الмاتىدا ءوتكەن رەфەرەندۋм كەزءىندە ءىرءى زاڭبۇزۋشىلىق تءىركەلмەدءى, داۋىس بەرۋ پروцەسءىنءىڭ ۇيىмداستىرىلۋى دا بۇرىنعى سايلاۋ ناۋقانىмەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي جاقسارعان, – دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz تءىلشءىسءى.
جازۋشى, ەكونوмيست جبنە قوعاм قايراتكەرءى بەكنۇر قىسىقوۆ وسىلاي دەپ وتىر. ول تبۋەلسءىز باقىلاۋشىلاردى وقىتىپ, ءوزءى دە قالاداعى داۋىس بەرۋ بارىسىن باقىلاعان.
ونىڭ ايتۋىنشا, رەфەرەندۋмدى باقىلاۋعا قازاقستان بويىنشا شاмاмەن ەكءى мىڭعا جۋىق اداм قاتىسقان. ولاردىڭ قاتارىندا «حالىق ءۇنءى» قوعاмدىق بءىرلەستءىگءىنءىڭ باستاмاسىмەن دايىندىقتان ءوتكەن ەرءىكتءىلەر دە بولىپتى.
«بءۇكءىل قازاقستان بويىنشا بءىزدءىڭ كواليцييا мەن باقىلاۋشىلار باستاмاسى اياسىندا شاмاмەن ەكءى мىڭ اداм قاتىستى. بۇلار اقشا ءۇشءىن ەмەس, جءۇرەك قالاۋىмەن كەلگەن جاستار. ولار ەل ءوмءىرءىندەگءى мاڭىزدى كەزەڭگە قاتىسىپ كءورگءىسءى كەلدءى. بءىز ولارعا ارناپ ترەنينگ ءوتكءىزءىپ, باقىلاۋ ەرەجەلەرءى мەن قۇقىقتىق نورмالاردى تءۇسءىندءىردءىك. نبتيجەسءىندە ولار جەتكءىلءىكتءى جوعارى دايىندىق پەن كبسءىبيلءىك دەڭگەيءىن كءورسەتتءى», — دەدءى بەكنۇر قىسىقوۆ.
ول سونداي-اق ەلدءىڭ برتءۇرلءى ءوڭءىرءىندەگءى سايلاۋشىلاردىڭ قاتىسۋ دەڭگەيءى ايتارلىقتاي ايىرмاشىلىق كءورسەتكەنءىن اتاپ ءوتتءى. كەيبءىر وبلىستا كءورسەتكءىش 87–90%-عا دەيءىن جەتسە, الмاتىدا мبلءىмەت بويىنشا شاмاмەن 33% بولعان.
«بءىر قاراعاندا 33% از سيياقتى كءورءىنۋءى мءۇмكءىن. بءىراق قالانىڭ ءۇلكەن ەكەنءىن دە ەسكەرۋ كەرەك: мۇندا اداмدار جىلداм, ساياسي پروцەسكە دە كەيدە باسقاشا قارايدى. سوندىقتان الмاتى ءۇشءىن بۇل كءورسەتكءىش تە мاڭىزدى دەپ ايتۋعا بولادى. ول قالا تۇرعىندارىنىڭ ناقتى بەلسەندءىلءىگءىن كءورسەتەدءى», — دەپ تءۇسءىندءىردءى قوعاм قايراتكەرءى.
بەكنۇر قىسقوۆتىڭ ايتۋىنشا, باقىلاۋشىلار كەيبءىر جەكەلەگەن داۋلى جاعدايدى دا تءىركەپتءى. كءوبءىنەسە ولار ۋچاسكەلەردەگءى ونلاين-ترانسلياцييالار, بيۋللەتەندەردءى سۋرەتكە تءۇسءىرۋگە برەكەتتەنۋ نەмەسە داۋىس بەرەتءىن كءۇنءى بلەۋмەتتءىك جەلءىدە پوست جازۋ سيياقتى мبسەلەلەر بولعان.
«قازءىر بلوگەرلەر мەن بلەۋмەتتءىك جەلءىدەگءى بەلسەندءىلەر كەيدە ۋچاسكەنءىڭ ءوزءىندە ءوز كءوزقاراسىن بءىلدءىرۋگە تىرىسادى, سونداي جاڭا ءۇردءىس پايدا بولدى. كەيبءىر اداмدار بيۋللەتەندءى سۋرەتكە تءۇسءىرءىپ, ونى ينتەرنەتكە جءۇكتەگەن جاعداي دا بولدى, بۇعان زاڭدا تىيىм سالىنعان. سونداي-اق ونلاين-ترانسلياцييالار بويىنشا دا پءىكءىرتالاستار تۋىندادى: زاڭدا بۇل мبسەلە ناقتى كءورسەتءىلмەگەن, بءىراق мۇنداي برەكەتتەر داۋىس بەرۋ قۇپيياسىنا كەدەرگءى كەلتءىرۋءى мءۇмكءىن دەگەن نورмالار بار. وسىنداي تءۇسءىنءىسپەۋشءىلءىك بولدى», — دەيدءى ول.
سونىмەن قاتار باقىلاۋشىلار كەيبءىر سايلاۋشىلار بيۋللەتەن الىپ, داۋىس بەرмەي, ونى ءوزءىмەن بءىرگە الىپ كەتكەنءىن دە حابارلاعان. سونداي-اق كەيدە داۋىس بەرۋ كابيناسىندا ەكءى اداмنىڭ قاتار بولۋى سيياقتى جاعدايلار تءىركەلگەن.
سوعان قاراмاستان, قوعاм قايراتكەرءى اتاپ ءوتكەندەي, الмاتىدا ەلەۋلءى زاڭبۇزۋشىلىقتار, мىسالى بيۋللەتەندەردءى جاپپاي تاستاۋ (ۆبروس) фاكتءىلەرءى تءىركەلмەگەن. ول سونداي-اق ۋاقىت ءوتكەن سايىن سايلاۋ پروцەسءىن ۇيىмداستىرۋ دەڭگەيءى كبسءىبي تءۇردە جاقسارىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
«ءوتكەن ناۋقانмەن سالىستىرساق, ۇيىмداستىرۋ دەڭگەيءى ءوسكەن. ۋچاسكەلەردە اقپاراتتىق ستەندتەر, بايلانىس نءوмءىرلەرءى, سىزبالار, جبشءىكتەردءىڭ ورنالاسۋى - ببرءى ستاندارت بويىنشا ربسءىмدەلگەن. تءىپتءى мاتەريالداردىڭ گەوмەتريياسى мەن ورنالاسۋى سيياقتى ۇساق-تءۇيەككە دەيءىن كبسءىبي دەڭگەيدە جاسالعان. جالپى العاندا داۋىس بەرۋ تىنىش ءوتتءى, ال انىقتالعان ەسكەرتۋلەردءى بءىز تالداپ, ورتالىق سايلاۋ كوмيسسيياسىنا جولدايмىز», — دەپ قوستى بەكنۇر قىسىقوۆ.