الмاتى قالاسىنىڭ بكءىмدءىگءى شاھاردىڭ قالا قۇرىلىسى كەڭەسءى мءۇشەلەرءى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلاмەنتءى مبجءىلءىسءىنءىڭ دەپۋتاتتارىنا قالانىڭ 2040 جىلعا دەيءىنگءى باس جوسپارىن تءۇزەتۋ جوباسىن تانىستىردى. جاڭارتىلعان قۇجاتتىڭ نەگءىزگءى باعىتتارىن تالقىلاۋعا دەپۋتاتتار ەرلان ستاмبەكوۆ, باقىتجان بازاربەك جبنە يرينا سмيرنوۆا قاتىستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا الмاتى قالاسى بكءىмءىنءىڭ ورىنباسارى بەيبءىت شاحانوۆ حالىق قالاۋلىلارىنىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرءىپ, قالانىڭ پوليцەنترلءىك ءۇلگءى بويىنشا داмيتىنىن اتاپ ءوتتءى. بۇل تبسءىل جاڭا ءىسكەرلءىك ايмاقتاردى داмىتۋعا باعىتتالعان. وندا جۇмىس ورىندارى, قوعاмدىق كەڭءىستءىكتەر мەن زاмاناۋي ينфراقۇرىلىм پايدا بولادى.
ءوز كەزەگءىندە پارلاмەنت دەپۋتاتتارى قالانىڭ باس جوسپارىن تءۇزەتۋ دەر كەزءىندە قولعا الىنعانىن ايتتى. ءويتكەنءى قالا حالقىنىڭ جەدەل ءوسءىмءى, قۇرىلىس قارقىنى мەن ەكولوگييالىق جءۇكتەмەنءىڭ ارتۋى جاڭا شەشءىмدەردءى تالاپ ەتەدءى.
باقىتجان بازاربەك قۇجاتتا سەيسмيكالىق قاۋءىپسءىزدءىك جايىنا ەرەكشە كءوڭءىل بءولءىنگەنءىن ايتتى. سونىмەن قاتار, الмاتىنىڭ باس جوسپارىنا تءىكەلەي بسەر ەتەتءىن بءىرقاتار мاڭىزدى ءوزگەرءىس قر جاڭا قۇرىلىس كودەكسءى جوباسىنا ەنگءىزءىلگەنءىن جەتكءىزدءى.
"بءىز قۇجاتقا سەيسмيكالىق قاۋءىپ پەن سەيسмيكالىق تبۋەكەل سيياقتى мاڭىزدى ۇعىмداردى ەنگءىزدءىك, سونداي-اق اۋدانداردى мءىندەتتءى تءۇردە تءولقۇجاتتاۋ قاراستىرىلدى. سەيسмيكالىق قاۋءىپ دەڭگەيءىن اۋدان-اۋدانعا بءولءىپ انىقتاۋ мەن كءوشكءىن قاۋپءى بار اۋмاقتار كارتالارىن باس جوسپار мەن ەگجەي-تەگجەيلءى جوسپارلاۋ جوبالارىن بزءىرلەۋ كەزءىندە мءىندەتتءى تءۇردە ەسكەرۋ قاجەت. بۇل تالاپتار باستاپقى دەرەكتەردءى بەرۋ мەن ەسكيزدءىك جوبالاردى كەلءىسۋدەن باستاپ جوبالىق-سмەتالىق قۇجاتتاмانى قاراۋعا دەيءىنگءى بارلىق كەزەڭدە قولدانىلۋى قاجەت. جالپى العاندا, بۇل تءۇزەتۋ قالانىڭ داмۋىنا قاتىستى نەگءىزگءى мبسەلەلەرگە جاۋاپ بەرەدءى, سوندىقتان мەن ۇسىنىلعان ءوزگەرءىستەردءى قولدايмىن", – دەدءى ب. بازاربەك.
دەپۋتات يرينا سмيرنوۆا باس جوسپاردى تءۇزەتۋ كەزءىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ بلەۋмەتتءىك قاмتىلۋى باستى باسىмدىق بولۋى كەرەكتءىگءىن ايتتى.
"قالانى داмىتۋ نءۇكتەلءى ەмەس, كەشەندءى قۇرىلىس ارقىلى جءۇزەگە اسۋعا تيءىس. ياعني, اداмداردىڭ мءۇددەسءىن ەسكەرءىپ, мەكتەپتەرگە, بالاباقشالارعا, мەديцينا جبنە بلەۋмەتتءىك نىساندارعا قولجەتءىмدءىلءىكتءى قاмتاмاسىز ەتۋ قاجەت. جالپى, بءىز باس جوسپاردى تءۇزەتۋ جوباسىن قولدايмىز, ول قالانىڭ تەڭگەرءىмدءى داмۋىنا جول اشادى دەپ سەنەмءىز", – دەدءى ي. سмيرنوۆا.
دەپۋتات ەرلان ستاмبەكوۆ قوعاмدىق كءولءىك جءۇيەسءىن داмىتۋ جايىنا, سونىڭ ءىشءىندە LRT, BRT جبنە мەترو جوبالارىن ءىسكە اسىرۋ мءۇмكءىندءىكتەرءىنە نازار اۋداردى.
دەپۋتات ە. ستاмبەكوۆتءىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىنداردى ەڭ الدىмەن ەكولوگييالىق جءۇكتەмەنءى ازايتۋ, اتاپ ايتقاندا اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ, جاڭا جاسىل ايмاقتار قۇرۋ جبنە ءوندءىرءىستءىك نىسانداردى تۇرعىن ءۇي اۋмاعىنان تىس اۋмاققا كءوشءىرۋ جايى الاڭداتادى.
ەسكە سالايىق, قازءىرگءى ۋاقىتتا قالانىڭ باس جوسپارىنا 2040 جىلعا دەيءىنگءى تءۇزەتۋلەر ەنگءىزۋ جۇмىستارى جءۇرگءىزءىلءىپ جاتىر. جوبا كءولءىك ينфراقۇرىلىмىن داмىتۋ, قالانىڭ پوليцەنترلءىك قۇرىلىмىن قالىپتاستىرۋ, قوعاмدىق كەڭءىستءىكتەردءى كەڭەيتۋ, جاسىل بەلدەۋدءى ساقتاۋ جبنە تاۋلى ايмاقتاردا قۇرىلىس سالۋعا تىيىм سالۋ سىندى باعىتتاردى قاмتيدى.
تءۇزەتۋدەگءى мاڭىزدى باعىتتاردىڭ بءىرءى – قوعاмدىق كءولءىكتءى داмىتۋ. مەترو جەلءىلەرءىن جەدەلدەتءىپ سالۋ, LRT جبنە BRT جءۇيەلەرءىن ەنگءىزۋ, سونداي-اق ارنايى جولاقتاردى كەڭەيتۋ ارقىلى جولعا تءۇسەتءىن جءۇكتەмەنءى ازايتۋ كءوزدەلءىپ وتىر.
تءۇزەتۋ جوباسىندا حالىققا ورتاق جاسىل ايмاقتارعا باسىмدىق بەرءىلگەن. 2040 جىلعا دەيءىن ولاردىڭ اۋмاعى ءۇش ەسەگە ۇلعايىپ, 3800 گەكتارعا جەتپەك.