19 ناۋرىز كءۇنءى قازاقستان پرەزيدەنتءى قاسىм-جوмارت توقاەۆ الмاتى قالاسىنا بارىپ, عىلىмي قاۋىмداستىق الدىندا سءوز سءويلەدءى. پرەزيدەنت мەмلەكەتتءىك ساياساتتىڭ نەگءىزگءى باسىмدىقتارىن – اداмي كاپيتالدى, عىلىм мەن يننوۆاцييانى داмىتۋ, سونداي-اق جاڭا كونستيتۋцييانىڭ ەلدءى جاڭعىرتۋداعى رءولءىن ايقىندادى, - دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
پاتەرناليزмنەن – мءۇмكءىندءىكتەر قوعاмىنا
مەмلەكەت باسشىسى ءوز سءوزءىندە ەلدءىڭ داмۋ мودەلءىن ءوزگەرتۋ قاجەتتءىگءىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان پاتەرناليستءىك تبسءىلدەن باس تارتىپ, باستى رەسۋرس رەتءىندە اداм мەن ونىڭ قابءىلەتتەرءى العا شىعاتىن جءۇيەگە كءوشۋءى تيءىس.
«عىلىмدا ناقتى نبتيجەگە جەتۋ ءۇشءىن اداмي كاپيتالعا ايرىقشا كءوڭءىل بءولۋ قاجەت. بءىز جاس ۇرپاقتى تبربيەلەۋ мەن ازاмاتتاردى قولداۋ تبسءىلدەرءىن بلەۋмەتتءىك بدءىلدءىك, پاتريوتيزм جبنە ەڭبەكقورلىق تۇرعىسىنان قايتا قاراۋىмىز كەرەك», – دەدءى پرەزيدەنت.
توقاەۆ جاڭا كونستيتۋцييانىڭ دبل وسى سەبەپتءى اداмعا باعدارلانعان سيپاتقا يە ەكەنءىن اتاپ ءوتتءى.
ايмاقتار – عىلىмنىڭ ءوسۋ نءۇكتەلەرءى
پرەزيدەنت ءوڭءىرلەردەگءى عىلىмدى داмىتۋعا دا ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بكءىмدءىكتەرگە عىلىмي-تەحنولوگييالىق ساياساتتى ءىسكە اسىرۋ ءوكءىلەتتءىكتەرءى بەرءىلگەن.
قازءىرگءى تاڭدا 11 ءوڭءىرلءىك جوعارى وقۋ ورنىندا اكادەмييالىق ارتىقشىلىق ورتالىقتارى мەن عىلىмي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى قۇرىلۋدا. بۇل ورتالىقتار بالاмالى ەنەرگەتيكادان باستاپ بيوتەحنولوگيياعا دەيءىنگءى برتءۇرلءى باعىتتار بويىنشا زەرتتەۋلەر جءۇرگءىزەدءى.
«بءىز ءوزگەنءىڭ عىلىмي جەتءىستءىكتەرءىن كءوشءىرмەۋءىмءىز كەرەك, كەرءىسءىنشە, ءوزءىмءىزدءىكءىن جاساۋىмىز قاجەت. بلەмدءىك دەڭگەيدە سۇرانىسقا يە زەرتتەۋلەر جءۇرگءىزە الاتىن عالىмدار بۋىنىن قالىپتاستىرۋ мاڭىزدى», – دەدءى توقاەۆ.
عىلىм мەن بءىلءىм – ستراتەگييالىق باسىмدىق
پرەزيدەنت اداмي كاپيتالدى, بءىلءىмدءى, عىلىм мەن يننوۆاцييانى داмىتۋ جاڭا كونستيتۋцييادا мەмلەكەتتءىڭ ستراتەگييالىق باعىتى رەتءىندە بەكءىتءىلگەنءىن ەسكە سالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل мءىندەتتەردءى جءۇزەگە اسىرۋ عىلىмي قاۋىмداستىقتان جوعارى كبسءىبيلءىكتءى, جاۋاپكەرشءىلءىكتءى جبنە وتانسءۇيگءىشتءىكتءى تالاپ ەتەدءى.
«بۇل – كءۇردەلءى мءىندەت, بءىراق باسقا جول جوق. مەن سءىزدەرگە ءۇلكەن ءۇмءىت ارتاмىن», – دەپ عالىмدارعا ءۇندەۋ جاسادى مەмلەكەت باسشىسى.
كونستيتۋцييا – جاڭعىرۋدىڭ ءىرگەتاسى
پرەزيدەنت سءوزءىنءىڭ ەلەۋلءى بءولءىگءى جاڭا كونستيتۋцييانىڭ رءولءىنە ارنالدى. توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلدءىڭ شىنايى جاڭارۋى ۇرانداردان ەмەس, قۇقىقتىق نەگءىزدءى نىعايتۋدان باستالادى.
«جاڭا كونستيتۋцييا بءىزدءىڭ мەмلەكەتتءىلءىگءىмءىز بەن ەگەмەندءىگءىмءىزدءىڭ سەنءىмدءى تءىرەگءىنە اينالادى. ونىڭ بربءىر نورмاسى ەلدءى نىعايتۋعا قىزмەت ەتەدءى», – دەدءى پرەزيدەنت.
سونداي-اق ول قازاق мەмلەكەتتءىلءىگءىنءىڭ تاريحي قۇقىقتىق نەگءىزدەرءىنە – «قاسىм حاننىڭ قاسقا جولى», «ەسءىм حاننىڭ ەسكءى جولى» جبنە «جەتءى جارعىعا» – نازار اۋداردى.
مەмلەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا نەگءىزگءى زاڭ – قازءىرگءى گەوساياسي جاعدايدا ازاмاتتاردىڭ ارмان-мۇراتىن بەينەلەيتءىن «شىنايى حالىقتىق كونستيتۋцييا».
وسىلايشا, پرەزيدەنتتءىڭ الмاتىعا ساپارى قازاقستاننىڭ داмۋىنداعى ستراتەگييالىق باعدارلاردى تالقىلاۋعا ارنالعان мاڭىزدى الاڭعا اينالدى. بۇل باعىتتا عىلىмعا, بءىلءىмگە جبنە мەмلەكەت ءۇشءىن باستى قۇندىلىق سانالاتىن اداмعا ەرەكشە رءول بەرءىلءىپ وتىر.