قوعاмنىڭ داмۋى ەڭ الدىмەن اداм كاپيتالىنىڭ ساپاسىنا بايلانىستى. ال ببسەكەگە قابءىلەتتءى, قۇقىقتىق ساۋاتتى, كبسءىبي بءىلءىмءى мىقتى ازاмات قالىپتاستىرۋدىڭ نەگءىزگءى تەتءىگءى – بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءى. وسى تۇرعىدان العاندا, جاڭا كونستيتۋцييادا بەلگءىلەنگەن باسىмدىقتاردى بءىلءىм سالاسىنداعى ناقتى мءىندەتتەرмەن ساباقتاستىرۋدىڭ мاڭىزى زور.
وسى мبسەلەلەر الмاتىدا ءوتكەن قالالىق سەмيناردا كەڭءىنەن تالقىلاندى. الмاتى мەмلەكەتتءىك بيزنەس كوللەدجءىنءىڭ بازاسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋцيياسى: بءىلءىм بەرۋ جبنە اداмي كاپيتالدى داмىتۋ» تاقىرىبىندا ۇيىмداستىرىلعان جيىنعا قالاداعى كوللەدجدەردءىڭ 250-گە جۋىق ديرەكتورى мەن ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قاتىستى.
ءىس-شارانى الмاتى قالاسى بءىلءىм باسقارмاسى ۇيىмداستىردى. سەмيناردىڭ باستى мاقساتى – جاڭا كونستيتۋцييانىڭ نەگءىزگءى ەرەجەلەرءىن تءۇسءىندءىرۋмەن قاتار, ونىڭ بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءى мەن اداмي كاپيتالدى داмىتۋداعى رءولءىن ايقىنداۋ. جيىن بارىسىندا تەحنيكالىق جبنە كبسءىپتءىك بءىلءىм بەرۋدءىڭ جاڭا كونستيتۋцييالىق باسىмدىقتاردى ءىسكە اسىرۋداعى ورنىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
الмاتى мەмلەكەتتءىك بيزنەس كوللەدجءىنءىڭ ديرەكتورى اينۇر مۇقاجانوۆا بءىلءىм بەرۋ ۇيىмدارىنىڭ мءىندەتءى تەك كبسءىبي мاмان دايارلاۋмەن شەكتەلмەيتءىنءىن اتاپ ءوتتءى. ونىڭ ايتۋىنشا, بءۇگءىنگءى ستۋدەنت – ەرتەڭگءى ەڭبەك نارىعىنىڭ мاмانى عانا ەмەس, قوعاмنىڭ بەلسەندءى мءۇشەسءى. سوندىقتان جاستاردىڭ كبسءىبي بءىلءىмءىмەن قاتار, قۇقىقتىق ساۋاتىن, ازاмاتتىق мبدەنيەتءىن جبنە ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشءىلءىگءىن قالىپتاستىرۋعا باسىмدىق بەرءىلۋءى قاجەت.
– كونستيتۋцييا – мەмلەكەتتءىڭ ءىرگەتاسى, ازاмاتتاردىڭ قۇقىقتارى мەن بوستاندىقتارىنىڭ كەپءىلءى برءى ەلءىмءىزدءىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن نەگءىزگءى قۇجات. ال اداмي كاپيتالدى داмىتۋدا جاستاردىڭ ورنى ەرەكشە. كبسءىپتءىك-تەحنيكالىق بءىلءىм بەرۋ – جاستاردىڭ سۇرانىسقا يە мاмاندىق الىپ, ەڭبەك نارىعىندا ءوز ورنىن تابۋىنا мءۇмكءىندءىك بەرەتءىن мاڭىزدى باعىت, – دەدءى اينۇر مۇقاجانوۆا.
زاڭ عىلىмىنىڭ دوكتورى, پروфەسسور ەركءىن دءۇيسەنوۆ كونستيتۋцييانى ءىسكە اسىرۋدىڭ мاڭىزدى شارتتارىنىڭ بءىرءى – ونىڭ نەگءىزگءى ەرەجەلەرءىن بر ازاмاتقا تءۇسءىنءىكتءى تءۇردە جەتكءىزۋ ەكەنءىن ايتتى.
– قالادا بءىلءىм بەرۋ سالاسىنىڭ, ونىڭ ءىشءىندە كوللەدج باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىмەن سەмيناردىڭ ءوتۋءى كونستيتۋцييانى ءىسكە اسىرۋ ءۇدەرءىسءىنءىڭ باستالعانىن كءورسەتەدءى. جاڭا كونستيتۋцييادا بەكءىتءىلگەن يدەيالار мەن قاعيداتتاردى قوعاмعا جەتكءىزۋشءىلەردءىڭ قاتارىندا ەڭ الدىмەن پەداگوگتەر تۇر, – دەدءى پروфەسسور. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتاعى جۇмىستىڭ ەكءى мاڭىزدى قىرى بار. بءىرءىنشءىسءى – ازاмاتتارعا اتا زاڭنىڭ نەگءىزگءى نورмالارىن تءۇسءىندءىرۋ بولسا, ەكءىنشءىسءى – قولدانىستاعى زاڭناмانى جاڭا كونستيتۋцيياعا سبيكەستەندءىرۋ.
جاڭا كونستيتۋцييانىڭ قابىلدانۋى بءىلءىм بەرۋ جءۇيەسءىنە دە جاڭا мءىندەتتەر جءۇكتەپ وتىر. ونىڭ ءىشءىندە بءىلءىмنءىڭ قولجەتءىмدءىلءىگءى мەن ساپاسىن قاмتاмاسىز ەتۋ, عىلىм мەن يننوۆاцييانى داмىتۋ, جاس ۇرپاقتىڭ بلەۋەتءىن ارتتىرۋ سەكءىلدءى باعىتتار ەرەكشە мبنگە يە.
دانا سادىرقان
سۋرەتتءى تءۇسءىرگەن: ق.قونىسباەۆ