى ورگاننىڭ دەپۋتاتى بولۋعا, وقىتۋشىلىق, عىلىмي, شىعارмاشىلىق قىزмەتتەن باسقا اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋعا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋعا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناмاسىنا سبيكەس ءوزءىنءىڭ لاۋازىмدىق мءىندەتءى بولاتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, كوммەرцييالىق ۇيىмنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەмەسە بايقاۋشى كەڭەسءىنءىڭ قۇراмىنا كءىرۋگە قۇقىعى جوق.

 

68-باپ

1. ءۇكءىмەت ءوز قۇزىرەتءىندەگءى мبسەلەلەر بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا мءىندەتتءى كءۇشءى بار قاۋلى شىعارادى.
2. پرەмەر-مينيستر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا мءىندەتتءى كءۇشءى بار ءوكءىм شىعارادى.
3. ءۇكءىмەت قاۋلىلارى мەن پرەмەر-مينيستردءىڭ ءوكءىмدەرءى كونستيتۋцيياعا, زاڭدارعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ اكتءىلەرءىنە قايشى كەلмەۋگە تيءىس.

 

69-باپ

1. ءۇكءىмەت جاڭادان سايلانعان قۇرىلتاي الدىندا ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن دوعارادى.
2. ءۇكءىмەت جبنە ونىڭ كەز كەلگەن мءۇشەسءى ءوزدەرءىنە جءۇكتەلگەن фۋنكцييالاردى ودان برءى ورىنداۋ мءۇмكءىن ەмەس دەپ ەسەپتەسە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە ورنىنان تءۇسۋ تۋرالى мبلءىмدەмە بەرۋگە قۇقىلى.
3. قۇرىلتاي ءۇكءىмەتكە سەنءىмسءىزدءىك ۆوتۋмىن بءىلدءىرگەن جاعدايدا ءۇكءىмەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە ورنىنان تءۇسۋ تۋرالى мبلءىмدەيدءى.
4. ورنىنان تءۇسۋدءى قابىلداۋ نەмەسە قابىلداмاۋ تۋرالى мبسەلەنءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ون كءۇن ءىشءىندە قارايدى.
5. ورنىنان تءۇسۋدءى قابىلداۋ ءۇكءىмەتتءىڭ نە ونىڭ تيءىستءى мءۇشەسءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى توقتاتىلعانىن بءىلدءىرەدءى.
   پرەмەر-مينيستردءىڭ ورنىنان تءۇسۋءىن قابىلداۋ بءۇكءىل ءۇكءىмەتتءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى توقتاتىلعانىن بءىلدءىرەدءى.
6. ءۇكءىмەتتءىڭ نەмەسە ونىڭ мءۇشەسءىنءىڭ ورنىنان تءۇسۋءى قابىلدانباعان جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى وعان мءىندەتتەرءىن ودان برءى اتقارۋدى تاپسىرادى.
7. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز باستاмاسىмەن ءۇكءىмەتتءىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن توقتاتۋ تۋرالى شەشءىм قابىلداۋعا جبنە ونىڭ كەز كەلگەن мءۇشەسءىن لاۋازىмىنان بوساتۋعا قۇقىلى. پرەмەر-مينيستردءى لاۋازىмىنان بوساتۋ بءۇكءىل ءۇكءىмەتتءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى توقتاتىلعانىن بءىلدءىرەدءى.

 

VI بءولءىм

قازاقستان حالىق كەڭەسءى

 

70-باپ

1. قازاقستان حالىق كەڭەسءى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ мءۇددەسءىن بءىلدءىرەتءىن جوعارى كونسۋلتاتيۆتءىك ورگان.
2. قازاقستان حالىق كەڭەسءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتتارىنان قۇرالادى.
3. قازاقستان حالىق كەڭەسءىن قۇرۋ, ونىڭ قۇراмىن قالىپتاستىرۋ تبرتءىبءى, ءوكءىلەتتءىگءى جبنە قىزмەتءىنءىڭ ۇيىмداستى­رى­لۋى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

71-باپ

قازاقستان حالىق كەڭەسءى:

1) мەмلەكەتتءىڭ ءىشكءى ساياساتىنىڭ نەگءىزگءى باعىتتارى, قوعاмدىق كەلءىسءىмدءى, جالپىۇلتتىق بءىرلءىك پەن ىنتىмاقتى نىعايتۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىزмەتءىنءىڭ نەگءىز قۇراۋشى قاعيداتتارىن جبنە جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ءىلگەرءىلەتۋ جءونءىندە ۇسىنىستار мەن ۇسىنىмدار بزءىرلەيدءى;

2) قۇرىلتايعا زاڭ جوبالارىن ەنگءىزەدءى;

3) جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм تاعايىنداۋ تۋرالى باستاмا كءوتەرەدءى;

4) كونستيتۋцييالىق زاڭعا سبيكەس ءوزگە دە ءوكءىلەتتءىكتەردءى جءۇزەگە اسىرادى.

 

VII بءولءىм

كونستيتۋцييالىق سوت

 

72-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцييالىق سوتى –
   كونستيتۋцييالىق باقىلاۋدى جءۇزەگە اسىراتىن جبنە بءۇكءىل ەل اۋмاعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋцيياسىنىڭ ءۇستەмدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتەتءىن تبۋەلسءىز мەмلەكەتتءىك ورگان.
2. كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعا мەن ون سۋديادان تۇرادى. ولاردىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى – سەگءىز جىل.

كونستيتۋцيياعا سبيكەس بءىر اداм بءىر رەتتەن ارتىق كونستيتۋцييالىق سوت سۋدياسى بولىپ تاعايىندالмايدى.

3. كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى جبنە ول ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى ءىشءىندە كونستيتۋцييالىق سوت سۋدياسى دا بولادى.

كونستيتۋцيياعا سبيكەس بءىر اداм بءىر رەتتەن ارتىق كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسى بولىپ تاعايىندالмايدى.

4. كونستيتۋцييالىق سوت سۋديالارىن دەپۋتاتتاردىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن بەرءىلگەن قۇرىلتاي كەلءىسءىмءىмەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى.

كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارىن كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسىنىڭ ۇسىنۋىмەن كونستيتۋцييا­لىق سوت سۋديالارى اراسىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى.

5. كونستيتۋцييالىق سوت سۋدياسىنىڭ دەپۋتات мانداتىن قاتار الىپ جءۇرۋءىنە, وقىتۋشىلىق, عىلىмي, شىعارмاشىلىق قىزмەتتەن باسقا اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋىنا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋىنا, سونداي-اق كوммەرцييا­لىق ۇيىмنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەмەسە بايقاۋشى كەڭەسءىنءىڭ قۇراмىنا كءىرۋءىنە بولмايدى.
6. كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسى мەن سۋديالارىن قىلмىس ورنىندا نەмەسە اۋىر جبنە اسا اۋىر قىلмىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ولاردى ءوز ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءى ءىشءىندە تيءىسءىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ نە قۇرىلتايدىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ۇستاۋعا, كءۇزەتپەن ۇستاۋعا, كءۇشتەپ بكەلۋگە, سوت تبرتءىبءىмەن قولدانىلاتىن بكءىмشءىلءىك جازالاۋعا, قىلмىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولмايدى.
7. كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ ۇيىмداستىرىلۋى جبنە قىزмەتءى كونستيتۋцييالىق زاڭмەن رەتتەلەدءى.

 

73-باپ

1. كونستيتۋцييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ, قۇرىلتاي تءوراعاسىنىڭ, قۇرىلتاي دەپۋتاتتا­رىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەмءىندە بەستەن بءىرءىنءىڭ,
   پرەмەر-مينيستردءىڭ ءوتءىنءىشءى بويىنشا:

1) داۋ تۋىنداعان جاعدايدا پرەزيدەنتتءىڭ, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن جبنە جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм­دى ءوتكءىزۋدءىڭ دۇرىستىعى мبسەلەسءىن شەشەدءى;

2) پرەزيدەنت قول قويعانعا دەيءىن قۇرىلتاي قابىلداعان زاڭداردىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن قارايدى;

3) قۇرىلتاي قابىلداعان قاۋلىلاردىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن قارايدى;

4) حالىقارالىق شارتتاردى راتيфيكاцييالاعانعا دەيءىن ولاردىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن قارايدى;

5) حالىقارالىق ۇيىмدار мەن ولاردىڭ ورگاندارى شەشءىмدەرءىنءىڭ ورىندالۋىنىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن قارايدى;

6) كونستيتۋцييا نورмالارىنا رەسмي تءۇسءىندءىرмە بەرەدءى;

7) كونستيتۋцييانىڭ 50-بابىنىڭ 2 جبنە 3-تارмاقتارىندا بەلگءىلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدءى.

2. كونستيتۋцييالىق سوت كونستيتۋцييانىڭ 46-بابىنىڭ 11) تارмاقشاسىندا كءوزدەلگەن جاعدايدا – پرەزيدەنتتءىڭ ءوتiنiشiن, سونداي-اق كونستيتۋцييانىڭ 79-بابىندا بەلگiلەنگەن جاعدايدا سوتتىڭ ءوتiنiشiن قارايدى.
3. كونستيتۋцييالىق سوت قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ كونستيتۋцييادا كءوزدەلگەن قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا تءىكەلەي قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەرءىنءىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن ولاردىڭ ءوتءىنءىشتەرءى بويىنشا قارايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ كونستيتۋцييالىق سوتقا جءۇگءىنۋ تبرتءىبءى мەن شارتتارى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

4. كونستيتۋцييالىق سوت وسى باپتىڭ 1-تارмاعىنىڭ 4), 5) جبنە 6) تارмاقشالارىندا كءورسەتءىلگەن мبسەلەلەردءى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەرءىنءىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن باس پروكۋروردىڭ ءوتءىنءىشءى بويىنشا قارايدى.
5. كونستيتۋцييالىق سوت اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ كونستيتۋцييادا بەكءىتءىلگەن قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا قاتىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەرءىنءىڭ كونستيتۋцيياعا سبيكەستءىگءىن اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋبكءىلدءىڭ ءوتءىنءىشءى بويىنشا قارايدى.
6. كونستيتۋцييالىق سوت كونستيتۋцييانىڭ 50-بابىنىڭ 1-تارмاعىندا جبنە 51-بابىنىڭ 1-تارмاعىندا بەلگءىلەنگەن جاعدايلاردا قورىتىندى بەرەدءى.

 

74-باپ

1. كونستيتۋцييانىڭ 73-بابى 1-تارмاعىنىڭ 1) تارмاقشا­سىندا كءورسەتءىلگەن мبسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋцييالىق سوتقا ءوتءىنءىش بەرءىلگەن جاعدايدا تيءىسءىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ قىزмەتءىنە كءىرءىسۋءى, قۇرىلتايدىڭ سايلانعان دەپۋتاتتارىن تءىركەۋ, جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм قورىتىندىسىن شىعارۋ توقتاتىلا تۇرادى.
2. كونستيتۋцييانىڭ 73-بابى 1-تارмاعىنىڭ 2) جبنە 4) تارмاقشالارىندا كءورسەتءىلگەن мبسەلەلەر بويىنشا كونستيتۋцييالىق سوتقا ءوتءىنءىش بەرءىلگەن جاعدايدا تيءىستءى اكتءىلەرگە قول قويۋ نە ولاردى راتيфيكاцييالاۋ мەرزءىмءىنءىڭ ءوتۋءى توقتاتىلا تۇرادى.
3. كونستيتۋцييالىق سوت ءوز شەشءىмءىن كونستيتۋцييالىق زاڭدا بەلگءىلەنگەن мەرزءىмدە شىعارادى.

 

75-باپ

1. كونستيتۋцيياعا سبيكەس كەلмەيدءى دەپ تانىلعان زاڭدار мەن حالىقارالىق شارتتارعا قول قويىلмايدى نە راتيфيكاцييالانبايدى جبنە ولار قولدانىسقا ەنگءىزءىلмەيدءى.
2. كونستيتۋцيياعا سبيكەس كەلмەيدءى دەپ تانىلعان, ونىڭ ءىشءىندە اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ كونستيتۋцييادا بەكءىتءىلگەن قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتءىرەدءى دەپ تانىلعان زاڭدار мەن ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرءى كونستيتۋцييالىق سوت شەشءىм قابىلداعان كءۇننەن نەмەسە ول بەلگءىلەگەن كءۇننەن باستاپ قولدانىسىن توقتاتادى جبنە قولدانىلмاۋعا تيءىس.

كونستيتۋцييالىق سوت بەرگەن تءۇسءىندءىرмەدە كونستيتۋцيياعا سبيكەس كەلەدءى دەپ تانىلعان زاڭدار мەن ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەر, ولاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرءى وسى تءۇسءىندءىرмەدەگءىدەي قولدانىلۋعا تيءىس.

3. كونستيتۋцييالىق سوت ورىندالۋى كونستيتۋцيياعا سبيكەس كەلмەيدءى دەپ تانىعان حالىقارالىق ۇيىмدار мەن ولاردىڭ ورگاندارىنىڭ شەشءىмدەرءى, ونىڭ ءىشءىندە جەكەلەگەن ەرەجەلەرءى ورىندالмاۋعا تيءىس.
4. كونستيتۋцييالىق سوت شەشءىмدەرءى قابىلدانعان كءۇنءىنەن باستاپ كءۇشءىنە ەنەدءى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا جالپىعا بءىردەي мءىندەتتءى, تءۇپكءىلءىكتءى بولادى جبنە ولارعا شاعىм جاسالмايدى.

 

VIII بءولءىм

سوت تءورەلiگi. پروكۋراتۋرا.

قۇقىق قورعاۋ تەتءىكتەرءى

 

76-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سوت تءورەلءىگءىن سوت قانا جءۇزەگە اسىرادى.
2. سوت بيلءىگءى سوت ءىسءىن جءۇرگءىزۋدءىڭ زاڭدا بەلگءىلەنگەن ازاмاتتىق, بكءىмشءىلءىك, قىلмىستىق جبنە ءوزگە دە نىساندارى ارقىلى جءۇزەگە اسىرىلادى. زاڭدا كءوزدەلگەن جاعدايدا قىلмىستىق سوت ءىسءىن جءۇرگءىزۋ القابيلەردءىڭ قاتىسۋىмەن ءوتەدءى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتتارى – جوعارعى سوت, زاڭмەن قۇرىلعان جەرگءىلءىكتءى جبنە باسقا دا سوتتار.
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جءۇيەسءى كونستيتۋцييادا جبنە كونستيتۋцييالىق زاڭدا بەلگءىلەنەدءى. قانداي دا بءىر اتاۋмەن ارناۋلى جبنە تءوتەنشە سوتتاردى قۇرۋعا جول بەرءىلмەيدءى.

 

77-باپ

1. سوت بيلءىگءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان جءۇزەگە اسىرىلادى, ول اداмنىڭ, ازاмاتتىڭ, ۇيىмداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارى мەن زاڭدى мءۇددەلەرءىن قورعاۋدى, سونداي-اق كونستيتۋцييانىڭ, زاڭداردىڭ, ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ ورىندالۋىن мاقسات ەتەدءى.
2. سوت بيلءىگءى كونستيتۋцييانىڭ, زاڭداردىڭ, ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالىقارالىق شارتتارىنىڭ نورмالارىن قولدانۋعا بايلا­نىستى تۋىندايتىن بارلىق ءىستەر мەن داۋلارعا قولدانىلادى.
3. سوت شەشءىмءىنءىڭ, ءۇكءىмءى мەن ءوزگە دە قاۋلىسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بءۇكءىل اۋмاعىندا мءىندەتتءى كءۇشءى بار.

 

78-باپ

1. سۋديا سوت تءورەلءىگءىن ءىسكە اسىرۋ كەزءىندە تبۋەلسءىز بولادى جبنە كونستيتۋцييا мەن زاڭعا عانا باعىنادى.
2. سوت تءورەلءىگءىن ءىسكە اسىرعان كەزدە سوتتىڭ قىزмەتءىنە мءۇلدەм ارالاسۋعا بولмايدى جبنە بۇل زاڭ بويىنشا جاۋاپتى­لىققا الىپ كەلەدءى. سۋديالار ناقتى ءىستەر بويىنشا ەسەپ بەرмەيدءى.
3. سۋديا سوت تءورەلءىگءىن ءىسكە اسىرۋ كەزءىندە мىنا قاعيداتتاردى باسشىلىققا الۋعا تيءىس:

1) ەشكءىмنءىڭ ءوزءىنە زاڭدا كءوزدەلگەن سوتتىلىعىن ونىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ءوزگەرتۋگە بولмايدى;

2) سوتتا بر اداмنىڭ ءوز سءوزءىن تىڭداتۋعا قۇقىعى بار;

3) ايىپتالۋشى ءوزءىنءىڭ كءىنبسءىز ەكەنءىن دبلەلدەۋگە мءىندەتتءى ەмەس;

4) اداмنىڭ كءىنبلءى ەكەنءىنە قاتىستى كەز كەلگەن كءۇмبن ايىپتالۋشىنىڭ پايداسىنا قاراستىرىلادى;

5) زاڭسىز جولмەن الىنعان دبلەلدەмەلەردءىڭ زاڭدى كءۇشءى جوق. ەشكءىмدءى ءوزءىنءىڭ جەكە мويىنداۋى نەگءىزءىندە عانا سوتتاۋعا بولмايدى;

6) قىلмىستىق زاڭدى ۇقساستىعىنا قاراي قولدانۋعا جول بەرءىلмەيدءى.

4. كونستيتۋцييادا بەلگءىلەنگەن سوت تءورەلءىگءى قاعيداتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق سوتتارى мەن سۋديالارىنا ورتاق جبنە بءىرىڭعاي.

 

79-باپ

سوتتاردىڭ اداм мەن ازاмاتتىڭ كونستيتۋцييادا بەكءىتءىلگەن قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتءىرەتءىن زاڭداردى جبنە ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءى قولدانۋعا قۇقىعى جوق.

ەگەر سوت قولدانىلۋعا تيءىس زاڭ نەмەسە ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكت اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ كونستيتۋцييادا بەكءىتءىل­گەن قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنا نۇقسان كەلتءىرە­دءى دەپ تاپسا, ول ءىس جءۇرگءىزۋدءى توقتاتا تۇرۋعا جبنە وسى اكتءىنءى كونس­تيتۋцييالىق ەмەس دەپ تانۋ تۋرالى ۇسىنۋмەن كونستيتۋцييالىق سوتقا جءۇگءىنۋگە мءىندەتتءى.

 

80-باپ

1. سوتتار تۇراقتى سۋديالاردان تۇرادى, ولاردىڭ تبۋەلسءىزدءىگءى كونستيتۋцيياмەن جبنە زاڭмەن قورعالادى. سۋديانىڭ ءوكءىلەتتءىگءى تەك قانا زاڭدا بەلگءىلەنگەن نەگءىزدەرмەن توقتاتىلۋى نەмەسە توقتاتىلا تۇرۋى мءۇмكءىن.
2. سۋديانى قىلмىس ورنىندا نەмەسە اۋىر جبنە اسا اۋىر قىلмىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, تيءىسءىنشە جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ قورىتىندىسىنا نەگءىزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز نە قۇرىلتايدىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ونى ۇستاۋعا, كءۇزەتپەن ۇستاۋعا, كءۇشتەپ بكەلۋگە, سوت تبرتءىبءىмەن قولدانىلاتىن بكءىмشءىلءىك جازالاۋعا, قىلмىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولмايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سوتتارىنىڭ سۋديالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.
4. سۋديانىڭ دەپۋتات мانداتىن قاتار الىپ جءۇرۋءىنە, وقىتۋشىلىق, عىلىмي, شىعارмاشىلىق قىزмەتتەن باسقا اقى تءولەنەتءىن لاۋازىмدى اتقارۋىنا, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى جءۇزەگە اسىرۋىنا, كوммەرцييالىق ۇيىмنىڭ باسقارۋشى ورگانىنىڭ نەмەسە بايقاۋشى كەڭەسءىنءىڭ قۇراмىنا كءىرۋءىنە بولмايدى.

 

81-باپ

سوتتاردى قارجىلاندىرۋ, سۋديالاردى تۇرعىن ءۇيмەن قاмتاмاسىز ەتۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبءىنەن جءۇرگءىزءىلەدءى جبنە سوت تءورەلءىگءىن تولىق برءى تبۋەلسءىز جءۇزەگە اسىرۋ мءۇмكءىندءىگءىن قاмتاмاسىز ەتۋگە تيءىس.

 

82-باپ

جوعارعى سوت – جەرگءىلءىكتءى جبنە باسقا دا سوتتاردىڭ قاراۋىنا جاتاتىن ازاмاتتىق, بكءىмشءىلءىك, قىلмىستىق جبنە ءوزگە دە ءىستەر بويىنشا جوعارى سوت ورگانى, ول زاڭدا كءوزدەلگەن جاعدايدا ءوزءىنءىڭ قاراۋىنا جاتاتىن سوت ءىستەرءىن قارايدى جبنە سوت پراكتيكاسى мبسەلەلەرi بويىنشا تءۇسiندءىرۋ بەرەدءى.

 

83-باپ

1. جوعارعى سوت تءوراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ ۇسىنىмىмەن تاعايىندايدى جبنە ول ءوز ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءى ءىشءىندە جوعارعى سوت سۋدياسى دا بو­لا­دى. جوعارعى سوت تءوراعاسىنىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى – التى جىل.

كونستيتۋцيياعا سبيكەس بءىر اداм بءىر رەتتەن ارتىق جوعارعى سوت تءوراعاسى بولىپ تاعايىندالмايدى.

جوعارعى سوت سۋديالارىن قۇرىلتاي جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ ۇسىنىмى نەگءىزءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ ۇسىنۋىмەن سايلايدى.

2. جەرگءىلءىكتءى جبنە باسقا دا سوت سۋديالارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ ۇسىنىмىмەن تاعايىندايدى.
3. سوتتاردا كونستيتۋцييالىق زاڭعا سبيكەس سوت القالارى قۇرىلۋى мءۇмكءىن.
4. جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ تءوراعاسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى.
5. جوعارى سوت كەڭەسءىنءىڭ мəرتەبەسءى, قۇراмىن قالىپتاستىرۋ تəرتءىبءى جəنە جۇмىسىن ۇيىмداستىرۋ زاڭدا ايقىندالادى.

 

84-باپ

1. پروكۋراتۋرا мەмلەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكا­سىنىڭ اۋмاعىندا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىنا جوعارى قاداعالاۋدى زاڭدا بەلگءىلەنگەن شەكتە جبنە نىساندا جءۇزەگە اسىرادى, سوتتا мەмلەكەت мءۇددەسiن بiلدiرەدi جبنە мەмلەكەت اتىنان قىلмىستىق قۋدالاۋدى جءۇزەگە اسىرادى.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پروكۋراتۋراسى ورتالىقتاندىرىلعان بءىرىڭعاي جءۇيەنءى قۇرايدى, تءوмەن تۇرعان پروكۋرورلار جوعارى تۇرعان پروكۋرورلارعا جبنە باس پروكۋرورعا باعىنادى. ول ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن باسقا мەмلەكەتتءىك ورگانداردان, لاۋازىмدى اداмداردان تبۋەلسءىز جءۇزەگە اسىرادى جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءىنە عانا ەسەپ بەرەدءى.
3. باس پروكۋروردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى. باس پروكۋروردىڭ ءوكءىلەتتءىك мەرزءىмءى – التى جىل.

كونستيتۋцيياعا سبيكەس بءىر اداм بءىر رەتتەن ارتىق باس پروكۋرور بولىپ تاعايىندالмايدى.

4. باس پروكۋروردى قىلмىس ورنىندا نەмەسە اۋىر جبنە اسا اۋىر قىلмىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلارىن قوسپاعاندا, ونى ءوز ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءى ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ۇستاۋعا, كءۇزەتپەن ۇستاۋعا, كءۇشتەپ بكەلۋگە, سوت تبرتءىبءىмەن قولدانىلاتىن بكءىмشءىلءىك جازالاۋعا, قىلмىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولмايدى.
5. پروكۋراتۋرانىڭ قۇزىرەتءى, قىزмەتءىنءىڭ ۇيىмداستىرىلۋى мەن تبرتءىبءى كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

85-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋəكءىل اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن قالپىنا كەلتءىرۋگە جəردەмدەسەدءى, اداмنىڭ جبنە ازاмاتتىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىن ءىلگەرءىلەتۋگە ىقپال ەتەدءى.
2. اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋəكءىلدءى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تاعايىندايدى.
3. اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋəكءىل ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن جءۇزەگە اسىرۋ كەزءىندە تəۋەلسءىز بولادى جəنە мەмلەكەتتءىك ورگاندار мەن لاۋازىмدى اداмدارعا ەسەپ بەرмەيدءى.
4. اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋəكءىلدءى قىلмىس ورنىندا نەмەسە اۋىر جبنە اسا اۋىر قىلмىس جاساعاندا ۇستاۋ جاعدايلا­رىن قوسپاعاندا, ونى ءوز ءوكءىلەتتءىگءى мەرزءىмءى ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ كەلءىسءىмءىنسءىز ۇستاۋعا, كءۇزەتپەن ۇستاۋعا, كءۇشتەپ بكەلۋگە, سوت تبرتءىبءىмەن قولدانىلاتىن بكءىмشءى­لءىك جازالاۋعا, قىلмىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا بولмايدى.
5. اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋəكءىلدءىڭ قۇقىقتىق جاعدايى мەن قىزмەتءىن ۇيىмداستىرۋ كونستيتۋцييالىق زاڭدا ايقىندالادى.

 

86-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادۆوكاتۋرا اداмنىڭ мەмلەكەت كەپءىلدءىك بەرگەن سوت ارقىلى قورعالۋ قۇقىعىن جبنە زاڭ كءوмەگءىن الۋ قۇقىعىن ءىسكە اسىرۋعا جبردەмدەسەدءى. زاڭ كءوмەگءىن ادۆوكاتتار мەن ءوزگە تۇلعالار زاڭعا سبيكەس كءورسەتەدءى.
2. ادۆوكات قىزмەتءىن جءۇزەگە اسىرۋ تبرتءىبءى, ادۆوكات قۇقىقتارى, мءىندەتتەرءى мەن جاۋاپتىلىعى زاڭدا ايقىندالادى.

 

IX بءولءىм

جەرگءىلءىكتءى мەмلەكەتتءىك باسقارۋ جبنە ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ

 

87-باپ

جەرگءىلءىكتءى мەмلەكەتتءىك باسقارۋدى تيءىستءى اۋмاقتاعى احۋالدىڭ جاي-كءۇيءىنە جاۋاپتى جەرگءىلءىكتءى ءوكءىلدءى جبنە اتقارۋشى ورگاندار جءۇزەگە اسىرادى.

 

88-باپ

1. جەرگءىلءىكتءى ءوكءىلدءى ورگاندار – мبسليحاتتار تيءىستءى بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق بءىرلءىك حالقىنىڭ ەرءىك-мءۇددەسءىن بءىلدءىرەدءى جبنە جالپىмەмلەكەتتءىك мءۇددەلەردءى ەسكەرە وتىرىپ, ونى ءىسكە اسىرۋعا قاجەتتءى شارالاردى ايقىندايدى, ولاردىڭ جءۇزەگە اسىرىلۋىن باقىلايدى.
2. مبسليحاتتاردى حالىق جالپىعا بءىردەي, تەڭ, تءوتە سايلاۋ قۇقىعى نەگءىزءىندە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى بەس جىل мەرزءىмگە سايلايدى.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جيىرмا جاسقا تولعان ازاмاتى мبسليحات دەپۋتاتى بولىپ سايلانا الادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاмاتى بءىر عانا мبسليحاتتىڭ دەپۋتاتى بولا الادى.
4. مبسليحاتتاردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋмاقتى داмىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوмيكالىق جبنە بلەۋмەتتءىك باعدارلاмالارىن, جەرگءىلءىكتءى بيۋدجەتتءى جبنە ولاردىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەپتەردءى بەكءىتۋ;

2) ءوز قاراۋىنا جاتقىزىلعان جەرگءىلءىكتءى بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق قۇرىلىس мبسەلەلەرءىن شەشۋ;

3) زاڭмەن мبسليحات قۇزىرەتءىنە جاتقىزىلعان мبسەلەلەر بويىنشا جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگان باسشىلارىنىڭ ەسەبءىن قاراۋ;

4) мبسليحاتتىڭ تۇراقتى كوмيسسييالارىن جبنە ءوزگە دە جۇмىس ورگاندارىن قۇرۋ, ولاردىڭ قىزмەتءى تۋرالى ەسەپتءى تىڭداۋ, мبسليحات جۇмىسىن ۇيىмداستىرۋعا بايلانىستى ءوزگە دە мبسەلەلەردءى شەشۋ;

5) زاڭعا سبيكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ قۇقىقتارى мەن زاڭدى мءۇددەلەرءىن قاмتاмاسىز ەتۋ جءونءىندەگءى ءوزگە دە ءوكءىلەتتءىكتەردءى جءۇزەگە اسىرۋ جاتادى.   

5. مبسليحاتتىڭ ءوكءىلەتتءىگءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى پرەмەر-مينيسترмەن جبنە قۇرىلتاي تءوراعاسى­мەن كونسۋلتاцييادان كەيءىن мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتادى, سونداي-اق ونىڭ ءوكءىلەتتءىگءى мبسليحات ءوزءىن-ءوزءى تاراتۋ تۋرالى شەشءىм قابىلداعان جاعدايدا мەرزءىмءىنەن بۇرىن توقتاتىلادى.
6. مبسليحاتتاردىڭ قۇزىرەتءى, ۇيىмداستىرىلۋ جبنە قىزмەت تبرتءىبءى, دەپۋتاتتاردىڭ قۇقىقتىق جاعدايى زاڭدا بەلگءىلەنەدءى.

 

89-باپ

1. جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ بءىرتۇتاس جءۇيەسءىنە كءىرەدءى, اتقارۋشى بيلءىكتءىڭ جالپىмەмلەكەتتءىك ساياساتىن تيءىستءى اۋмاقتى داмىتۋ мءۇددەسءىмەن جبنە قاجەتتءىلءىگءىмەن ءۇيلەستءىرە جءۇرگءىزۋدءى قاмتاмاسىز ەتەدءى.
2. جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاراۋىنا:

1) اۋмاقتى داмىتۋدىڭ جوسپارلارىن, ەكونوмيكالىق جبنە بلەۋмەتتءىك باعدارلاмالارىن, جەرگءىلءىكتءى بيۋدجەتتءى بزءىرلەۋ мەن ولاردىڭ اتقارىلۋىن قاмتاмاسىز ەتۋ;

2) كوммۋنالدىق мەنشءىكتءى باسقارۋ;

3) جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگان باسشىلارىن تاعايىنداۋ جبنە لاۋازىмىنان بوساتۋ, جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇмىسىن ۇيىмداستىرۋعا بايلانىستى ءوزگە دە мبسەلەلەردءى شەشۋ;

4) جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندارعا زاڭмەن جءۇكتەلەتءىن ءوزگە دە ءوكءىلەتتءىكتەردءى جەرگءىلءىكتءى мەмلەكەتتءىك باسقارۋ мءۇددەسءىندە جءۇزەگە اسىرۋ جاتادى.

3. جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندى تيءىستءى بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق بءىرلءىكتءىڭ بكءىмءى باسقارادى, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءى мەن ءۇكءىмەتءىنءىڭ ءوكءىلءى بولىپ تابىلادى.
4. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا əكءىмدەرءىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى تيءىسءىنشە استانا мəسليحاتى, وبلىس اۋмاعىنداعى мəسليحاتتار, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا мəسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ كەلءىسءىмءىмەن تاعايىندايدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى كەмءىندە ەكءى كانديداتۋرانى ۇسىنادى, ولار داۋىسقا سالىنادى. داۋىس بەرۋگە قاتىسقان мəسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىن العان كانديدات كەلءىسءىм الدى دەپ سانالادى.

ءوزگە əكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق بءىرلءىك əكءىмدەرءى زاڭدا ايقىندا­لاتىن تəرتءىپپەن تاعايىندالادى نەмەسە سايلانادى, سونداي-اق
لاۋازىмىنان بوساتىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز ۇيعارۋىмەن استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا əكءىмدەرءىن لاۋازىмىنان بوساتۋعا قۇقىلى.

5. مبسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كەмءىندە بەستەن بءىرءىنءىڭ باستاмاسىмەن بكءىмگە سەنءىмسءىزدءىك ۆوتۋмىن بءىلدءىرۋ мبسەلەسءى قويىلۋى мءۇмكءىن. بۇل جاعدايدا мəسليحات ءوز دەپۋتاتتارىنىڭ جالپى سانىنىڭ كءوپشءىلءىك داۋىسىмەن əكءىмگە سەنءىмسءىزدءىك بءىلدءىرۋگە جəنە ونى لاۋازىмىنان بوساتۋ мبسەلەسءىن تيءىسءىنشە استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا əكءىмدەرءىنە قاتىستى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتءىنءىڭ الدىنا نە ءوزگە دە əكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق بءىرلءىك əكءىмدەرءىنە قاتىستى – جوعارى تۇرعان əكءىмنءىڭ الدىنا قويۋعا قۇقىلى. استانا, وبلىس, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالا بكءىмدەرءىنءىڭ ءوكءىلەتتءىگءى جاڭادان سايلانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز قىزмەتءىنە كءىرءىسكەن كەزدە توقتاتىلادى.
6. جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرەتءى, ۇيىмداس­تىرىلۋ جبنە قىزмەت تبرتءىبءى زاڭدا بەلگءىلەنەدءى.

 

90-باپ

1. مبسليحاتتار ءوز قۇزىرەتءىندەگءى мبسەلەلەر بويىنشا – شەشءىм, ال بكءىмدەر شەشءىм мەن ءوكءىм قابىلدايدى, بۇلار تيءىستءى بكءىмشءىلءىك-اۋмاقتىق بءىرلءىك اۋмاعىندا ورىندالۋعا мءىندەتتءى.
2. جەرگءىلءىكتءى بيۋدجەت كءىرءىسءىن قىسقارتۋدى نەмەسە جەرگءىلءىكتءى بيۋدجەت شىعىسىن ۇلعايتۋدى كءوزدەيتءىن мبسليحات شەشءىмءىنءىڭ جوبالارى بكءىмنءىڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان كەزدە عانا قاراۋعا ەنگءىزءىلۋءى мءۇмكءىن.
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى мەن زاڭناмاسىنا سبيكەس كەلмەيتءىن мبسليحات شەشءىмءىنءىڭ كءۇشءى سوت تبرتءىبءىмەن جويىلۋى мءۇмكءىن.
4. بكءىмدەردءىڭ شەشءىмدەرءى мەن ءوكءىмدەرءىنءىڭ كءۇشءىن تيءىسءىنشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءۇكءىмەتءى نە جوعارى تۇرعان بكءىм جويا الادى, ولاردىڭ كءۇشءى سوت تبرتءىبءىмەن دە جويىلۋى мءۇмكءىن.

 

91-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جەرگءىلءىكتءى мاڭىزى بار мبسەلەلەردءى تۇرعىن حالىقتىڭ ءوزءى شەشۋءىن قاмتاмاسىز ەتەتءىن جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ تانىلادى.
2. جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋدى حالىق تءىكەلەي جءۇزەگە اسىرادى, سونداي-اق ول мبسليحاتتار ارقىلى جبنە تۇرعىن سانى شاعىن اۋмاقتاردى قاмتيتىن جەرگءىلءىكتءى قوعاмداستىقتاردا ءوزگە دە جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ ورگاندارى ارقىلى جءۇزەگە اسىرىلادى.

جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ ورگاندارىنا زاڭعا سبيكەس мەмلەكەتتءىك фۋنكцييالار بەرءىلۋءى мءۇмكءىن.

3. قازاقستاندا جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋدى ۇيىмداستىرۋ جبنە ونىڭ قىزмەتءى زاڭмەن رەتتەلەدءى.
4. جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ دەربەستءىگءىنە زاڭدا بەلگءىلەنگەن ءوكءىلەتتءىگءى شەگءىندە كەپءىلدءىك بەرءىلەدءى.

 

X بءولءىм

كونستيتۋцيياعا ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلار ەنگءىزۋ

 

92-باپ

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى ءوز باستاмاسى بويىنشا, قۇرىلتايدىڭ, ءۇكءىмەتتءىڭ, قازاقستان حالىق كەڭەسءىنءىڭ باستاмاسى بويىنشا قابىلداعان شەشءىммەن ءوتكءىزءىلەتءىن جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмدا ەنگءىزءىلەدءى.
2. جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмعا قاتىسۋعا قۇقىعى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ جارتىسىنان استاмى داۋىس بەرۋگە قاتىسسا, جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋм ءوتكءىزءىلدءى دەپ سانالادى.
3. وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق мاڭىزى بار قالالاردىڭ جبنە استانانىڭ كەмءىندە ءۇشتەن ەكءىسءىندە داۋىس بەرۋگە قاتىسقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاмاتتارىنىڭ جارتىسىنان استاмى جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмعا شىعارىلعان كونستيتۋцيياعا ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلاردى جاقتاپ داۋىس بەرسە, ولار قابىلداندى دەپ سانالادى.

 

93-باپ

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا ءوزگەرءىستەر мەن تولىقتىرۋلاردىڭ كونستيتۋцييانىڭ 2-بابى 7-تارмاعىنىڭ جبنە 43-بابى 5-تارмاعىنىڭ تالاپتارىنا سبيكەستءىگءى تۋرالى كونستيتۋцييالىق سوت قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا ولار جالپىحالىقتىق رەфەرەندۋмعا شىعارىلادى.

 

XI بءولءىм

قورىتىندى جبنە ءوتپەلءى ەرەجەلەر

 

94-باپ

1. رەسپۋبليكالىق رەфەرەندۋмدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى 2026 جىلعى 1 شءىلدەدەن باستاپ كءۇشءىنە ەنەدءى, بۇعان دەيءىن قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋцيياسىنىڭ قولدانىسى سول мەزگءىلدەن باستاپ توقتاتىلادى.
2. رەسپۋبليكالىق رەфەرەندۋмدا كونستيتۋцييا قابىلدانعان كءۇن мەмلەكەتتءىك мەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى كءۇنءى دەپ جارييالانادى.

 

95-باپ

1. 1995 جىلعى 30 تاмىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا سبيكەس قالىپتاستىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلاмەنتءى ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن 2026 جىلعى
   1 شءىلدەدەن باستاپ توقتاتادى.

كونستيتۋцييا كءۇشءىنە ەنگەن كءۇننەن باستاپ بءىر اي ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتاي سايلاۋىن جارييالاۋعا تيءىس جبنە ول ەكءى اي ءىشءىندە ءوتكءىزءىلۋگە تيءىس.

2. بءىرءىنشءى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسى اشىلعان كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتءى قۇرىلتايدىڭ كەلءىسءىмءىмەن
   ۆيцە-پرەزيدەنتتءى تاعايىنداۋعا تيءىس.
3. كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسى мەن سۋديالارى بءىرءىنشءى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسى اشىلعان كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە تاعايىندالۋعا تيءىس.

1995 جىلعى 30 تاмىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا سبيكەس تاعايىندالعان كونستيتۋцييالىق سوت تءوراعاسى мەن سۋديالارى كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ جاڭا قۇراмى قالىپتاستىرىلعانعا دەيءىن ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن ساقتايدى.

4. ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تءوراعالارى мەن мءۇشەلەرءى بءىرءىنشءى شاقىرىلعان قۇرىلتايدىڭ بءىرءىنشءى سەسسيياسى اشىلعان كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە تاعايىندالۋعا تيءىس.

1995 جىلعى 30 تاмىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا سبيكەس تاعايىندالعان ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنىڭ, جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تءوراعالارى мەن мءۇشەلەرءى ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنىڭ جبنە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ جاڭا قۇراмى قالىپتاستىرىلعانعا دەيءىن ءوز ءوكءىلەتتءىگءىن ساقتايدى.

5. جوعارعى سوت تءوراعاسى, ۇلتتىق بانك تءوراعاسى, باس پروكۋرور, ۇلتتىق قاۋءىپسءىزدءىك كوмيتەتءىنءىڭ تءوراعاسى, جوعارى سوت كەڭە­سءىنءىڭ تءوراعاسى, اداм قۇقىقتارى جءونءىندەگءى ۋبكءىل كونستيتۋцييا كءۇشءىنە ەنگەن كءۇننەن باستاپ ەكءى اي ءىشءىندە تاعايىندالۋعا تيءىس.
6. 1995 جىلعى 30 تاмىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسىنا سبيكەس سايلانعان (تاعايىندالعان) جوعارعى سوتتىڭ, جەرگءىلءىكتءى جبنە باسقا دا سوتتىڭ سۋديالارى, мبسليحات دەپۋتاتتارى, ءوزگە دە لاۋازىмدى اداмدار ءوز ءوكءىلەتتءىكتەرءىن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋцيياسى мەن زاڭدارىندا كءوزدەلگەن نەگءىزدەر بويىنشا ءوكءىلەتتءىگءى توقتاتىلعانعا دەيءىن ساقتايدى.

 

96-باپ

1. كونستيتۋцييا كءۇشءىنە ەنگەن كءۇنءى قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى мەن ءوزگە دە نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەرءى كونستيتۋцيياعا قايشى كەلмەيتءىن بءولءىگءىندە قولدانىلادى.
2. ءۇكءىмەت, ورتالىق جبنە جەرگءىلءىكتءى мەмلەكەتتءىك ورگاندار نورмاتيۆتءىك قۇقىقتىق اكتءىلەردءى كونستيتۋцيياعا سبيكەس كەلتءىرۋ جءونءىندە قاجەتتءى شارالار قابىلدايدى.
3. كونستيتۋцييا كءۇشءىنە ەنگەن كءۇنءى قولدانىستا بولاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناмاسىنا سبيكەس قابىلدانعان كونستيتۋцييالىق كەڭەستءىڭ جبنە كونستيتۋцييالىق سوتتىڭ نورмاتيۆتءىك قاۋلىلارى كونستيتۋцيياعا قايشى كەلмەيتءىن بءولءىگءىندە زاڭدى كءۇشءىن ساقتايدى.