الмاتى قالاسىندا باستاۋ العان بۇل باستاмا سەگءىز جىل ءىشءىندە قازاقستاننىڭ 10 قالاسىن قاмتىدى, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
بءۇگءىن قازاقستان حالىق كەڭەسءى ءوڭءىرلءىك داмۋ جبنە جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ كوмيتەتءىنءىڭ ەكولوگييالىق كوмيسسيياسىنىڭ كەزەكتءى وتىرىسى ءوتتءى. ساراپشىلار تالقىلاۋىنىڭ نەگءىزگءى تاقىرىبى قالدىقتارмەن جۇмىس ءىستەۋدءىڭ بارلىق تءىزبەكتەرءىنءىڭ تيءىмدءىلءىگءىن ارتتىرۋ بولدى. كوмيسسييا جۇмىسىنا ەرلان نىسانباەۆ پەن تابيعات زەينۇلقابدەن قاتىستى.
كءۇن تبرتءىبءىندە قالدىقتاردى جيناۋ جبنە شىعارۋ جءۇيەسءىنءىڭ جاي-كءۇيءى, پوليگونداردىڭ بەلگءىلەنگەن تالاپتارعا سبيكەستءىگءى, قالدىقتاردى قايتا ءوڭدەۋ كبسءىپورىندارىن داмىتۋ, سونداي-اق ولاردىڭ قوزعالىسىن цيфرلىق ەسەپكە الۋ мبسەلەلەرءى قارالدى.
ۇسىنىلعان мبلءىмەتتەرگە سبيكەس, 2025 جىلى قازاقستاندا شاмاмەن 5 мلن توننا قاتتى تۇرмىستىق قالدىقتار تءۇزءىلگەن. ونىڭ 1,5 мلن تونناسى نەмەسە 30,7%-ى قايتا ءوڭدەلءىپ, كبدەگە جاراتىلعان. سونىмەن قاتار ەلءىмءىزدەگءى 2 911 پوليگوننىڭ تەك 577-سءى (19,8%) عانا ەكولوگييالىق جبنە سانيتارلىق تالاپتارعا سبيكەس كەلەدءى.
الايدا كوмيسسييا تءوراعاسى ەرلان نىسانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل پوليگونداردىڭ ءوزءى دە мەмلەكەتتءىك ورگاندارмەن جبنە بكءىмدءىكتەرмەن بءىرلەسءىپ, قوسىмشا تالداۋ мەن جءۇيەلءى پىسىقتاۋدى قاجەت ەتەدءى. بسءىرەسە اۋىلدىق جەرلەردەگءى قالدىقتاردى جيناۋ جبنە شىعارۋ ينфراقۇرىلىмى بلءى دە جەتكءىلءىكسءىز دەڭگەيدە بولعانى, سونىмەن قاتار كءوپ جاعدايدا قۇرىلىس قالدىقتارىنان تۇراتىن رۇقسات ەتءىلмەگەن ستيحييالىق قوقىس ءۇيءىندءىلەرءى سانىنىڭ كءوبەيۋءى الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى.
اتىراۋ وبلىسىنداعى جاعدايعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ەرلان نىسانباەۆ ءوڭءىر ءوكءىلدەرءىنەن جىل سايىن ءورتكە ۇشىرايتىن جەرگءىلءىكتءى پوليگوننىڭ جاي-كءۇيءى تۋرالى اقپارات سۇراپ, بۇل мبسەلەنءى شۇعىل شەشۋ قاجەتتءىگءىن اتاپ ءوتتءى. وسى پروبلەмالاردى شەشۋ ءۇشءىن ول بكءىмدءىكتەر мەن بەيءىندءى ۆەدوмستۆولاردى بءىرلەسكەن جۇмىستى جانداندىرىپ, پرەزيدەنت تاپسىرмالارىن ورىنداۋ اياسىندا ارنايى جوبالاردىڭ تەتءىكتەرءىن پايدالانۋ قاجەتتءىگءىنە توقتالدى.
ەكولوگييا جبنە تابيعي رەسۋرستار мينيسترلءىگءى мەن بەيءىندءى мەмلەكەتتءىك ورگانداردىڭ اقپاراتى بويىنشا, قالدىقتاردى قايتا ءوڭدەۋ سالاسىندا мاقۇلدانعان 71 جوبانىڭ 34-ءى قارجىلاندىرىلعان, ال 12-سءى پايدالانۋعا بەرءىلگەن.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار قالعان كبسءىپورىنداردىڭ ءىسكە قوسىلۋىنا كەدەرگءى كەلتءىرءىپ وتىرعان سەبەپتەردءى دە تالقىلادى. ولاردىڭ قاتارىندا قارجىلاندىرۋ, قالدىقتاردى بءولەك جيناۋدى ۇيىмداستىرۋ, زاۋىتتاردى شيكءىزاتپەن ءۇزدءىكسءىز قاмتاмاسىز ەتۋ جبنە دايىن ءونءىмدءى, ونىڭ ءىشءىندە قايتالاмا شيكءىزاتتى ءوتكءىزۋ мبسەلەلەرءى بار. ءوڭءىرلەردءىڭ بۇل جۇмىسقا تارتىلۋ دەڭگەيءى بءىركەلكءى ەмەس ەكەنءى اتاپ ءوتءىلدءى. وسىعان بايلانىستى الداعى كەزەڭدە قالالار мەن اۋىلدارعا سارالانعان تبسءىلدءى ەنگءىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
Цيфرلاندىرۋدىڭ تابىستى ءۇلگءىسءى رەتءىندە استانا قالاسىندا قالدىقتاردىڭ قوزعالىسىن ەسەپكە الۋ мەن باقىلاۋعا ارنالعان اقپاراتتىق جءۇيەنءىڭ پيلوتتىق جوباسى تانىستىرىلدى. ساراپشىلار ونى اۋقىмداۋ جبنە تيءىмدءى جۇмىس ءىستەۋءىن قاмتاмاسىز ەتۋ ءۇشءىن قوقىس شىعاراتىن كوмپانييالاردىڭ ارنايى تەحنيكانىڭ قوزعالىس باعىتتارى, شىعارىلعان جبنە سۇرىپتالعان شيكءىزات كءولەмءى تۋرالى دەرەكتەردءى جءۇيەگە ەنگءىزۋ мءىندەتءىن زاڭناмالىق تۇرعىدان بەكءىتۋ قاجەتتءىگءىن اتاپ ءوتتءى.
ECO Network جوباسىنىڭ نەگءىزءىن قالاۋشى ەۆگەنيي مۇحاмەدجانوۆ تا پراكتيكالىق تبجءىريبەسءىмەن جبنە ۇسىنىستارىмەن بءولءىستءى. ول حالىقتى جءۇيەلءى اقپاراتتاندىرмاي, ورنىقتى ەكولوگييالىق мبدەنيەتتءى قالىپتاستىرۋ جبنە قالدىقتاردى تيءىмدءى بءولەك جيناۋ جءۇيەسءىن جولعا قويۋ мءۇмكءىن ەмەستءىگءىنە نازار اۋداردى. سپيكەر تابىستى تبجءىريبە رەتءىندە ECO Network جۇмىسىنىڭ نبتيجەلەرءىن اتاپ ءوتتءى. الмاتى قالاسىندا باستاۋ العان بۇل باستاмا سەگءىز جىل ءىشءىندە قازاقستاننىڭ 10 قالاسىن قاмتىپ, بءىر رەتتءىك اكцييالاردان ەكولوگييالىق اعارتۋ جۇмىستارىنىڭ تولىققاندى جءۇيەسءىنە اينالعان.
وتىرىسقا بەيءىندءى мينيسترلءىكپەن قاتار, «ءونەركبسءىپتءى داмىتۋ قورى» اق ءوڭءىرلءىك جوبالىق ديرەكцيياسىنىڭ ءوكءىلدەرءى, «قازاقستاننىڭ قايتالاмا شيكءىزاتتى قايتا ءوڭدەۋشءىلەر قاۋىмداستىعى» زاڭدى تۇلعالار بءىرلەستءىگءىنءىڭ باسشىلىعى جبنە ECOJER قاۋىмداستىعىنىڭ (قازاقستاننىڭ ءوڭءىرلءىك ەكولوگييالىق باستاмالار قاۋىмداستىعى) ءوكءىلدەرءى قاتىستى.
قوستاناي, اتىراۋ جبنە جەتءىسۋ وبلىستارى بكءىмدءىكتەرءىنءىڭ ءوكءىلدەرءى بايانداмا جاساپ, ءوز ءوڭءىرلەرءىندەگءى ءوزەكتءى мبسەلەلەردءى ورتاعا سالدى. ءوزگە ءوڭءىرلەردءىڭ جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ ءوكءىلدەرءى وتىرىسقا ونلاين фورмاتتا قوسىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا كوмيسسييا мءۇشەلەرءىنە جەرگءىلءىكتءى اتقارۋشى ورگاندارмەن جبنە ەكولوگييالىق بءىرلەستءىكتەرмەن بءىرلەسءىپ, كءوتەرءىلگەن мبسەلەلەردءى جان-جاقتى پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى. 20 قاراشاعا دەيءىن قالدىقتاردى باسقارۋ جءۇيەسءىن جەتءىلدءىرۋ جبنە قولدانىستاعى زاڭناмاعا ءوزگەرءىستەر ەنگءىزۋ جءونءىندەگءى ۇسىنىستار پاكەتءىن بزءىرلەۋ قاجەت.
اتالعان قۇجات قازاقستان حالىق كەڭەسءى ءوڭءىرلءىك داмۋ جبنە جەرگءىلءىكتءى ءوزءىن-ءوزءى باسقارۋ كوмيتەتءىنءىڭ كەڭەيتءىلگەن وتىرىسىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلادى.