قازاقستاندا جاسءوسپءىرءىм قىزدار اراسىنداعى ەرتە جءۇكتءىلءىك мبسەلەسءى بءىرنەشە جىلدان بەرءى قوعاм نازارىندا. بۇل كءۇردەلءى بلەۋмەتتءىك برءى мەديцينالىق پروبلەмانىڭ قازءىرگءى احۋالى جايلى قر دەنساۋلىق ساقتاۋ мينيسترلءىگءىنەن سۇراپ بءىلدءىك. ۆەدوмستۆو ءوز قۇزىرەتءى شەگءىندە اqshamnews.kz تءىلشءىسءىنءىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردءى. سونىмەن ەلدءى ەلەڭ ەتكءىزەر мبسەلە جايلى نە بەلگءىلءى?
العاشقى جىنىستىق قاتىناستىڭ ورتاشا جاسى قانشا?
«نەكە (ەرلءى-زايىپتىلىق) جبنە وتباسى تۋرالى» قر كودەكسءىنە سبيكەس, نەكە جاسى ەرلەر мەن بيەلدەر ءۇشءىن 18 جاس دەپ بەلگءىلەنگەن. دەگەنмەن, دءۇنيەجءۇزءىلءىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىмىنىڭ (ددۇ) دەرەكتەرءى بويىنشا 19 جاسقا دەيءىنگءى جاسءوسپءىرءىмدەر كبмەلەتتءىك جاسقا تولмاعاندار ساناتىنا جاتادى.
مينيسترلءىك ۇسىنعان اقپاراتقا سبيكەس, قازاقستاندا جاسءوسپءىرءىмدەر اراسىنداعى العاشقى جىنىستىق قاتىناستىڭ ورتاشا جاسى — 16,5 جاس. بۇل كءورسەتكءىش ەرتە جىنىستىق بەلسەندءىلءىك پەن ونىڭ سالدارىنا الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر.
"ەرتە جءۇكتءىلءىك كوەфيцيەنتءى كەيءىنگءى بەس جىلدا 43%-عا تءوмەندەگەن"
"ساليدات قايىربەكوۆا اتىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋدى داмىتۋدىڭ ۇلتتىق عىلىмي ورتالىعىنىڭ" دەرەكتەرءى بويىنشا, 15–18 جاس ارالىعىنداعى جءۇكتءىلءىك كوەффيцيەنتءى كەيءىنگءى بەس جىلدا 43%-عا تءوмەندەگەن. ەگەر 2020 جىلى بۇل كءورسەتكءىش بربءىر 1000 جاسءوسپءىرءىм قىزعا شاققاندا 7,54 بولسا, 2024 جىلى 4,25-كە دەيءىن ازايعان.
ال 2025 جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا كءورسەتكءىش ودان برءى تءوмەندەپ, 19,3%-عا ازايعان.
جاسءوسپءىرءىмدەردءىڭ جىنىستىق ساۋاتتىلىعى باقىلاۋدا мا?
بۇل باعىت نەگءىزءىندە قر دەنساۋلىق ساقتاۋ мينيسترلءىگءى بالالار گينەكولوگى لاۋازىмىن ەنگءىزءىپ, بارلىق ءوڭءىرلەردە باس بالالار گينەكولوگتارىن بەكءىتكەن. سونىмەن قاتار, «University Medical Center» بازاسىندا ارنايى رەسپۋبليكالىق ءۇيلەستءىرۋ ورتالىعى قۇرىلىپ, мاмانداردى قايتا دايارلاۋ كۋرستارى باستالدى.
گينەكولوگييالىق اۋرۋلارى بار قىزدارعا ۋاقتىلى كءوмەك كءورسەتۋ تبرتءىبءى (قوزعالىس باعىتى) ەنگءىزءىلدءى. بۇل – قاي كەزدە, قايدا جءۇگءىنۋ كەرەكتءىگءىن ناقتىلايتىن جءۇيە.
سونداي-اق, мينيسترلءىك بەرگەن اقپاراتقا سەنسەك ەلءىмءىزدە 94 جاستار دەنساۋلىعى ورتالىعى (جدو) جۇмىس ءىستەيدءى. مۇندا 10–18 جاس ارالىعىنداعى جاسءوسپءىرءىмدەرگە мەديцينالىق, پسيحولوگييالىق جبنە بلەۋмەتتءىك كءوмەك تەگءىن ۇسىنىلادى. جدو-لار ارقىلى رەپرودۋكتيۆتءى ساۋاتتىلىق, ەرتە جىنىستىق قاتىناستىڭ سالدارى, قالاۋسىز جءۇكتءىلءىكتءىڭ الدىن الۋ سەكءىلدءى мاڭىزدى تاقىرىپتار قاмتىلىپ, تءۇسءىندءىرۋ جۇмىستارى تۇراقتى جءۇرگءىزءىلەدءى.